s. 1WIKILEAKS ABD TARİHİ VE ORTADOĞU POLİTİKASI RAND CORPORATION VE TÜRKİYE’Yİ DİZAYN OPERASYONLARI THİNK TANK DÜŞÜNCE KURULUŞLARI H T T Bdüşünce
D Ü N Y A ’ D A N B İ R H A B E R H T T B Sayı : 15
s. 2DÜŞÜNCE’de Bu Sayı.......
Think Tank- Düşünce Kuruluşları
Rand Corporation ve Algı Operasyonları
Kitap ABD
Film Amaçları, Organizasyon Yapıları, Bölgeler ve Etkileri
Türkiye’yi Dizay Operasyonları 1996-2020 Raporları Ne İfade Ediyor?
Sızıntı
ABD TARİHİ ABD Tarihi ve Ortadoğu Politikası
Truman Show - Yalan Dünyanın Gerçek Yüzü 4
38 25
39 WikiLeaks ve Julian Assange Olayı
Belgesel
Wikileaks ve Assange Olayı 40
s. 3İnsan denen varlık, algı kapasitesi üzerinden fiillerini gerçekleştirir. Bunun farkında olanlar ise insan denen varlığın, algılarını istedikleri şekilde etkileyerek , hem kendi çizgisinde bir yaşam sürmelerini hem de kendi çizgisinde hareket etmeyen unsurları, yine algısını etkiledikleri insanlar aracılığı ile terbiye etme seçeneğini usstalıkla kullanmayı öğrenerek deneyimlediler. Tarih boyunca bu meleke kullanılmış olsa bile , bugün bu yöntemler için binlerce ensititüler, araştırma merkezleri, düşünce kuruluşları dünyanın dört bir tarafında faaliyetlerini sürdürmektedirler.
3 Sanayi Devrimi sonrası Batı birkaç açıdan aydınlanma yaşadı. Hem gelişmişlik, hem de bu gelişmişliği daha nasıl ileriye götürebileceğinin formülünü buldu. Sömürgecilik öncesinden bugüne ( ki her ne kadar, sömürünün vahşi kapitalizmin bir gerçeği olması ve bunu yaparken bir çekince oluşturmaması normal karşılansa da) hem sömürüp, hem de bu sömürünün , sömürülenler için bir fayda olduğu dillendirmek, vicdandan yoksun bir yol olsa gerek.
Egemen güçler, günümüz dünyasında , hegemonnik politikalarını diğer ülkelere kabul ettirmek için sıcak ve silahlı çatışmaların çok yüksek maliyetlere neden olduğunun farkına vardı. Bu farkındalık neticesinde, sıcak savaşa kendisinin dahil olması ile elde edebleceği faydanın daha az olacağı gerçeği (!) ile , savaşı ya vekalet savaşları ile ya da küresel imparatorluğunu sürdürmeyi düşündüğü dünyanın herhangi bir beldesinde o beldenin paydaşlarını kullanarak daha masrafsız bir işgal gerçekleştireceğinin de ayrıca farkına vardı. Günümüz toplumlarının bilgiye erişimi inanılmaz bir seviyededir. Bununla birlikte, doğru bilginin varlığı da bir o kadar sorgulanır ve güç durumdadır. Bilginin, rafine edilmiş bilginin daha değerli addedildiği günümüzde, görüşen değil, bilakis gösterilen, süslenen ve algımızın kabullleneceği bilgiyi servis etme kapasitesine sahip sunum ve arzlar daha da kabullenir durumdadır. Okumayan, okuduğunu anlamakta zorluk çeken topluma sunulacak olan, kısa, öz, resmedilen bilginin içinde barındırdığı ve arz edenin siyasi,politik,inanç ve istekleri uyarınca kısaca, ‘ideolojisine’ göre harmanlanmış bilgi değer olarak kabul görmeye başlamıştır. Bunun kabul görmesinin asıl sebebi ise, bilginin nasıl arz edileceğine dair profesyonel bir sektörün oluşmasıdır. Ben buna yeni dünya tasarımcıları adını veriyorum. Think Tank -Düşünce Kuruluşları
Belki de Kissenger’in ‘ Dünya Düzeni’ kitabında sorduğu şu soru ile karşı karşıya olduğumuz bir zaman dilimine mi girildi? ‘Acaba geleceği hiçbir düzenin dizginleyemeyeceği güçlerin belirlediği bir dönemle mi karşı karşıyayız?’
s. 4Think Tank , düşünce kuruluşları. her ne kadar soğuk savaş dönemi ve günümüz dünyasında ulusal ve uluslararası konularda analiz, strateji, araştırma ve öngörüler ile tavsiye şeklinde raporlar hazırlayan ‘Bağımsız ve Demokratik’ kuruluşlar olarak lanse edilmiş olsalar da, ‘Thin-Tank’ yani düşünce ve analiz kuruluşlarının geçmişi belki de insanın var olduğu, mücadelenin başladığı günden beri var olan bir olgudur. Bir çeşit enformasyon ve dezenformasyon bilginin gündeme sürülmesi ile istenilen yönde algı ya da avantaj sağlama sanatı olarak da nitelendirmemiz yanlış olmayacaktır.
Chomsky, Güç Kimin Elinde isimli eserinde ‘Resmi amaçları destekleyip resmi suçları görmezden gelen veya akla uygun hale getiren konfirmist "aydınlar" onurlandırılıp toplumda ayrıcalıklı bir yere getirilirken, değer odaklı aydınların şu veya bu şekilde cezalandırılmalarının evrensel bir tarihî hakikat olduğu görülüyor.’ yorumunu bir yerlere kaydedip, Think-Tank- Düşünce Kuruluşlarını, yapılarını, amaçlarını ve etkilerini irdelemeye devam edelim.
s. 5Kaynak: James G. McGann, “The Global ‘Go-To Think Tanks’”, RAND, 2008, s.10. pdfadresi: http://foreignpolicy.com/files/2008_Global_Go_To_Think_Tanks.pdf Think Tank -Düşünce Kuruluşları
Think tankler (düşünce merkezleri) Soğuk Savaş sonrası dönemde uluslararası ilişkiler alanında etkisi giderek artan bir aktör konumuna gelmiştir. Özellikle ABD’de faaliyet gösteren think tankler gerek Amerikan iç ve dış politikasını şekillendirme noktasında gerekse dünya politikasını yönlendirme adına yoğun bir çaba içerisindedir. Bu düşünce fabrikaları önümüzdeki dönemde de dünya politikasında ağırlıklarını hissettirmeye devam edeceklerdir.
Kelime anlamı olarak think tank; düşünce kuruluşu anlamına gelmekle birlikte, araştıran, analizler yapan, yayınlar yayınlayan ve danışmanlık hizmetleri gerçekleştiren sivil toplum kuruluşlarıdır. Bu kuruluşlar, toplumdaki ihtiyaçların tespitinde ve projelendirilmesinde demokratik aktörler olarak önemli bir yere sahiptir. “Entelektüel girişimciler” olarak da adlandırabilecek bu düşünce kuruluşları, özgür, bağımsız yapılarıyla1; yeni fikirler ve siyasi inisiyatifler yaratma aşamasında, siyasi partilerin baskılarından arınmış kurumlar olarak farklı ve yenilikçi birçok fikir ortaya koyabilmektedirler. Lobi gruplarının aksine think tankler; belli kesimlerin, özel ihtiyaçlarını projelendirmek yerine, ürettikleri politikalar ile ulusal ve uluslararası boyutta etki yaratırlar. Bu sebeplerden dolayı demokrasilerin gelişmesi ve güçlenmesi noktasında oldukça büyük etkiye sahiptirler.2 Ayrıca ilgili ülkenin ulusal gücünümaksimum düzeye ulaştırma ve rasyonel bir şekilde bu gücü kullanma noktasında düşünce merkezleri oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Think tankler kuruluşları özellikle yapmış oldukları yayınlar ve hazırlamış oldukları raporlarla gerek ilgili ülkelerin dış politikaları gerekse dünya politikasını yönlendirebilmektedirler. Örneğin, George Kennan’ın Council of Foreign Affairs’ın (CFR) yayını olan Foreign Affairs’da, 1947 yılında, yayınlamış olduğu “Mr. X” başlıklı makalesi ABD’nin Soğuk Savaş dönemi süresince temel dış politika stratejilerinden biri olan “çevreleme politikası”nın şekillenmesinde büyük rol oynamıştır. Think tanklerin yayınlamış oldukları rapor ve yıllıkların etkinliği konunda da Stocholm International Peace Research Institute’ün (SIPRI) her yıl düzenli olarak yayınlamakta olduğu yıllık gösterilebilir.6 Bu örnekler daha da çoğaltılabilir. Think tanklerin devletlerin politika üretimine katkıları kısaca şu şekilde sıralanabilir:
1- Dış politikada yeni düşünceler ve alternatifler üretmeleri 2- Hükümette çalışmaya hazır uzman sağlamaları 3- Üst düzeyde tartışma ortamı hazırlamaları 4- İlgili ülke vatandaşlarını dünya hakkında bilgilendirmeleri 5-Arabuluculuk ve çatışmaların çözülmesi konusunda resmi çabaları tamamlayıcı imkanlar sağlamaları.Yıllara göre Think Tank Kuruluş Sayıları
s. 6THİNK TANK KURULUŞLARI HARİTA VE DAĞILIMI
s. 7Adı Konumu Yıllık Bütçe Çalışma Alanı Öne Çıkan İsimlaer
Brookings Institution Washington 60.7 Milyon Dolar Amerikan Dış Politikası-Ortadoğu Strobe Talbott, Kenneth Pollack, Alice Rivlin
Council on Foreign Relations New York 38.3 Milyon Dolar Amerikan Dış Politikası-Ulusal Güvenlik Richard Haass, Michael Gerson, Walter Russell Mead
Carnegie Endowment for International Peace Washington 22 Milyon Dolar Nükleer Silahsızlanma, Çin Jessica T. Mathews, Robert Kagan, Minxin Pei
Rand Corporation Santa Monica, California 251 Milyon Dolar Askeri Strateji, Ekonomi-Politik Jessica T. Mathews, Robert Kagan, Minxin Pei
Heritage Foundation Washington 48.4 Milyon Dolar Vergi PolitikalrıSavunma Füzeleri Edwin Meese, Peter Brookes, James Jay Carafano
Woodrow Wilson International Center for Scholars Washington 34.5 Milyon Dolar Bölgesel Çalışmalar, Demokrasi Çalışmaları Lee Hamilton, Haleh Esfandiari
Center for Strategic & International Studies Washington 29 Milyon Dolar Savunma Politikası, Düplomasi John Hamre, Richard Armitage, Zbigniew Brzezinski, Anthony Cordesman
American Enterprise Institute Washington 23.6 Milyon Dolar Ticaret-Savunma Newt Gingrich, David Frum, Richard Perle
Cato Institute Washington 19 Milyon Dolar Liberalleşme David Boaz, Edward Crane, Christopher Preble
Hoover Institution Stanford, California 34.1 Milyon Dolar Savunma PolitikasıMuhafazakarlık Larry Diamond, Michael McFaul, Victor Davis Hanson ABD’DE FAALİYET GÖSTEREN EN İYİ 10 THİNK TANK
Kaynak: James McGann, “The Think Tank Index”, Foreign Affairs, January/February 2009. http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4598
s. 8Adı Konumu Yıllık Bütçe Çalışma Alanı
Chatham House Londra 12.4 Milyon Dolar Uluslararası Ekonomi, Bölgesel Çalışmalar
International Institute for Strategic Studies Londra 15.3 Milyon Dolar Nükleer Silahsızlanma, Terörizmle Mücadele
Stockholm International Peace Research Institute Solna,İsveç 5.3 Milyon Dolar Silahların Kontrolü, Çatışma Yönetimi
Overseas Development Institute Londra 29.5 Milyon Dolar Uluslararası Gelişmeler, İnsan Hakları, İnsancıl Sorunlar
Centre for European Policy Studies Brüksel 8.6 Milyon Dolar AB İlişkileri
Transparency International Berlin 13.3 Milyon Dolar Yolsuzlukla Mücadele
German Council on Foreign Relations Berlin 6.4 Milyon Dolar Alman Dış Politikası, Uluslararası İlişkiler
German Institute for International and Security Affairs Berlin 16.4 Milyon Dolar Alman Dış Politikası, Güvenlik
French Institute of International Relations Paris 8.1 Milyon Dolar Trans-Atlantik İlişkileri, Avrupa İlişkileri
Adam Smith Institute Londra 500 Bin Dolar Serbest Piyasa, Sosyal Politikalar ABD DIŞINDA DÜNYADAKİ EN İYİ 10 THİNK TANK
Kaynak: James McGann, “The Think Tank Index”, Foreign Affairs, January/February 2009. http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4598
s. 9Asya’daki En İyi 5 Think Tank Ortadoğu ve K. Afrika’daki En İyi 5 Think Tank Afrika’daki (Sahra Altı)En İyi 5 Think Tank
Chinese Academy of Social Sciences (Çin) Al-Ahram Center for Political and Strategic Studies (Mısır) Centre for Conflict Resolution (Güney Afrika)
Japan Institute of International Affairs (Japonya) Center for Strategic Studies (Ürdün) South African Institute of International Affairs (Güney Afrika)
Institute for Defence Studies and Analyses (Hindistan) Institute for National Security Studies (Israil) Institute for Security Studies (Güney Afrika)
Centre for Strategic and International Studies (Endonezya) Gulf Research Center (Birleşik Arap Emirlikleri) Free Market Foundation (Güney Afrika)
Institute for International Policy Studies (Japonya) Emirates Center for Strategic Studies and Research (Birleşik Arap Emirlikleri) Council for the Development of Social Science Research in Africa (Senegal) ABD VE AVRUPA DIŞINDA BÖLGELERE GÖRE DÜNYADAKİ EN İYİ THİNK TANKLER
Kaynak: James McGann, “The Think Tank Index”, Foreign Affairs, January/February 2009. http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4598
s. 10ÜLKE ADET
ABD 2.203
ÇİN 1.403
HİNDİSTAN 612
BİRLEŞİK KRALLIK 515
GÜNEY KORE 412
FRANSA 275
ALMANYA 266
ARJANTİN 262
BREZİLYA 190
VİYETNAM 180
ÜLKE ADET
İRAN 87
İSRAİL 78
TÜRKİYE 53
MISIR 47
FİLİSTİN 39 THİNK TANKLERİN DÜNYA ÜZERİNDEKİ DAĞILIMLARI
THİNK TANKLERİN ORTADOĞU ÜLKELERİ DAĞILIMI
https://www.ilkeanaliz.net/2022/02/21/dunyada-ve-turkiyede-dusunce-kuruluslari-2/
s. 11ABD Hükümeti tarafından finanse edilen Rand Corporation’un yıllık bütçesi 251 Milyon Dolar
RAND CORPORATION KENDİNİ NASIL TANIMLIYOR ?
