s. 1KÖREBE / DÜŞÜNCE H A F T A L I K B Ü LT E N · S A Y I 1
Dünyadan ve Türkiye'den Bir Hafta 31 Ekim – 6 Kasım 2026 1
5 3
2 4
HAFTANIN BAŞLIKLARI
ABD Kongresi Demokratlara geçti; Cumhuriyetçiler İran savaşını sorguluyor
İran Hürmüz'ü yedi şarta bağladı; Husiler Aden kapısında
İsrail'de Netanyahu çoğunluğu kaybetti
Mekke Ortak Savunma Anlaşması TBMM'de 279–119 ile onaylandı
Yapay zekâ satışı: Nasdaq düzeltmede, Kospi %8,5 çöktü
Türkiye'de enflasyon %29,77; dolar 50 TL'yi aştı
Hafıza susarsa, gürültü konuşur. Hazırlayan: Yavuz Kaya · korebenet.com
Lisans: CC BY-NC-ND 4.0 Bilgi kesim tarihi: 6 Kasım 2026, 21:00
s. 2KÜNYE
KÖREBE / DÜŞÜNCE · Haftalık Bülten
İÇİNDEKİLER 01 Haftanın özeti
Sayı 1 · 31 Ekim – 6 Kasım 2026 Hazırlayan: Yavuz Kaya korebenet.com Lisans: CC BY-NC-ND 4.0 Bilgi kesim tarihi: 6 Kasım 2026, 21:00 Önerilen atıf: Kaya, Yavuz. 2026. “Dünyadan ve Türkiye'den Bir Hafta: 31 Ekim – 6 Kasım 2026.” KÖREBE / DÜŞÜNCE Haftalık Bülten, Sayı 1. korebenet.com.
02 Sayılarla hafta ve 10 bulgu 03 Haftanın haritası 04 Haftanın dosyası 05 ABD 06 Orta Doğu 07 Avrupa ve Rusya–Ukrayna 08 Asya–Pasifik 09 Afrika ve Latin Amerika 10 Türkiye 11 Ekonomi ve piyasalar 12 Teknoloji, enerji ve iklim 13 Türkiye'ye yansımalar 14 Haftanın değerlendirmesi 15 Senaryolar ve göstergeler 16 Gelecek haftanın takvimi 17 Kaynakça 18 Kavram sözlüğü
Haftanın özeti
Bu hafta küresel siyasetin ağırlık merkezi Washington'dan Hürmüz'e, oradan Aden'e uzanan tek bir hat üzerinde toplandı. 3 Kasım ara seçimleri Kongre'yi Demokratlara geçirirken, Cumhuriyetçi cephede ilk kez İran savaşının bedeli açıkça tartışılmaya başlandı.
s. 3Aynı günlerde İran Katar üzerinden nükleer bir öneri gönderdi ama Hürmüz'ün açılmasını yedi şarta bağladı. Husiler Yemen'de Aden'in 80 kilometre yakınına ilerledi; İsrail'de ise seçim sonrası tablo Netanyahu'nun çoğunluğu kaybettiğini gösterdi. Piyasalar bu belirsizliğe yapay zekâ hisselerindeki sert satışla eklendi: Nasdaq düzeltmeye girdi, Asya borsaları tarihî kayıplar yaşadı. Türkiye bu haftayı iki zıt yönlü haberle kapattı. Bir yanda Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın TBMM'den geçmesiyle Ankara, Körfez güvenliğine kurumsal olarak bağlandı. Öte yanda ekim enflasyonu dezenflasyon sürecinin kırılganlığını gösterdi, kur ve rezervler baskı altına girdi. Yayın ilkesi. Değerlendirme paragraflarında her önerme OLGU (kaynakla doğrulanmış) ya da ÇIKARIM (olgulardan yapılan analitik yorum) olarak etiketlenir. Rakam ve tarihler yalnızca kaynakçadaki sayfalardan alınmıştır. ABD seçim sonuçları bilgi kesim tarihinde kesinleşmemişti; sandalye sayıları o anki sayımı yansıtır.