RAND, dünya çapındaki toplulukların daha güvenli, daha emniyetli, daha sağlıklı ve daha müreffeh olmasına yardımcı olmak için kamu politikası zorluklarına çözümler geliştiren bir araştırma kuruluşudur.
14 Mayıs 1948'de, askeri planlamayı araştırma ve geliştirme kararlarıyla ilişkilendirmek için II. Dünya Savaşı'ndan hemen sonra kurulan bir organizasyon olan Project RAND, Santa Monica, California'daki Douglas Aircraft Company'den ayrıldı ve bağımsız, kar amacı gütmeyen bir organizasyon haline geldi. Adını araştırma ve geliştirme teriminin kısaltmasından alan yeni oluşturulan kuruluş, Amerika Birleşik Devletleri'nin kamu refahı ve güvenliği için bilimsel, eğitimsel ve hayırsever amaçları ilerletmeye ve teşvik etmeye adanmıştır.
RAND neredeyse aynı anda benzersiz bir tarz geliştirdi. Toplumun en acil sorunlarının üstesinden gelmek için partizanlığı titiz, gerçeklere dayalı analizle harmanladı. Zamanla RAND, yalnızca bireysel becerileriyle değil aynı zamanda disiplinlerarası işbirliğine olan bağlılıklarıyla da dikkat çeken benzersiz bir araştırmacı grubu oluşturdu. 1960'lara gelindiğinde RAND, kendine özgü ampirik, partizan olmayan, bağımsız analiz yöntemini birçok acil iç sosyal ve ekonomik sorunun incelenmesine taşıyordu. Daha sonraki yıllarda RAND, bireyleri, toplulukları ve ulusları daha güvenli, daha emniyetli, daha sağlıklı ve daha müreffeh kılmak amacıyla odağını Amerika Birleşik Devletleri'nin ötesine genişletti. İkinci Dünya Savaşı, savaş alanında başarı için teknoloji araştırma ve geliştirmenin önemini ortaya çıkardı. Aynı zamanda bu tür bir gelişmeyi mümkün kılan ordu dışındaki çok sayıda bilim adamı ve akademisyene de dikkat çekildi.
Savaş sona ererken tam ve kalıcı bir barışın sağlanamayacağı ortaya çıktı. Savaş Bakanlığı, Bilimsel Araştırma ve Geliştirme Ofisi ve endüstrideki ileriye dönük kişiler, askeri planlamayı araştırma ve geliştirme kararlarıyla ilişkilendirmek için özel bir organizasyona duyulan ihtiyacı tartışmaya başladı.
Ordu Hava Kuvvetleri Komutanı General HH "Hap" Arnold, Savaş Bakanı'na yazdığı bir raporda bu ihtiyacı dile getirdi:
Peki Rand Corporation, kendini tanımladığı ölçekte mi hareket ediyor? Bağımsız ve evrensel değerleri öncülleyerek mi hareket ediyor.?
s. 12Çağdaş İslam, kendi içinde değerleri, kimliği ve dünyadaki yeri konusunda mücadele ediyor; rakiplerinin yanı sıra "dış" dünyayla da manevi ve politik hakimiyet için mücadele ediyor. Batılıların gözünde ideal İslam toplumu demokratik, ekonomik açıdan yaşayabilir, siyasi açıdan istikrarlı ve sosyal açıdan ilerici olacak ve uluslararası davranışın kural ve normlarına uyacaktır. Ancak uluslararası toplum tüm bunları anlamaya ve muhtemelen sonucu etkilemeye çalışırken, en iyi yaklaşımları, hatta kime yaklaşılacağını belirlemek her zaman kolay olmuyor. Sürece yardımcı olmak amacıyla bu rapor, İslam içindeki alt grupları karşılaştırıyor ve karşılaştırıyor. Yazar, belirli konuların sembolik ağırlığını, ABD politika yapıcılarının bu konularda üstlenebileceği pozisyonlara atanabilecek anlamı, diğer İslami aktörler için sonuçlarını ve fırsat maliyetlerini dikkate alarak nasıl ilerleneceğine karar verirken dikkatli bir şekilde müzakere edilmesini tavsiye ediyor. olası istenmeyen sonuçlar. Tüm bunları akılda tutarak, yazar daha sonra kendi önerilerini ortaya koyuyor. Rand Corparition analistlerinden Cheryl Benard, 2004 yılında analizini yaptığı ‘SİVİL, DEMOKRATİK İSLAM : Ortaklar,Kaynaklar ve Stratejileri’ Raporunda aşağıdaki çıkarımları yparak konuyu özetlediğini belirtir. İslam dünyası, kendi doğasını ve değerlerini belirleme mücadelesi içindedir ve bu mücadelesinin de hepimizin geleceğine dair ciddi yansımaları olacaktır. Bu mücadelenin tehdit ederek etkisi altına aldığı dünyanın geri kalanı, daha barışçıl ve makul bir netice elde etmede nasıl bir rol oynayabilir? Bu konuya dair makul bir yaklaşım tasarlamak, uygun ortakları belirlemek ve İslam'ın bu evrimini zararsız olacak şekilde teşvik etmek, gerçekçi hedefler ve araçlar belirlemek için Müslümanlar içerisinde süregiden ideolojik mücadelenin inceliklerine kadar anlaşılması gerekir. Amerika Birleşik Devletleri'nin siyasallaşmış İslam'a ilişkin üç hedefi vardır.
Birincisi: Aşırılık ve şiddetin yayılmasını önlemek.
İkincisi: Bunu yaparken ABD'nin “İslam'a karşı” olduğu izleniminden kaçınmasını sağlamak.
Üçüncüsü : Uzun vadede, İslami radikalizmi besleyen daha derin ekonomik, sosyal ve politik nedenlere değinerek Müslüman toplumların kalkınması ve demokratikleşmesi yönünde bir hareketi teşvik etmenin yollarını bulmak.
Mevcut İslam dünyasına damgasını vuran tartışmalar ve çatışmalar, tablonun kafa karıştırıcı görünmesine neden olabilir. Aktörleri farklı kategorilere ait değil de, aynı spektrumun içerisinde yer alıyor olarak düşünürsek, konularımızı sıralamak daha kolay hale gelir. Benard, giriş bölümünde ABD politikaları çerçevesinde bir ‘Yeni Dünya Düzeni’ oluşturmak için ABD’nin hedeflerini üç başlıkta sıralar. Türkiye ve bulunduğu bölge hakkında onlarca rapor hazırlayan Rand Corparation’ın 2004 ve 2020 raporları oldukça etkili ve döneminde birebir uygulanmış öngörüleri içeriyor.
s. 13Fundamentalistler (Köktenciler) : Demokratik değerleri ve çağdaş Batı kültürünü reddederler. İslam hukuku ve ahlakına ilişkin aşırı görüşlerini uygulayacak otoriter, püriten bir devlet istemektedirler. Bu hedefe ulaşmak için yeniliği ve modern teknolojiyi kullanmaya da isteklidirler.
Gelenekçiler: Muhafazakar bir toplum isterler. Modernite, yenilik ve değişim ile ilgili bir takım şüphelerini de beraberlerinde taşırlar.
Modernistler: İslam dünyasının küresel modernitenin bir parçası olmasını isterler. İslam'ı çağa uygun hale getirmek için modernleştirmek ve reform yapmak gerektiğine inanırlar.
Laikler: İslam dünyasının Batılı endüstriyel demokrasilerde olduğu gibi, dinin özel alana indirildiği bir kilise ve devlet ayrımını kabul etmesini isterler.
Bu gruplar, siyasal ve bireysel özgürlük, eğitim, kadının statüsü,ceza adaleti, reform ve değişimin meşruiyeti ve Batı'ya yönelik tutumlar dahil olmak üzere bugün İslam dünyasında tartışmalı hale gelen temel konularda belirgin şekilde farklı konumlara sahiptirler.
13 Road Corparition’ın Uluslararası raporları bir yana , özellikle Türkiye hakkında hazırlamış olduğu raporlara baktığımızda, bölge ve bölge ülklerinin nasıl yönlendirilmesi hakkındaki önerileri oldukça ilginç bir hale dönüşüyor. 1996, 2004 ve 2020 yıllarında yayımladığı raporları incelediğimizde, bölge özelinde ABD’nin politikaları çerçevesinde nasıl bir Türkiye hayali kurulduğunu açıkça görebiliriz. 2004 yılında yayımlanan ‘Sivil Demokratik İslam: Ortaklar,Kaynaklar ve Stratejiler’ başlıklı raporunda, bölgenin ve Türkiyenin dizayn edilmesi için hangi argüman ve gruplar ile ortaklık kurulması gerektiği üzerinde çıkarımlar yapılmış ve bu çıkarımlar yapılırken kullanılan ‘demokrasi, barış,insan hakları, terör ve benzeri kavramlar ile ABD merkezli bir politikanın, bölgeye barış,huzur ve demokratik yönetimler getireceği vurgulanmıştır.
Çağdaş İslam, kendi içinde değerleri, kimliği ve dünyadaki yeri konusunda mücadele ediyor; rakiplerinin yanı sıra "dış" dünyayla da manevi ve politik hakimiyet için mücadele ediyor. Batılıların gözünde ideal İslam toplumu demokratik, ekonomik açıdan yaşayabilir, siyasi açıdan istikrarlı ve sosyal açıdan ilerici olacak ve uluslararası davranışın kural ve normlarına uyacaktır. Ancak uluslararası toplum tüm bunları anlamaya ve muhtemelen sonucu etkilemeye çalışırken, en iyi yaklaşımları, hatta kime yaklaşılacağını belirlemek her zaman kolay olmuyor. Sürece yardımcı olmak amacıyla bu rapor, İslam içindeki alt grupları karşılaştırıyor ve karşılaştırıyor. Yazar, belirli konuların sembolik ağırlığını, ABD politika yapıcılarının bu konularda üstlenebileceği pozisyonlara atanabilecek anlamı, diğer İslami aktörler için sonuçlarını ve fırsat maliyetlerini dikkate alarak nasıl ilerleneceğine karar verirken dikkatli bir şekilde müzakere edilmesini tavsiye ediyor. olası istenmeyen sonuçlar. Tüm bunları akılda tutarak, yazar daha sonra kendi önerilerini ortaya koyuyor.
s. 14Raporun ilerleyen bölümlerinde ABD çizgisinde bir yol haritasını izlemek için hangi gruplar ile stratejik ortaklıklar yapılmasına dair öneriler sıralanmaktadır. İslam coğrafyasında oluşturulacak politikalar ile , desteklenecek grup ya da grupların nasıl hareket etmesi gerektiği, nasıl destekleneceği, eğitim, lojistik ve enformasyon ihtiyaçları sıralanır. ABD tarafından kabul görmeyen grupların aşırı faaliyetlerinin basın ve yayın organları aracılığı ile gündemde tutulması, öngörülen ve istenen sonuçların elde edilmesi için önem arz etmektedir.
Destek verilecek olan grupları kategoriye ayıran Bernard, daha sonra bu grupların nasıl destekleneceklerini sıralamaya başlıyor
Modernistlerin Desteklenmesi — Çalışmalarını sübvansiyonlu maliyetle yayınlayın ve dağıtımlarını yapın. — Modernistleri, genç kitleleri hedef alan yayınlar yapmaları ve yazılar yazmaları için destekleyin. — Görüşlerini İslami eğitim müfredatına dahil edin. — Onlara halka açık platformlar verin. — Modernistlerin ,dini yorumlar ile ilgili fikirlerini ve yargılarını web siteleri, okullar, enstitüler gibi fikir yayma araçları ile gelenekçi ve köktencilerinkine rakip olarak ortaya koymalarına imkan sağla. — Sekülerizmi ve modernizmi, hoşnutsuz İslami gençlik için bir “karşı kültür” seçeneği olarak konumlandırın. — Medyada ve ilgili ülkelerin eğitim müfredatlarında İslam öncesi ve İslam dışı tarih ve kültürlerinin farkındalığını kolaylaştırın ve bunu teşvik edin. — Bağımsız sivil toplum örgütlerinin gelişmesine yardımcı olmak, yurttaşlık kültürünü teşvik etmek ve sıradan vatandaşlara siyasi süreç hakkında kendilerini eğitmeleri ve görüşlerini dile getirmeleri için bir alan sağlamak. Köktencilere Karşı Gelenekçilerin Desteklenmesi — Köktenci şiddet ve aşırıcılığa yönelik gelenekçilerin eleştirilerini kamuoyuna duyurun; bu gelenekçiler ve köktenciler arasındaki anlaşmazlıkların artmasını teşvik edecektir. — Gelenekçiler ve köktendinciler arasındaki ittifakları bozun. — Modernistler ve yelpazenin modernist ucuna daha yakın olan gelenekçiler arasındaki işbirliğini teşvik edin. — Uygun olarak belirlenen gelenekçileri, radikallerle halka açık platformlarda tartışmaları için teşvik edin. Bu gelenekçileri girdikleri tartışmaları kazanmaları için eğitin. Fundamentalistler genellikle retorik olarak üstünken, gelenekçiler politik olarak anlaşılmaz bir “halk İslamı” uygularlar. Orta Asya gibi yerlerde, bizim istediğimiz doğrultuda ayakta kalabilmeleri için eğitilmeleri gerekebilir. — Gelenekçi kurumlarda modernistlerin varlığını ve imaj profilini arttırın. — Gelenekçiliğin farklı kolları arasında ayrım ve seçim yapılmalıdır. Hanefi hukuku gibi modernizme daha yakın olanlar, radikallere yakın olan diğer ekollere karşı teşvik edilmelidir. Ilımlı gelenekçiler, dini görüşlerini beyan etme noktasında teşvik edilmelidirler. Vahhabi kaynaklı kuralların otoritesini zayıflatmak maksadıyla onların dini fikirlerini yaymalarını destekle. Bu da finansmanla ilgilidir: Bizim için tehlike arz eden Hanbeli mezhebindeki okullar, Vahhabi sermayesi ile destekleniyor. Aynı zamanda işin bilgi yönü de dikkate alınmalıdır: Müslüman dünyasının daha geri kalmış kısımları, İslam hukukunun uygulanması ve yorumlanmasındaki ilerlemelerin farkında değildir. - Tasavvufun popülerliğinin ve kabulünün teşvik edilmesi.
s. 15— Onların İslami yorumlarına meydan okuyun; yanlışlıklar ve çelişkiler ortaya çıkarın. — Yasa dışı gruplar ve faaliyetlerle bağlantılarını ortaya çıkarın. - Şiddet eylemlerinin sonuçlarını kamuoyuna duyurun. — Ülkelerinin ve topluluklarının içinde bulunduğu kötü durumun sorumlusunun, idarede bulunan radikallerin kötü idareleri olduğunu öne çıkarın. — Bu mesajları özellikle gençlere, dindar gelenekçi topluluklara, Batı'daki Müslüman azınlıklara ve kadınlara hitap edecek şekilde yayın. — Köktenci aşırılık yanlılarının ve teröristlerin başarılı şiddet eylemlerine saygı duyulmasına veya sempati beslenmesine engel olun. Onları kötü kahramanlar olarak değil, hasta ve korkak bireyler olarak gösterin. — Gazetecileri köktendinci ve terörist çevrelerdeki yolsuzluk, ikiyüzlülük ve ahlaksızlık konularını araştırmaya teşvik edin. — Köktendinciler arasındaki bölünmeleri teşvik edin.
Seçici olarak laikleri destekleyin: — Köktenciliğin ortak bir düşman olarak tanınmasını teşvik edin. Milliyetçilik ve sol ideoloji gibi temellere dayanan güçler arasındaki ABD karşıtı ittifakları dağıtın. — Din ile devletin İslam'da da ayrı olabileceği ve bunun imanı tehlikeye atmayacağı, aksine güçlendirebileceği fikrini destekleyin. Hangi yaklaşım veya sentez seçilirse seçilsin, belirli konuların sembolik ağırlığının bilincinde olarak dikkatli bir müzakere ile yapılmasını tavsiye ediyoruz. ‘Büyük bir dünya dinini dönüştürmek kolay bir mesele değildir. “Ulus inşası” dediğimiz projeler nasıl göz korkutucu bir iş ise, “din inşası” projesi ölçülemeyecek kadar tehlikeli ve karmaşıktır. İslam ne homojen bir varlık ne de basit bir sistemdir. Birçok konu ve sorun din ile iç içe geçmiş durumda ve bölgedeki siyasi aktörlerin çoğu kasıtlı olarak bu tartışmayı, hedeflerine ulaşacaklarını düşündükleri İslami bir temele taşımak istiyorlar. Örneğin, Pakistan'ın köktendinci Cemaat-i İslami partisinin başkanı Qazi Hussain Ahmed, 21 Eylül 2002'de yaptığı bir konuşmada, ABD'nin “İslam'ın en büyük düşmanı” olduğunu yineledi ve “İslam'ı, ABD’nin Dünya’daki gizli amaçlarına ulaşması ve Müslüman ülkeleri dünyadan silmeyi amaçlayan İslamkarşıtı mücadelesinin önündeki en büyük engel olarak gösterdi.’ İfade eden Bernard, aslında ABD ve yönetiminin asıl hedeflerinin bu olmadığını elbette bilerek bunları kamuya açık bir platforma yazıyordu. Raporun amacının ‘İslamı Dünyaya bir şekilde entegre etmek ve bunu yaparken de hassas noktaları gözeterek yapmanın , olumlu sonuçlar olacağını’ belirten Bernard;
Bernard, raporu yazdığı yıllarda her ne kadar İŞİD ve benzeri terör örgütleri ortaya çıkmamış olsa bile, ABD’nin Afganistan ve Irak işgalleri gerekli olan ortamı oluşturması adına en önemli kilometre taşı olacaktıır. Örneğin “Kan ve demir politikası ile süt ve su politikası arasında bir seçim yapmak gerekirse, kan ve demir politikasından yanayım! Bu politika, yalnız ulus için değil, uzun vadede dünya için de daha iyidir" …Bu cümleyi kuran bir düşünce sisteminin "Dünya siyasetine" hükmettiğini bir an düşünün... Evet bu cümleyi kuran kişi ABD Başkanı Roosevelt. Kendi emelleri için dünyayı kan gölüne dönüştüren bir zihniyet...
s. 16Bir inanç sisteminin değiştirilmesi için öngörü ve tavsiyeleri içeren (!) raporun özellikle İslam dini hakkında çizmiş olduğu perspektife bakıldığında , dinin yaşanılmasının değil de bir kurallar bütünü olarak, hayata ve inanlık hakkındaki kararlara karşı bir yok ediş tavsiyeler manzumesi olduğunu görebiliriz. İnsan yapımı ve uygulanmayan bir ‘Yeni Dünya Düzeni Projesinin’ sadece kendi çıkarları çerçevesinde ‘sürdürülebilir ve uygulanabilir’ olacağının hayali ve bu hayal için tüm dünyanın bir ateş çemberine dönüştürülmesi projesinden başka bir şey değildir.