s. 4Sayılarla hafta
Demokratların Meclis'teki sandalyesi
Demokratlara geçen Senato koltuğu
İran'ın Hürmüz için öne sürdüğü şart
80 km
53–48
279–119
Husilerin Aden'e uzaklığı
Knesset'te Netanyahu ve Eisenkot blokları
Mekke Anlaşması TBMM oylaması
%29,77
%8,5
575 bin
Türkiye'de yıllık TÜFE (ekim)
Kospi'nin bir günlük kaybı
Fransa'da eyleme katılım (resmî)
4,36 mlr €
5.372
AB'nin Ukrayna'ya aktardığı dilim
Kongo DC'de Ebola kaynaklı ölüm
Kaliforniya'da cezası çevrilen idam
(sayım sürüyor)
mahkûmu
Kaynak: Everything Briefing; 10 Things; Cumhuriyet; Northeastern; Al-Monitor
HAFTANIN 10 BULGUSU
ABD Kongresi el değiştirdi: Demokratlar Temsilciler Meclisi'nde 253 sandalyeye ulaştı (beklenti 257); Senato'da yedi koltuk çevrildi. Cumhuriyetçi cephede ilk kez açık "İran savaşı" eleştirisi: Başkan Yardımcısı Vance yenilgiyi savaşa bağladı. Yapay zekâ hisselerinde çöküş Asya'ya sıçradı: Kospi %8,5 düşüp işlem durdurdu; Nasdaq düzeltme bölgesinde.
İran, Katar üzerinden nükleer öneri gönderdi; Hürmüz'ün açılmasını yedi şarta bağladı, tankerler hedef alınmaya devam ediyor.
Husiler Aden'e 80 km mesafeye ulaştı: Bab'ülMendeb ve Suudi Arabistan için yeni cephe.
İsrail'de Netanyahu bloku 53 sandalyede kaldı; Arap partileri rekor 19 sandalye ile Eisenkot'u destekliyor.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması TBMM'de 279'a karşı 119 oyla onaylandı.
Türkiye'de yıllık enflasyon %29,77 ile dört ay sonra ilk kez yükseldi; dolar 50 TL'yi aştı.
Fransa'da hayat pahalılığı protestolarına resmî rakamla 575 bin kişi katıldı.
Antalya, 9 Kasım'da COP31'e ev sahipliği yapıyor; BM'ye göre 90 milyon yerinden edilmiş insan iklim riski altında.
s. 5Haftanın haritası
9 4 2 5 10
Haftanın sıcak noktaları. Renkli ülkeler bu sayıda ele alınan gelişmelerin geçtiği ülkelerdir; numaralar aşağıdaki listeye karşılık gelir. 1
ABD — Kongre Demokratlara geçti; İran kararı
bekleniyor
Ukrayna — Beyaz Saray'da görüşme, AB'den 4,36 milyar €
Hürmüz — İran'ın yedi şartı, tanker saldırıları
Fransa — Hayat pahalılığı protestoları
Aden — Husiler 80 km yakında, Taiz kuşatmada
Seul — Kospi'de devre kesici
İsrail — Netanyahu bloku 53 sandalyede
Sudan — BM raporu, Etiyopya ile diplomat krizi
Mekke — Türkiye–Suudi Arabistan–Pakistan paktı
Paraguay — Devlet Başkanı istifa etti
Kongo DC — Ebola salgını
onaylandı 6
Ankara — Enflasyon %29,77, dolar 50 TL üstü
s. 6Haftanın dosyası: Sandık ve savaş
Bu haftanın asıl hikâyesi, Washington'daki seçim sonucu ile Körfez'deki savaşın aynı denklemin iki yüzü hâline gelmesidir. Sandıktan çıkan mesaj İran savaşının iç siyasi maliyetini görünür kıldı; aynı günlerde Tahran, Husiler ve Körfez başkentleri yeni dengeye göre pozisyon aldı.