Bernard, raporunda ‘köktenci, muhafazakar-gelenekçi ve Laikler ‘ diye ayrıma tuttuğu kesimlerin kendi elleri ile şekillendirildiğinin elbette farkındadır. Ortadoğu cehenneminde ortaya çıkan İŞİD ve benzeri terör yapıları, bölgenin diğer kesimlerinde oluşturulan SünniŞia ayrılıkçı gruplar, Türkiye ve benzer İslam ülkelerinde gerek devşirilen ve gerekse arpalanan Fetö ve benzeri gruplar hep ABD kesesine çalışan (bilerek-bilmeyerek) gruplardır. Tarih boyunca ayrışmaya sebep veren her ne kadar konu ve alan varsa son birkaç on yıldır kaşınarak derinlerden çıkarılıp İslam toplumunun önüne sürülülmektedir. İktidar mücadelelerinin kızıştığı bir ortamda ise samimi ve olaya yabancı inananların aynen soğuk savaş döneminde olduğu gibi bir kutbu tutma zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Ve ABD’nin bunu kullanmayacağını düşünmek, akledememek, öngörememek en azından aptallık göstergesidir. Birinci Dünya Savaşı sonrası kurulan sözde Ortadoğu Devletleri ve bu devletlerin Soğuk Savaş Döneminde iki kutuplu bir dünyada, bir kutpu seçme zorunluluğununun dayatılması. Bunu yaparken ‘SopaHavuç’ kuralının kullanılması. Ortadoğu,Afrika ve hatta Asya devletlerinin tüm kaynaklarını kendi çıkarları için dizay etme çabası. ABD, AB,Çin ve Rusya’nın Dünya üzerinde dizayn etmek için yaktığı ateşler. Önceleri , kendilerinin bizatihi dahil olduğu sıcak savaşlar. Şimdilerde ise, ya vekalet savaşları ile ya da yayımlanan raporlar ile ülkelerin hizaya getirilmeye çalışılmaları. Örneğin Arap Baharı ile kabile devlet statüsünden bir türlü kurtulamamış Arap kabileleri, Suriye üzerinden güç devşirmeler, en son Ukrayna . Sırada daha büyük bir oyun olduğu aşikar. Benim öngörüm Avrupa’da çıkabilecek (Rusya ya da ABD ile) bir sıcak savaş. Bir öngörüde de biz bulunalım. Özellikel AB ülkelerinde İslam ve İslami değerlere hakaret edilmesi, Dİni kaynaklarının halk önünde aşağılanıp yakılması, İslami değerlerin aşağılık bir şekilde hicvedilmesi ve bu hiciv için de İslami argümanların kullanılması, yapılan iğrenç provakasyonlara duyarlı kişilerin cevabının terör ile ilişkilendirilmesi, Ülkelerin keyfi işgali ve bu işgallere karşı çıkanların da terörist ilan edilmesi ve birçok sebepten ötürü İslam Karşıtı Küresel Bir Manipülasyon ile karşı karşıya olduğu gerçeği gün gibi ortadadır.
s. 17Rand Corparation’ın 2020 yılında yayımladığı “Türkiye'nin Milliyetçi Rotası” isimli rapor , özellikle, Türk ordusundaki orta kademedeki subayların kaygılı olduğu, bunun yeni bir darbeye dahi yol açabileceği yönündeki tespit, yeni bir darbe tartışmasına yol açtı.
Bazı kesimler, eski Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ'un açıklamaları üzerinden başlayan "FETÖ'nün siyasi ayağı" ve "askerî vesayet" tartışmalarıyla raporun zamanlaması arasında paralellik kurudular.
Peki Raporun özetle ne içeriyordu. RAND Corporation, on yıllardır ABD Silahlı Kuvvetleri'ne raporlar sunuyor ve bütçesinin bir kısmı da resmî kurumlar tarafından karşılanıyor.
Dolayısıyla kuruluşun raporlarının, genelde ABD'de devlet içindeki siyasi tartışmaları yansıttığı düşünülüyor. RAND Corporation, birçok alanda olduğu gibi yıllardır Türkiye için de raporlar hazırlıyor. Kuruluşun Türkiye ile ilgili son raporu Ocak ayında yayımlandı. İnternet sitesi üzerinden indirilebilen rapor, "Turkey's Nationalist Course" (Türkiye'nin Milliyetçi Yönelimi) başlığını taşıyor. Raporun girişinde, Türkiye ve ABD'nin 60 yıldan fazla bir süre stratejik bir ortaklık geliştirdikleri ancak son yıllarda iki ülke arasında ciddi sorunların yaşandığı belirtiliyor. Raporda varıldığı belirtilen temel bulgular özetle şöyle sıralanıyor:
Türkiye, kutuplaşmış bir ülke olmaya devam ediyor. Ankara, geleneksel müttefikleri ve Avrasya'daki komşularıyla ilişkilerini dengeliyor. ABD-Türkiye ilişkileri istikrarsız olmaya devam edecek ancak ilişkilerdeki büyük bir kırılma engellenebilir. Rapor, önümüzdeki on yıl içinde iki ülke arasındaki sorunların ne olabileceğine dair tespitler yapıp ortaklığı sürdürülebilmesi için önerilerde bulunuyor. Türkiye'de raporun en fazla tartışma yaratan bölümü ise Türk Silahlı Kuvvetleri'nde (TSK) yaşanan değişimlerle ilgili yapılan tespitler oldu.
RAND Corporation, 2020'de ABD Ordusu için Türkiye'nin geleceğine ilişkin hazırladığı raporda,
Türkiye'nin Milliyetçi Rotası adını taşıyan söz konusu raporda 2023 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimlerine yönelik atılması gereken adımlara yer veriliyor. Hatta Türkiye'nin nasıl yeniden ABD isteklerine uyan sorunsuz bir ülke olabileceği hakkında öneriler sunuluyor. Raporda da açıkça yazıldığı üzere ABD'nin Türkiye'den beklentisi önümüzdeki 10 yıllık süre içerisinde kendi ifadeleriyle Türkiye'de 'demokratik bir muhalefetin' ortaya çıkması. Dikkat çeken nokta ise RAND'ın Millet İttifakı'nı andıran bir çalışma hazırlamış olması. Peki, RAND Corporation ne, bugüne kadar neler yaptı? Türkiye raporuyla ne amaçlıyor?
s. 19Zor müttefik: Türkiye, NATO operasyonlarına ve siyasetlerine bağlı kalan ve ittifakın kolektif güvenlik garantilerine güvenen, zor ve bazen tereddütlü (sallantıda) bir NATO müttefiki olmaya devam eder. Avrupa ve ABD ile ilişkiler etkileşimsel kalmaya devam eder; ancak farklılıklar çok fazla gerilim veya yarılma olmadan yönetilmektedir.
Yeniden Dirilen Demokrasi: Bir muhalefet lideri veya koalisyon 2023’ten sonra Erdoğan’ı yenmeyi başarır; 2017 referandumunda onaylanan anayasa değişikliklerinin bazılarından geri döner ve daha Batı merkezli bir dış politika ve güvenlik politikasına geri döner. Bu, ABD ve Avrupa ile politik ve savunma işbirliğinin güçlenmesine, Türkiye'nin İsrail ve Arap ülkeleriyle ilişkilerinin geliştirilmesine ve Kürt ve Kıbrıs sorunlarında ilerlemeye yol açabilir. RAND Corporation’ın “Türkiye'nin Milliyetçi Rotası” başlıklı raporunu değerlendirmeye devam ediyoruz. Raporun en can alıcı bölümlerinden birisi “ABD Dış Politikası, Savunma Planlaması ve ABD Ordusu İçin Çıkarımlar” başlığını taşıyor. Tablolar kullanılarak Türkiye ile komşularının, ABD ve NATO üyelerinin ortak ve çelişen çıkarları listeleniyor. ABD ile Türkiye arasında hala pek çok ortak çıkar olduğu ancak, politika farklılıklarının karşılıklı şüpheleri derinleştirdiği tespiti yapılıyor. Bu çıkar çatışmalarına, gelecekteki jeopolitik yönelimlere ve güç dengelerine göre, Türkiye için aşağıdaki dört olası senaryo öngörülüyor.
Stratejik dengeleyici: Türkiye, kimi zaman NATO’nun müttefikleri ve Avrasya’daki yükselen ortaklarıyla (özellikle Rusya, İran ve Çin) olan bağlarını daha açık şekilde dengelemek için harekete geçer; kimi zaman Batı pozisyonlarını destekler; ancak sıklıkla değişen koalisyonlar oluşturur. Bu, Erdoğan'ın 2018 seçim manifestosunda özetlenen bir stratejidir ve birçok AKP ve MHP’li politikacının dünya görüşünü yansıtmaktadır. Bu strateji Türkiye için riskler taşıyor ve ABD'nin Rusya, İran ve Çin'e karşı caydırıcılık ve savunma çabalarını zora sokacaktır. ABD ve Avrupa hükümetleri ile sorunlar çözülmezse, en muhtemel gelecek budur.
Avrasya gücü: Avrupa ve ABD ile karşılıklı şüpheler ve politik farklılıklar bir kırılma noktasına vardığında, Türkiye resmi olarak NATO’dan ayrılır; Avrasya ve Ortadoğu’daki ortaklarla daha yakın işbirliği ve muhtelif ortaklıklar sürdürmek için harekete geçer. Bu durum daha uzak, daha düşmanca ilişkilere neden olur ve askeri olaylar riskini getirir.
s. 20Chomsky aynı eserinde , küresel hedeflere giden yolda kullanılacakları da şu şekil tanımlar ‘Tarih boyunca ödül ve ceza kalıbı tanıdıktır: Devletin hizmetine girenler tipik olarak genel fikri cemaat tarafından ödüllendirilirler, devletin hizmetine girmeyenler ise cezalandırılırlar.’ Tanımdaki dikkat çeken nokta, kullanılacak olan figürlerin , işe yarama yani kullanım süreleri ile de ilgilidir. Değer atfeden kavramlar çerçevesinde üretilen politikalrın kabul görmesi için ‘evrensel değerleri’ içeren argümanların kullanılması önceliktir.’ BARIŞ,DEMOKRASİ,ÖZGÜRLÜK,HUKUK ve bilimum değerler’ kullanılmaya müsait birer geçer akçeden ibarettir.
Ne gariptir ki, ABD, terör ile mücadele ederken kullanmış olduğu tüm argümanlara tecavüz edercesine , İsrail’in Filistinlilere soykırım uygulamasında ABD Dış İşler Bakanı Blinken Güney Afrika Cumhuriyeti'nin İsrail aleyhinde Uluslararası Adalet Divanında (UAD) "soykırım" davası açmasını kınayarak, davanın "haksız" olduğunu savundu.
s. 21WikiLeaks, anonim kaynaklardan gelen haberler de dahil olmak üzere gizli bilgileri, kaynakların gizliliğini koruyarak yayınlayan, uluslararası, kar amacı gütmeyen bir organizasyon olarak tanımlanıyor.
Organizasyon çalışanları, "Savaş, casusluk ve yolsuzluk" gibi başlıklar içeren, büyük miktarda sansürlü veya kısıtlanmış bilginin analizi ve yayınlanması konusunda uzmanlaşmış olduğuklarını söylüyor.
Çalışanlar, Çinli muhaliflerin yanı sıra ABD, Tayvan, Avrupa, Avustralya ve Güney Afrikalı gazeteciler, matematikçiler ve başlangıç seviyesi şirket teknologlardan oluşuyor. WikiLeaks'in bugüne kadar yayınladığı belge ve analiz sayısının ise 10 milyondan fazla olduğu tahmin ediliyor.
Site, uluslararası pek çok basın ödülünün de sahibi. 3 Temmuz 1971 tarihinde Avustralya'nın Townsville şehrinde doğan Julian Assange, Melbourne Üniversitesinde bilgisayar programlama, matematik ve fizik eğitimleri aldı. Üniversitenin ardından ilk yıllarında hackerlık da yapan Assange, 2006 senesinde WikiLeaks'in kurucu ekibinde yer aldı. Kendisini bir bilgisayar programcısı ve aktivist olarak tanımlıyor. WikiLeakksJulian Assange
SIZINTI
1995 yılında bir grup arkadaşıyla birlikte bilgisayar korsanlığı ile suçlandı. Assange neticede yakalandı ve suçunu kabul etti.Binlerce Avustralya doları ceza ödemeye mahkum edildi ve suçu tekrar etmemesi koşuluyla hapis cezası verilmedi.
İnternetin gizli yüzünü araştıran akademisyen Suelette Dreyfus ile 3 yıl çalıştı ve onunla birlikte çok satanlar listesine giren 'Underground' (Yeraltı) isimli kitabı yazdı.
Ardından Melbourne Üniversitesi'nde fizik ve matematik dersleri aldı.Benzer fikirleri taşıyan insanlarla 2006 yılında WikiLeaks'i kurdu.
Göçebe bir yaşam tarzı benimseyerek, WikiLeaks'i geçici ve değişen yerlerden idare etmeyi sürdürdü.Onunla haftalarca seyahat eden New Yorker dergisinden Raffi Khatchadourian'a göre, uzun saatler yemek yemeden ve az uykuyla işe odaklanabiliyordu:
OPCW (Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü) hakkında raporlar, Irak’ta 2010 yılında sivillerin helikopterle öldürülme videoları, Guantanamo hapishane kampı için ABD Ordusu el kitabı, Irak ve Afganistan savaş belgeleri, Papa’nın emirleri, ABD Büyük Elçiliği rüşvet listesi gibi konuların yanında, küresel ekonomi, uluslar arası politika, şriketler, devletler, savaş ve askeri bilgiler gibi başlıklar hakkında ad bir çok belgeye sahip olduğu söyleniyor.
s. 22WikiLeaks sitesi 2006 yılında kurulmasına rağmen, uluslararası alanda patlaması, 2010 yılında yaşandı.
İnternet sitesi, ABD'nin Irak ve Afganistan'daki hava saldırılarına ait videoların, diplomatik yazışmaların ve diğer meteryallerin yer aldığı yaklaşık 92 bin belgeyi basın kuruluşlarıyla paylaştı.
New York Times, WikiLeaks'in sızdırdığı 'gizli devlet' belgelerini yayınlayan ilk kuruluş oldu. Ardından Le Monde, El Pais, Der Spiegel, Guardian gibi kuruluşlar da belgeleri yayınladı.
Beyaz Saray ve Savunma Bakanlığı Pentagon, WikiLeaks'i şiddetle kınayarak, bunun ülkeler arası hassas dengeleri bozabileceği, hatta insanların hayatını tehlikeye sokabileceğini açıkladı. ABD yönetimi, 'internet denetiminin mutlaka sıkı bir şekilde yapılacağını' duyurdu. WikiLeaks'in yayınladığı belgelerde hangi bilgiler var?
WikiLeaks belgelerinde, Suudi Arabistanlı bazı mali kaynaklar, terör örgütlerini besleyen kaynak olarak gösteriliyor. Arap ülkeleri liderleri İran'ı sevmiyor ve tehdit olarak görüyor. Birçok liderin gizli bilgilerinin yer aldığı belgelerde, Çin hükümetinin bilgisayar sabotajlarıyla ABD'yi hedef aldığı kaydediliyor.
WikiLeaks'de, nükleer silah sahiplerinin geliştirdiği programlar da yer alıyor.Bunun dışında;
-Pakistan'ın nükleer programı konusunda Washington ve Londra'nın duyduğu endişeler, -Rus hükümeti ile organize suç arasında iddia edilen bağlantılar, -İngiltere'ye yönelik Afganistan'daki askeri operasyonlarla ilgili eleştiriler, -İngiliz kraliyet ailesinin bir mensubunun uygunsuz davranışları, - İran'ın Kuzey Kore füzelerini kullanma girişimi, - Afgan hükümetindeki yolsuzluk iddiaları, - ABD'nin Suriye'yi Lübnan'daki Hizbullah'a silah yardımı yapmasını engelleme girişimleri gibi konularda çeşitli bilgiler bulunuyor.
2016 başkanlık seçimlerinden birkaç ay önce WikiLeaks, Demokrat Partinin sürücülerinden 20 bin elektronik postayı yayınladı.
Bu belgeleri sızdırarak ABD seçimlerine karışmakla suçlanan WikiLeaks kurucusu Assange, Hillary Clinton’ın ekibinin Demokrat Parti aday adayı Vermont Senatörü Bernie Sanders’ın aday olmaması konusunda çeşitli komplolara karıştığına ilişkin elektronik postaları kamuoyuyla paylaştı.
WikiLeaks tarafından sızdırılan belgeler arasında ayrıca Clinton'ın, Dışişleri Bakanlığından ayrıldıktan sonra Wall Street şirketlerine ücret karşılığı yaptığı konuşmaların metinleri de yer aldı.
s. 23WikiLeaks'in ABD'ye ait gizli bilgileri, o dönem ABD ordusunda görevli olan istihbarat analisti Bradley Manning'den aldığı ortaya çıkarıldı.
Manning, 27 Mayıs 2010’da tutuklandı ve 35 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Eski ABD Başkanı Barack Obama, hapiste cinsiyet değiştirip Chelsea adını alan Manning’i yetkisini kullanarak affetti.
Ancak bir duruşmada jürilik yapmayı reddetmesi nedeniyle yeniden hapse atıldı.
WikiLeaks’in kaynağının Bradley Manning olduğunu Federal Soruşturma Bürosu’na (FBI) ihbar eden 37 yaşındaki Amerikalı hacker Adrian Lamo geçen yıl evinde ölü bulundu. 2016 başkanlık seçimlerinden birkaç ay önce WikiLeaks, Demokrat Partinin sürücülerinden 20 bin elektronik postayı yayınladı.
Bu belgeleri sızdırarak ABD seçimlerine karışmakla suçlanan WikiLeaks kurucusu Assange, Hillary Clinton’ın ekibinin Demokrat Parti aday adayı Vermont Senatörü Bernie Sanders’ın aday olmaması konusunda çeşitli komplolara karıştığına ilişkin elektronik postaları kamuoyuyla paylaştı.
WikiLeaks tarafından sızdırılan belgeler arasında ayrıca Clinton'ın, Dışişleri Bakanlığından ayrıldıktan sonra Wall Street şirketlerine ücret karşılığı yaptığı konuşmaların metinleri de yer aldı.
İngiliz mahkemesi, Assange'ın 2010'da iki kadına tecavüzle suçlandığı İsveç'e iadesine karar verdi.
Assange, hakkındaki iade kararının ardından Haziran 2012'de İsveç'e iadesi halinde ABD'ye gönderilme riski bulunduğu için Ekvador'un Londra Büyükelçiliğine sığındı.
İsveç mahkemesi, 2017'de Assange hakkındaki davaları düşürdü. Ekvador, Assange'ın siyasi iltica başvurusunu kabul etti ve vatandaşlık verdi.
Ekvador hükümeti tarafından Mart 2018'de yapılan açıklamada, sosyal medyadan gönderdiği mesajlarla ülkenin uluslararası ilişkilerini tehlikeye attığı için Assange'ın internet erişiminin kesildiği açıklandı.
Avustralya yıllardır ABD'den Bay Assange'a yönelik suçlamaları düşürmesi yönünde çağrıda bulunuyordu. Başkan Biden, 10 Nisan'da Japonya başbakanına yaptığı resmi ziyarette, taleple ilgili bir soruya "Değerlendiriyoruz" yanıtını verdi. Avustralya başbakanı Anthony Albanese ertesi gün Sky News Australia'ya şunları söyledi: “Sonuç konusunda giderek daha iyimserim, ancak henüz bir sonuç kesin olarak ortaya çıkmadı. Elimizdeki her fırsatta davayı tartışmaya devam edeceğiz.” Wall Street Journal, 20 Mart'ta ABD Adalet Bakanlığı'nın Bay Assange'a bir savunma anlaşması teklif etmeyi düşündüğünü bildirmişti.
s. 25ABD ve Ortadoğu Politikası üzerine kısa değerlendirmeler
s. 26Resmi Adı Yönetim Şekli Başkenti Bağımsızlık Tarihi Yüzölçümü Nüfusu Dili Dini : : : : : : : : Amerika Birleşik Devletleri Federasyon Tipi Cumhuriyet Washington DC 4 Temmuz 1776 9.833.517 km² 335 Milyon(2022) İngilizce, İspanyolca %70 Hristiyan, %1,9 Yahudi, %1 Müslüman ve diğer
s. 2720. yüzyılın başlarından itibaren uluslararası düzeyde etkinliğini giderek artıran ABD, Birinci Dünya Savaşı’na aktif olarak katılmamasına karşın diplomatik olarak savaşın bitirilmesi sürecinde kritik rol oynamıştır. 1929’da “Büyük Buhran” olarak adlandırılan ekonomik krize rağmen ABD, göç almaya ve büyümeye devam etmiştir. İkinci Dünya Savaşı’nda önce tarafsız kalan, 1941 yılından itibaren Müttefik Kuvvetler tarafında saf tutan ABD, savaştan büyük ekonomik kazançla çıkmıştır. ABD tarafından 6 Ağustos 1945’te Hiroşima’ya, 9 Ağustos’ta da Nagazaki’ye atılan ve 200.000’den fazla insanın ölümüne yol açan atom bombaları ise insanlık tarihinin en karanlık sayfalarından biri olarak kayıtlara geçmiştir.
Savaş sonrası kurulan yeni dünya düzeninde hegemon bir süper güç olarak ortaya çıkan ABD, Birleşmiş Milletler (BM) teşkilatında mutlak veto yetkisiyle keyfî uygulamalarını arttırmış; çift kutuplu bir dünya siyaseti oluşturarak Sovyetler Birliği’ni ve Komünist Bloğu şer güç olarak konumlandırmıştır. 1947’de ortaya attığı Marshall Planı ve Truman Doktrini ile de savaş sebebiyle ekonomileri çöken dünya devletlerini mali yardım sözüyle kontrol altına almıştır. Bu süreçte komünizm tehdidi söylemiyle korkutulan toplumlara da kapitalist yaşam tarzı ve kültürü dayatılmıştır. Amerika kıtasına bilinen ilk göçlerin MÖ 12-16 bin aralığında Sibirya üzerinden gerçekleştiği tahmin edilmektedir. MÖ 11 binli yıllardan itibaren ortaya çıkan Clovis kültürü kıtadaki yerli kültürlerin başlangıcı sayılmaktadır. MÖ 2. bin yılda Orta Amerika kültürleri bugünkü ABD sınırlarının güney kesimlerine kadar ulaşmıştır.
15. yüzyılda başlayan ve dünya tarihine “coğrafi keşifler” ve “Amerika’nın keşfi” olarak geçen Avrupa sömürgeciliğiyle birlikte önce İspanya ve Portekiz, ardından İngiltere, Fransa ve Hollandalı sömürgeciler kıtayı işgal ederek milyonlarca insanı katletmiş, yerli kültür ve medeniyetleri yok ederek kıtanın bütün zenginliklerini kendi ülkelerine taşımışlardır. Öte yandan köle ticareti ile Afrika’dan getirilen milyonlarca insan “Yeni Kıta”da zorla çalışmaya mahkûm edilmiş, çok daha fazlası ise ağır yolculuk koşulları sebebiyle kıtaya ulaşamadan hayatını kaybetmiştir. Bugünkü ABD topraklarına gelen ilk sömürgeciler de 1493’ten itibaren bölgede koloniler kurmaya başlamıştır.
18. yüzyıl ortalarında İngiltere, zor durumdaki ekonomisine nefes aldırabilmek için Amerika’daki kolonilerine yönelik vergileri arttırmış, bu karar Amerikan Bağımsızlık Savaşı’nın başlamasına yol açmıştır. Amerika’daki 13 koloni ile İngiltere arasında 1775-1783 yılları arasında gerçekleşen savaş sonucunda İngiltere mağlubiyeti kabul etmiş ve 4 Temmuz 1776 tarihinde imzalanan bağımsızlık bildirisi, ülkenin bağımsızlık tarihi olarak kabul edilmiştir. Eyalet sözleşmeleri ise 1788’de imzalanmıştır. ABD Tarihi
s. 2850 eyalet ve 1 federal bölgeden oluşan Amerika Birleşik Devletleri; Federal Cumhuriyet ile yönetilir. Yasal sistem 21 Haziran 1788 Anayasası'na dayanmaktadır.
ABD tarihi son iki yüzyılda dünya tarihine damgasını vurmuştur. Kıtanın gerçek sahibi Kızılderililer'in yerinden edilişinden itibaren dünya hâkimiyetine uzanan bir imparatorluğun ilginç hikâyesi... Yankeler... Kızılderililer...Zenciler...Köleler...işçi avcıları.. Başta Britanya'dan olmak üzere dünyanın her tarafından gelip bu bakir topraklara yerleşen göçmenler. Bir yandan demokrasinin, liberal değerlerin ve özgürlüğün görkemli yükselişi, diğer yandan dev sermayelerin gölgesi altında kapitalizmin vahşi ve acımasız yüzü. Amerikalılar, dünyadaki uygarlıkların binlerce yıldan bu yana ürettiği bilgiyi ve teknolojiyi sanki başka bir gezegene ayak basmış dünyalılar gibi büyük bir ihtirasla bu topraklarda uygulamaya koyuldular. C Amerikan gülü, bütün görkemli ve güzel kokusuyla ancak etrafında büyüyen ilk tomurcukların feda edilmesiyle yetişebilir"di.
s. 291950-1953 yılları arasında gerçekleşen Kore Savaşı’nda Güney Kore’nin yanında yer alan ABD, 3 milyondan fazla insanın hayatını kaybettiği bu büyük savaşın da mimarlarından biridir. ABD 1950’lerin ortalarından itibaren askerî varlığını giderek güçlendirdiği Vietnam’ı işgal ederken, 1975 yılına kadar devam eden savaşta 3 milyondan fazla Vietnamlı sivili katletmiştir. ABD bu savaşta İkinci Dünya Savaşı’nda tüm dünyada kullanılanın üç katı kadar bomba kullanmış olsa da bu savaşı kazanamamış, ancak geriye paramparça olmuş bir ülke bırakmıştır. 1990’ların başlarında Soğuk Savaş sürecinin sona ermesiyle birlikte küresel düşman olarak bu kez İslam dünyasını hedefe koyan ABD, halkı Müslüman olan ülkelere yönelik işgal ve askerî operasyonlara girişmiştir. 1990’daki Körfez Savaşı, 11 Eylül sonrası süreçte Irak ve Afganistan işgalleri, Ortadoğu, Orta Asya ve Afrika ülkelerinde açılan yeni askerî üsler ve son yıllarda özellikle DAEŞ üzerinden yürütülen manipülasyonlarla İslam’ın terörle özdeşleştirilmesi, ABD’nin 21. yüzyılda benimsediği askerî ve politik yaklaşımın özeti mahiyetindedir.
Amerika Birleşik Devletleri siyasi tarihinin ana karakterlerini oluşturulan iki başat unsur şüphesiz Demokratlar ve Cumhuriyetçiler olmuştur. Bunlardan ilki olan Demokrat parti ilk olarak ABD’nin 3. Başkanı olan Thomas Jefferson tarafından 1790’lı yıllarda “Cumhuriyetçi Parti” olarak kurulmuştur. 1798 yılında ise adını “Demokratik-Cumhuriyetçi Parti” olarak değiştirmiştir. 1828 yılında yapılan seçimlerde başkan olan Jefferson, adı günümüze kadar devam edecek olan “Demokrat Parti” adını partisine vermiştir. Yaşanan Amerikan iç savaşında özellikle köleliğe karşı verdiği mücadele ile parti ikiye bölünmüş ve Demokrat Partiye karşı “Cumhuriyetçi Parti” kurulmuştur. 1912 yılına kadar iktidarı Cumhuriyetçilere kaptıran Demokratlar 1912 yılında Woodrow Wilson ile tekrardan Demokrat Parti iktidarını sağlamışlardır. I.Dünya Savaşı ile başlayan süreç ABD Yüzyılı
Jefferson döneminde Büyük Britanya ile Fransa arasında devam eden savaşta tarafsız kalınmıştır. Demokrat geleneğin bir diğer başkanı olan James Monroe zamanında da tarafsızlık politikası ile hareket edilmiştir. Kissinger, bu durumu “Monroe Doktrini, ABD ile Avrupa’yı birbirinden ayıran okyanusu, iki kıtayı ayıran bir hendek haline getirmiştir” olarak betimlemiştir. Önceden de belirttiğimiz üzere, Demokrat Parti’nin ikiye bölünüp Cumhuriyetçi Parti’nin ortaya çıkması ile Cumhuriyetçiler 1912 yılına kadar iktidarı ele geçirdiler. Cumhuriyetçi gelenek iç ve dış politikada daha agresif bir politika sergilemişlerdir. Örneğin Roosevelt’in “Kan ve demir politikası ile süt ve su politikası arasında bir seçim yapmak gerekirse, kan ve demir politikasından yanayım! Bu politika, yalnız ulus için değil, uzun vadede dünya için de daha iyidir” diyordu. Lincoln ’un Dışişleri Bakanı ise Amerika’nın büyük bir üretim gücü olduğunu, dünya ticareti için Pasifik’i işaret ederek Amerika’nın dünyanın büyük gücü olacağını ve bunu başaracağını yaptığı bir mitingde yurttaşlarına söylüyordu. Uzun yıllar iç sorunları ile mücadele eden Amerika Birleşik Devletleri, özellikle Birinci Dünya Savaşı sonrası dış politikasında aktif bir siyaset izleme yolunu seçmiştir. 1912 Yılında Başkanlığı kazanan Wilson, Özellikle Birinci Dünya Savaşı sırasında aktif bir politika izleyerek, kendi adı verilen “Wilson İlkeleri” ile tarihe damga vurmuştur. Roosevelt’in “Kan ve demir politikası ile süt ve su politikası arasında bir seçim yapmak gerekirse, kan ve demir politikasından yanayım! Bu politika, yalnız ulus için değil, uzun vadede dünya için de daha iyidir”
s. 30Dönemin realist yaklaşımlarına karşı dünya barışının sağlanabilmesi için özellikle Uluslararası Kurum ve Kuruluşların kurulmasını, olanların yapısal reformlar ile düzeltilmesi gerektiğini ve bunun için ülkelerin çaba sarf etmesi gerektiğini belirten ve bu amaçla etkin bir rol üstlenen Wilson, ne yazık-ki kendi ülkesinde bile fikirlerini kabul ettirememiştir. Kissinger, Diplomasi adlı eserinde “Wilson İlkelerini” şu şekilde resmeder “Bundan böyle Amerika’nın görevi, dünyanın neresinde olursa olsun her türlü saldırıya karşı koymaktır” 2 Şubat 1918'de ABD, I. Dünya Savaşı'na girdi..
İkinci Dünya savaşı ve sonrasında oluşan “Soğuk Savaş” dönemi ve sonrasında neredeyse tek kutuplu bir dünyaya dönüşen güç dengesi ABD’nin daha ofansif politikalar izlemesinin önünü açmıştır. Sovyet Rusya’nın 1990’lı yıllarda dağılması bile Amerika Birleşik Devletleri’ni memnun etmiyordu. Bu durumu Kissinger şu şekil açıklıyor “Amerika Soğuk Savaş’ta, savaş yapmadan zaferi gerçekleştirmiştir. Öyle bir zafer ki, şimdi Amerika’yı George Bernard Shaw’un söylediği çıkmazla karşı karşıya getirmektedir: “Hayatta iki trajedi vardır: Biri gönlünün istediğine kavuşamamak, diğeri de ona kavuşmaktır.” Son yüzyılın süper gücü ABD, özellikle Ortadoğu’da oluşan sorunlara gerek ekonomik ve gerekse jeopolitik nedenler ile duyarsız kalmamıştır. 1991 ‘de Birinci Körfez savaşı, 2001 Eylül ayında ABD’de “Dünya Ticaret Merkezine” yapılan saldırılar sonrası İkinci Körfez Savaşı ve Afganistan’a yapılan saldırılar ile ABD, Ortadoğu’ya duyarsız kalmayacağını ve hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağını ilan ediyordu. Amerikan Dış Politikası, Kissinger tarafından ortaya atılan “Konvansiyonel ikilik” kavramı çerçevesinde Roosevelt ve Wilson’ın politik görüşlerinden gelen çizgiler ile şekillendiğini iddia etmek yerinde olacaktır. Roosevelt, dünyada bir güç dengesi kurmaya çalışan realist bir görüşü. Wilson ise Dünya’da savaşları engellemeye yönelik idealist bir görüşü temsil ediyordu Bağımsızlığını henüz 150 yıl önce kazanmış olan Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa’nın iç çekişmeleri ve dünyanın diğer devletlerinden oldukça uzak bir coğrafyada ekonomik ve iç meselelerini halletmiş bir şekilde dünya arenasına çıkıyordu. ABD’nin güçlü bir şekilde dünya siyasetine yön vermesi Ortadoğu’da kendini göstermekteydi. Birinci Dünya Savaşı sonrası Ortadoğu’da eski etkisini kaybeden İngiltere’nin yerini ABD dolduruyor. İran, Suudi Arabistan ve bölgenin diğer Arap Devletleri ile petrol üzerinden anlaşmalar yapılıyordu.
s. 31Özellikle İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra başlayan Soğuk Savaş döneminde ABD, Sovyet Rusya emperyalizmine karşı Ortadoğu’daki bölge ülkelerine ekonomik ve askeri yardımlaryapmaktaydı. Rusya’nın yayılma politikalarına karşı ilk defa Truman Doktrini ile özellikle Türkiye’nin Rus tehdidine karşı karşıya kalacağı ve Sovyet yayılmacılığının Ortadoğu ve Asya’yı da içine alacak şekilde süreceği öngörüsü ile Türkiye ve Yunanistan’a belirli ekonomik ve Askeri yardımlar yapılmıştır. Ancak, Sovyet Rusya’nın etkisi özellikle Türkiye ve İran üzerinde yoğunlukluyken , diğer Ortadoğu ülkeleri bu baskıyı fazla hissetmedikleri için Truman Doktrinin etkisi Ortadoğu coğrafyasında fazla hissedilmemiştir ABD, bu dönemde Suudi Arabistan, BAE ve Kuveyt’te bulunan petrol alanları ile ilgilendiği ve ambargonun etkilerinden kendini koruyacak planlar üzerinde çalıştığı ortaya çıkmıştır. ABD’nin Ortadoğu politikasını şekillendiren birçok neden sayılabilir. Elbette bunların içinde en önde gelen sebeplerden ilk sırayı alacak olanlardan biri de petrol ve enerji faktörüdür. SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ
Türkiye’nin NATO’ya kabulünün de ABD’nin Ortadoğu politikası için önemli bir manevra olduğu yadsınamayacak bir gerçektir. ABD, Türkiye’yi NATO’ya kabul ederek Ortadoğu’ya bir kapı açmış oluyordu. İkinci Dünya Savaşı sonrası Ortadoğu’da İngiltere’nin etkisi gittikçe azalmaktaydı. Arap-İsrail Savaşları esnasında ABD’nin İsrail’e destek vermesi Ortadoğu ülkelerinin ABD’ye tavır almalarına sebep oldu. Patlak veren petrol krizinde fiyatlar rekor düzeyde arttı. ABD’nin İsrail’e verdiği destek nedeni ile Arap devletleri petrol ambargosu uygulamaya başladılar. Ve o güne kadar Ortadoğu politikasında keyfi uygulamalar sergileyen ve “Bana petrol varillerinden söz etmeyin. Petrol varilleri veya CocaCola şişesi, bence fark etmez” diyen ABD dışişleri Bakanı Kissinger, geri adım atmak zorunda kalacak bir duruma düşüyordu. Ortadoğu’da Arap-İsrail ilişkilerinde her ne kadar çalkantılı dönemler yaşanmış olsa da 1979 İran Devrimi öncesi İran-İsrail ilişkilerinde gergin bir hava oluşmamıştır. İran İslam Devrimi öncesi ABD-İran ilişkileri oldukça ileri düzeyde seyretmiştir. İran’ın Sovyet Rusya’ya komşu olması ve özellikle Ortadoğu’da kilit bir ülke konumunda olması İran’ı, ABD’nin askeri bir müttefiki konumuna getiriyordu. Ancak 1979 İran devrimi sonrası bölgede Arap-İsrail gerginliğine ek olarak İran-İsrail gerginliği de had safhaya ulaşmıştır. ABD’nin özellikle İsrail merkezli bir politika izlemesi gerek Sünni Arap Devletleri ile ve gerekse Şii İran Devleti ile uzun sürecek olan anlaşmazlıkların ortaya çıkmasına sebep olmuştur. 1979 İran İslam Devrimi sonrası ABD’nin müttefiki konumundaki İran’ın bir anda ABD karşıtı bir tehdit oluşmasına sebep olmuş ve bu durum Nixon Doktrininin sorgulanmasına sebep olmuştur. ABD’nin Ortadoğu politikaları için bir tehdit oluşturan İran’a karşı yeni politika “İran’ın dengelenmesi” çerçevesinde ABD Başkanı Jimmy Carter tarafından 1980 de ilan edilmiştir. Bu bağlamda İran’ın dengelenmesi için bir aparatın olması gerekiyordu. ABD bu aparatı Irak’ı, İran’a karşı kışkırtarak ve destek vererek bulmuyordu.
s. 321948 Yılında Filistin topraklarında kurulan İsrail ile bölgede bulunan Arap devletleri 1973 yılına kadar ara ara devam eden savaşlar ABD Başkanı Jimmy Carter’ın girişimleri ile 1978 Eylül’ünde Camp David’de anlaşma ile sonuçlandı. Dönemin ABD Dışişleri Bakanı Kissinger, uzlaşı için “dünyanın en çok havada kalan devlet adamı unvanını” ilgili ülkeler arası yaptığı “Mekik Diplomasisi” nedeni ile almıştı
ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığı 2011'de Afganistan'da 100 bini, 2007'de Irak'ta 160 bini geçerek zirve yapmıştı.
s. 33oRTADOĞU bATAKLIĞI
1990 yılına gelindiğinde Dünya’da bir başka kırılma meydana geliyordu. Bush Prag’da yaptığı bir konuşmada “bir özgürlük topluluğundan” ve “bütün dünya ulusları için, şu ana dek bildiklerimizin hepsinden daha istikrarlı ve güvenli olacak yeni bir dünya düzeni yaratacağından” bahsediyordu. Berlin Duvarı yıkılıyor. Çin Tiananmen Meydanında “Daha Fazla Özgürlük” adına eylemler yapılıyordu. Avrupa ve Uzak Doğu’da oluşan bu durum elbette Ortadoğu coğrafyasında dengelerin değişeceğini işaret edecekti. Irak-İran Savaşı sonrasında bir başarı elde edemeyen Saddam yönetimindeki Irak, bu başarısızlığını bir nebze örtmek ve İran ile yaptığı savaştaki ekonomik kaybını gidermek için Kuveyt’e saldırdı. ABD’de Bush yönetimi Birleşmiş Milletlere başvurarak 660 sayılı kararla Irak’ın Kuveyt’ten çekilmesi istendi. Saddam yönetimi alınan karaların hiçbirine uymadı. 1991 yılının ocak ayında George H.W. Bush yönetimi Güvenlik Konseyinin 678 sayılı kararı uyarınca Irak’a hava harekâtı düzenledi. ABD’nin bu girişimleri ve Irak’a müdahalesi iki yönü ile değerlendirilebilir
Birincisi bölgede bulunan petrolün tehlikeye düşmesi, ikincisi o dönem Saddam Hüseyin’in İsrail’e yönelik agresif politikalarıdır. İşin garibi, dün İran-Irak savaşında her iki tarafın kullanmış oldukları silah ve mühimmatların çoğunluğu Amerikan yapımıyken, Irak’ın Kuveyt’e saldırıda kullandığı silahlar da Amerikan yapımı silah ve mühimmatlardı. ABD Hem savaşırken hem de savaştırırken kazanç sağlamaya devam ediyordu. Ayrıca, Ortadoğu’daki devletleri koruma adına, Ortadoğu’daki üslerini ve askeri alanını da genişletiyordu. Üstelik Körfez Savaşı’nın bitiminden kısa bir zaman sonra Sovyet Rusya dağılıyordu
s. 34Dünya, 11 Eylül 2001 sabahı ABD’nin ekonomisinin kalbine, ikiz kuleler olarak tabir edilen “Dünya Ticaret Merkezi’ne” yapılan saldırıları canlı yayında izliyordu. Kurulduğu günden beri yaklaşık 150 yıldır adeta izole bir şekilde yaşayan ve hiçbir gücün erişemediği bir coğrafyanın kalbine yapılan bu saldırı sonrası elbette “hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı.” Afganistan ve Irak’ın işgaline kapı açan ve toplamda 2 bin 977 kişinin yaşamanı yitirdiği bu olay özellikle Ortadoğu coğrafyasında ileriki yıllarda çok şeyin değişeceğinin habercisiydi. Saldırıyı El-Kaide Lideri Usame Bin Ladin üstlenmişti. O dönem ABD Başkanı olan Cumhuriyetçi George W. Bush, Ladin’in iadesini istese de buna vakıf olamadı. Aslında ABD yönetimi 11 Eylül gerçekleşmeden önce Taliban’a karşı zorlayıcı gücünü bir şekilde kullanmaya başlamıştı. 1998 yılında El-Kaide hedefleri bombalanmış ve Usame Bin Ladin’in sınır dışı edilmesini istemişti 11 Eylül saldırılarının üzerinden henüz bir ay bile geçmemişken ABD savaş uçakları Afganistan’ı bombalamaya başlamıştı bile. Afganistan’a yapılan saldırılarda NATO’nun da dahil olduğu operasyonlar sonrası Afganistan işgal edildi. Afganistan’a müdahalede 50 binden fazla sivil öldürülürken ,2 bin 400 Amerikan askeri de operasyon sürecinde hayatını kaybetti. NATO askeri gücü 2014 yılında Afganistan’ı terk etmesine rağmen bugün hala bölgede ABD askeri gücü bulunmaktadır
s. 3511 Eylül saldırıları sonucu ABD için büyük bir fırsat oluşturmuştu. Saddam Hüseyin, artık ABD’nin hedefindeydi. Ortadoğu ve Orta Asya’da bulunan askeri gücünü bölgeye konuşlandırdı. Bu aslında Ortadoğu’da bulunan enerji koridorunun garantiye alınmasından başka bir şey değildi. 1921 yılında İngiltere ile başlayan Ortadoğu’daki güç gösterileri 2003 yılına gelindiğinde ABD tarafından sergilenecekti. 11 Eylül sonrası Afganistan’a yapılan saldırılar ve 50 binden fazla sivilin katledilmesi ABD kamuoyunu tatmin etmemişti. Irak’ın işgalini savunan “Yeni-Muhafazakâr” isimler, Irak’a “Özgürlük Götürme” adına koskoca bir tarihi yerle-yeksan edecek bir savaşı başlattılar.Aslında Afganistan saldırıları gibi Irak’ın işgali de ABD için bir fiyaskodan ibaretti. Irak’a müdahale için en geçerli neden “Saddam’ın Kimyasal Silah” ürettiği iddiasıydı. Dönemin ABD Dışişleri Bakanı PowelI “Saddam, Biyolojik Silahlara sahip” iddiası üzerine BM Silah Denetleme Komisyonu yapılan araştırmada “herhangi bir kitlesel silaha rastlanmadığı” demecini verecekti. Ancak dönemin Cumhuriyetçi Başkanı George W. Bush, BM kararı olmadan Irak’a müdahale etti. Daha sonrasında ABD ve İngiltere BMGK’da Irak’ın işgalini tanıyan bir metni kabul ettirdi.Ancak, her nasılsa iddia edilen “Kimyasal ve Biyolojik Silahlar” bir türlü bulunamadı. 2017 yılında beklenen itiraf gelmişti. Saddam’ı ilk sorgulayan eski CIA Ajanı John Nixon verdiği röportajda; “İki ay süren ve her defasında konunun bir şekilde kitle imha silahlarına geldiği sorgulama sonucunda Saddam ile aynı sonuca vardım; Irak'ta kimyasal silah yoktu. Irak rejiminin bir kimyasal silah programı veya nükleer programı yoktu. Aynı zamanda Saddam'ın ileride böyle bir planı da yoktu” İtirafında bulunacaktı. İşgal sonrası, Irak hapishanelerinde özellikle Ebu-Gureyb’den gelen görüntüler, ABD’nin “Özgürlük Operasyonu” imajını yerle bir etmeye yetiyordu. ABD’nin “Özgürlük Operasyonu” geride 1 milyona yakın insanın öldüğü, bir tarihin katledildiği, milyonlarca insanın sığınmacı duruma düştüğü ve Ortadoğu’nun tam ortasına “İŞİD” denilen canlı bombanın yeşermesine sebep olup 2011 yılında Irak’tan çekilmesi ile son buldu.
s. 36Bağımsızlığından sonra 150 yıllık bir dış politika mazisine sahip olan Amerika Birleşik Devletleri, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sonrasında oluşan durumu Soğuk Savaş ve sonrasında oldukça iyi değerlendirmiştir. Amerikan Dış Politikasında Cumhuriyetçi ve Demokrat gelenekler, dış politika yapımında oldukça farklı politikalar sergilemişlerdir. Amerikan Dış Politikası, başta ifade edilen ve Kissinger tarafından ortaya atılan “Konvansiyonel ikilik” kavramı “Roosevelt’in dünyada bir güç dengesi kurmaya çalışan realist bir görüşü ve Wilson’un, Dünya’da savaşları engellemeye yönelik idealist görüşü” çerçevesinde şekillenmiştir. Soğuk savaş döneminde Ortadoğu’da Sovyet Rusya ile karşılıklı hamlelerle zemin kazanmaya çalışan ABD, Soğuk savaşın sona ermesi ile bölgede Uluslararası Kuruluşları ’da kullanarak kendi politikaları çizgisinde karalar aldırmaya devam etmiştir. Irak’ın işgali sürecinde BM Kararı’nı beklemeden müdahaleye girişen ABD, yeni dönemde bölgeye hâkim olmaya çalışan Rusya, AB’ndeki bazı ülkeler ve Çin gibi devletler ile mücadele etmek zorunda kalacaktır. Obama, Başkanlık yaptığı iki dönemde İran ile yaptığı “Nükleer Anlaşma” “İsrail ile Filistin Gerginliği” ve “Arap Bahar’ındaki” pasif politikaları ile anılsa da Türkiye için bölgede ABD-Türkiye ilişkilerinin “Müttefiklik ’ten, Stratejik Ortaklığa” evirilmesi, Türkiye’nin Güney’inde bir terör koridoru oluşturma çabası ve ABD’nin PYD/PKK ile müttefik bir hava oluşturması ile anılacaktır. Ortadoğu halkları ise IŞID mirası ile anacaktır. Birinci Dünya Savaşı sonrası Ortadoğu Coğrafyasında sayabileceğimiz tüm devletler Osmanlı Mirası topraklar üzerinde kurulmuştu. Medeniyetlerin beşiği olarak ifade edilen bu topraklar tarih boyunca tüm milletler tarafından ele geçirilmek için mücadelelere sahne olmuştur. “Kadim Medeniyetleri” barındıran bu Ortadoğu, tarih boyunca savaşlara sahne olmuştur. Dünyanın Yedi Harikasından olan Babil’in Asma Bahçeleri de bu topraklardadır. Üç Büyük Din için önem taşıyan Kudüs’te. Ancak ne Babil’in Asma Bahçeleri ne de Kudüs insanoğlunun ihtirasını ve şehvetini dindirecek olan asli unsurun önüne geçememiştir. Sahip olma duygusu. Birinci Dünya Savaşı’nda fark edilen ve dünyanın enerji ihtiyacını karşılayan ve Winston Churchill’in 1936 yılında Avam Kamarasına hitaben söylediği iddia edilen “Bir damla petrol, bir damla kandan daha kıymetlidir.” Sözünü haklı çıkarırcasına Ortadoğu’da bugün oluk oluk kan dökülmektedir. Üstelik “Özgürlük ve Demokrasi” götürme adına. Amerika Birleşik Devletleri Dış Politikasında Ortadoğu’nun yeri elbette bu bakımdan önemli bir yere sahiptir. Birinci Dünya Savaşı sonrası Wilson’un ilkelerinden, ABD başkanlarının deklere ettikleri “Doktrinlere” kadar. Daha 250 yıllık bir ömrü olan ve bunun 100 yılını iç çekişme ve sanayileşmesi ile geçiren ABD, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları ve sonrasındaki Soğuk Savaş dönemlerinde Ortadoğu’ya olan ilgisini hiçbir zaman kaybetmemiştir. Topraklarından 10 Bin kilometre uzaktaki Ortadoğu’ya gün gelmiş “Demokrasi” götürmeye gayret etmiş gün gelmiş Dünya Barışı ve Evrensel değerler adına mücadele için Ortadoğu’yu mesken tutmuştur. “İki ay süren ve her defasında konunun bir şekilde kitle imha silahlarına geldiği sorgulama sonucunda Saddam ile aynı sonuca vardım; Irak'ta kimyasal silah yoktu. Irak rejiminin bir kimyasal silah programı veya nükleer programı yoktu. Aynı zamanda Saddam'ın ileride böyle bir planı da yoktu”
s. 37Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma Bakanlığı kaynakları, Amerika Birleşik Devletleri ordusu unsurlarının Suriye Kamışlı’da terör örgütü PKK/YPG ile gerçekleştirdiği tatbikata ilişkin soruyu cevaplandırdı.
Kaynaklar, “15-17 Ağustos tarihlerinde ABD ve PKK/YPG terör örgütü, Haseke/Kamışlı’da ortak silahlı tatbikat gerçekleştirmiştir. ABD’nin, DEAŞ’la mücadele bahanesiyle PKK/YPG terör örgütüne desteği devam etmektedir. Bir terör örgütüyle başka bir terör örgütü kullanılarak mücadele edilemez. Yani, terörle mücadele teröristlerle birlikte yapılmaz. Dost ve müttefik ülkelerden beklentimiz; PKK/YPG terör örgütüne yapılan yardım ve desteğin durdurulması ve terörle mücadelemize samimi destek verilmesidir.” değerlendirmesinde bulundu. ABD, ‘1 Mart tezkeresi sonrası Türkiye ile ilişkilerinde yeni bir dönem başlamış ve bölgede partner olarak terör örgütü PKK’nın kolları ile dirsek temasını gün geçtikçe arttırmıştır. Irak işgali ve Arap Baharı sonrası bölgede oluşan güvenlik boşluğunu iyi değerlendiren ve bir bakıma ABD’nin bölgede oluşturduğu kaos nedeni ile yer tutan DAEŞ ve benzeri terör yapılanmalarının da hareket alanı oldukça geniş tutulmuş, Türkiye’nin DAEŞ ve benzeri terör örgütleri ile mücadelesi her ne kadar Batı tarafından övgüyle bahsedilmiş olsa bile ABD ve Fransa gibi ülkelerin PKK ve uzantılarına olan desteği de bir o kadar artmıştır. Türkiye için ‘Stratejik Ortak’ terimini kulanan ABD’nin asıl ‘Stratejik Ortağı’ kullanım tarihi doluncaya kadar, PKK ve diğer terör yapılanmaları olduğu gerçeği ortadadır.
s. 38Manipülasyonun ve görünen değil gösterilenin gerçek olduğuna inandırıldığımız bir dünya hayali
İLÜZYON
‘The Truman Show’, dünyanın şu an içinde olduğu dijital ve manipülatif seyrini oldukça başarılı bir şekilde resmeden bir baş yapıt. Bizlere sunulan hayatın, aslında bizim yaşadığımız hayat olup, olmadığını sorgulamamamızı öneren bir sinema filmi. Modern ve çağdaş kelimelerinin , dijitalleşme ve sürdürülebilirlik kavramlarının, adalet, barış, insan hakları, evrensel değerler kuramlarının nasıl da olması gerektiği gibi değil, bilakis olmasını istedikleri gibi gösterildiğini resmeden bir film. İzleyip, hayatı bir de bu bencereden bakarak yorumlamak gerekecek.
s. 39Çevirisi Halil İnancık tarafından yapılan ‘ABD TARİHİ’ adlı eser, ABD’nin Keşfi(!) yerinden edilen Kızılderililer, kıtaya getirilen köleler’den başlayıp, son 200 yıla damgasını vuran, 1. Dünya Savaşı ile Küresel arenada bir güç haline gelen ABD Tarihini anlatan oldukça kaliteli bir eser.
s. 40Julian Assange, ABD ordusu istihbarat analisti olarak çalışan Chelsea Manning'in sağladığı bir dizi sızıntıyı yayımladıktan sonra 2010'da dünya çapında manşetlere taşınan WikiLeaks'in kurucusudur. Sızıntılar, Afganistan'daki savaşla ilgili 75 bin belge ve ordunun Irak'taki savaşla ilgili yaklaşık 390 bin saha raporunu içeriyordu. WikiLeaks, 1996 ile 2010 arasında tarihlendirilen ve dünya çapındaki 270'ten fazla ABD diplomatik temsilciliğine ışık tutan 250 binden fazla diplomatik yazışmayı da yayımlamıştı. Bir mahkemenin İsveç'e iade edilmesi gerektiğine karar vermesinin ardından Julian Assange, Temmuz 2019'da BK'nin başkenti Londra'daki Ekvador Büyükelçiliği'ne girmişti. İsveçli yetkililer, cinsel saldırı iddialarının ardından Assange hakkında tutuklama emri çıkarmıştı.
Wikileaks-Assange Olayının Kısa Anlatımı
https://www.youtube.com/watch?v=jpmQIlK8SUc&t=7s
s. 41https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/73960 (Dr., Gazi Üniversitesi, İ.İ.B.F., Uluslararası İlişkiler Bölümü. e-mail: bkarabulut@gazi.edu.tr) https://www.rand.org/about.html https://www.rand.org/about/history.html Chomsky, N. (2017). Güç Kimin Elinde (2. b.). İstanbıl: İnkılap Kitabevi Kissinger,H.(2014) Dünya Düzeni(1.b.) İstanbul: Boyner Yayınları https://insamer.com/tr/islam-karsiti-kuresel-manipulasyon_3341.html https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-51552464 https://file.setav.org/Files/Pdf/20140616184404_neo-el-kaide-isid-pdf.pdf https://www.aydinlik.com.tr/haber/rand-corporation-raporu-4-turkiyenin-onundeki-dort-senaryo-211374 https://anlatilaninotesi.com.tr/20200124/rand-raporu-acikca-turkiyede-amerika-dostu-muhalefet-olusturulmasi-cagrisi-yapiyor-1041244982.html https://www.indyturk.com/node/147136/t%C3%BCrkiyeden-sesler/rand-raporu-fet%C3%B6-ve-cia%E2%80%99n%C4%B1ni%C5%9Fg%C3%B6rmezlik-raporu https://www.insamer.com/tr/batida-islam-dusmanligi_878.html https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abdnin-terorle-mucadele-savaslarinda-en-az-37-milyon-kisi-yerinden-edildi/1966975 https://www.trthaber.com/haber/dunya/blinken-israile-karsi-acilan-soykirim-davasinin-haksiz-oldugunu-iddia-etti-827888.html https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-39975457 https://www.setav.org/yorum/sekiz-soruda-wikileaks-olayi https://casusiye.com/wikileaks-julian-assange-kimdir/ https://www.trthaber.com/haber/dunya/10-soruda-julian-assange-ve-wikileaks-davasi-411674.html https://www.theguardian.com/media/2024/feb/21/us-government-lawyers-deny-charges-against-julian-assange-politically-motivated https://www.aa.com.tr/tr/dunya/-ingiltere-wikileaksin-kurucusu-assangein-abdye-iade-edilmesine-karar-verdi-/2616074 https://www.economist.com/democracy-in-america/2010/11/30/julian-assanges-anti-political-politics? utm_medium=cpc.adword.pd&utm_source=google&ppccampaignID=18151738051&ppcadID=&utm_campaign=a.22brand_pmax&utm_content=con version.direct-response.anonymous&gad_source=1&gclid=Cj0KCQjwvb-zBhCmARIsAAfUI2uSRbx3_QlSml-hodnkRo2BEXPrQai1U7UAbMGx7e8qAvQIQoYEBkaAoJxEALw_wcB&gclsrc=aw.ds https://deathpenaltyinfo.org/news/united-states-provides-binding-assurances-to-the-united-kingdom-that-julian-assange-will-not-face-the-death-penaltyif-extradited https://www.cnbc.com/2021/01/06/julian-assange-wikileaks-boss-goes-from-journalist-to-confinement.html https://www.insamer.com/tr/ulke-profili-amerika-birlesik-devletleri/ Kepsutlu, B. (2020). Amerika'nın Ortadoğu Politikası. İstanbul: İnkılap, Nevins,A.,Commager,H,S. (2020), Ankara, DoğuBatı Yayınları, Kissenger, H. (2014). Diplomasi. (İ. Kurt, Çev.) İstanbul: Türkiye İ Bankası, Andersen, P. (2015). Amerikan Dış Politikası ve Düşünürleri (1. b.). Ankara: NotaBene Yayınları, Armaoğlu, F. (2020). 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914-1995). İstanbul: Kronik, Sander, O. (2020). Siyasi Tarih (1918-1994). Ankara: İmge, İnat,K.,Duran,B.,Ataman,M. (2016). Dünya Çatışmaları, Çatışma Bölgeleri Ve Konuları (2. b., Cilt 2.). Ankara: Nobel Yayıncılık. https://iktibasdergisi.com/2022/05/14/abdnin-hegemonya-siyasetinin-sonu-mu/ https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-orta-dogudaki-askeri-varligini-artiriyor/1507825(11.04.2021) KAYNAKÇA
s. 42Garaudy, R. (2011). İlahi Mesajlar Toprağı-Filistin (1. b.). İstanbul: Türk Edebiyatı Vakfı Yayınları, Şahin,M.v.d. (2019). Ortadoğu Aktörler,Unsurlar,Sistemler (1. b.). İstanbul: Kopernik Kitap, s.514 Özdal, B. - Karaca , R.K. (2019). Diplomasi Tarihi 2 (1. b., Cilt II.). Bursa: Dora, s.520 Özal, İ. (2020). Kısa Soğuk Savaş Tarihi. İstanbul: Timaş, s.357 Colins, A. v. (2017). Çağdaş Güvenlik Çalışmaları, (3. b.). Ankara: Röle Yayıncılık, s.243 Sivrioğlu,T,Türkoğlu, A.J. (2017). Başlangıçtan Günümüze Afganistan Tarihi (1. b.). İstanbul: Kalkedon Yayınları. S.302 https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abdde-11-eylul-teror-saldirilarinin-19uncu-yili-anildi-/1970542 (11.04.2021) Çetinsaya, G. Özhan,T.(1.b.),(2009),Ankara, Seta Yayınları, s.13 https://www.aa.com.tr/tr/dunya/-abdnin-iraki-isgalinin-15-yili/1093056 (12.04.2021) https://www.savunmasanayi.org/abdnin-deasla-mucadele-bahanesiyle-pkk-ypg-teror-orgutune-destegi-suruyor/ https://trguvenlikportali.com/baglantilar/dusunce-kuruluslari-think-tanks/ https://app.powerbi.com/view? r=eyJrIjoiNmY5ODBiZGEtM2M5MC00ZGY4LWEyMTItMzA3OGU4MDkzZTY2IiwidCI6ImUyMWRkYjBmLWUzNTAtNDA0NC05Ym RkLTYwNmY4MmEyNWQzZSIsImMiOjl9 KAYNAKÇA
s. 43düşünce D Ü N Y A ’ D A N B İ R H A B E R H T T B