1. Sandığın mesajı: Savaş bir iç politika meselesine dönüştü O LG U
Ara seçimlerde Demokratlar Temsilciler Meclisi'nde 253 sandalyeye ulaştı ve Senato'da yedi koltuk
çevirdi. Başkan Yardımcısı JD Vance yenilgiyi İran savaşına bağladı, savaşın sona erdirilmesini ve ABD–İsrail ilişkilerinin yeniden değerlendirilmesini istedi; Ron DeSantis sonucu "yok oluş düzeyinde bir olay" olarak nitelendirdi, Ted Cruz savaşın uzunluğunu eleştirdi. ÇIKARIM
Cumhuriyetçi cephede savaşın bedelini açıkça tartışan bir damarın ortaya çıkması, dış politikanın
2028 yarışının ana fay hattı olacağını gösteriyor. Bu, Washington'un önümüzdeki aylarda İran dosyasında daha dar bir iç destekle hareket edeceği anlamına gelir.
2. Tahran'ın okuması: Zaman kazanmak ve şartları yükseltmek O LG U
İran, Katar üzerinden bir nükleer öneri gönderirken Hürmüz'ün açılmasını yaptırımların kaldırılması ve
dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması dahil yedi şarta bağladı. Asıl düğüm, Tahran'ın ülke dışına çıkarmayı reddettiği yüksek zenginleştirilmiş uranyum stokudur. Aynı hafta Hürmüz'de tankerlerin vurulduğu bildirildi. ÇIKARIM
İran'ın tutumu, Washington'daki iç bölünmeyi bir pazarlık kaldıracı olarak gördüğünü
düşündürüyor: diplomatik kanalı açık tutarken boğaz üzerindeki baskıyı sürdürmek, karşı tarafın maliyet algısını artırma stratejisidir. Trump'ın askerî seçeneği yeniden masaya koyması ise bu kaldıracı dengeleme girişimidir.
3. İkinci cephe: Yemen ve Bab'ül-Mendeb O LG U
Husiler 2 Kasım itibarıyla Aden'e 80 kilometreye ilerledi, Taiz–Aden yolunu tehdit ediyor ve Bab'ül-
Mendeb'e bakan mevzilere yaklaştı. BAE Yemen harekâtından çekildi; Pakistan ve Mısır taarruzi operasyonlara katılmayacaklarını açıkladı. ÇIKARIM
Hürmüz ve Bab'ül-Mendeb'in eşzamanlı baskı altına girmesi, krizin enerji boyutunu katlıyor ve Suudi
Arabistan'ı müttefiklerinden daha fazlasını talep etmeye itiyor. Pakistan'ın tutumu, Mekke paktının taraflarca 'savunma' kavramının dar yorumlandığının ilk işaretidir.
4. İsrail: Seçim sonrası belirsizlik O LG U
Netanyahu bloku 53 sandalyede kaldı; Eisenkot 67, Netanyahu 46 tavsiye aldı. Arap partileri rekor 19
sandalye kazandı. Hükümet kurma süresi 28 gün, 14 gün uzatılabilir. ÇIKARIM
İsrail'de yeni hükümetin kimliği, İran ve Gazze politikasında üsluptan çok zamanlamayı etkileyecek.
Koalisyon süreci uzarsa, geçici hükümet döneminde büyük askerî kararların ertelenmesi olasılığı artar; bu, Washington'daki karar sürecini de etkiler.
s. 75. Türkiye için sonuç ÇIKARIM
Türkiye bu denklemin üç noktasında birden yer alıyor: Mekke paktı ile Körfez güvenliğine kurumsal
olarak bağlandı; enerji ithalatçısı olarak Hürmüz riskine doğrudan açık; COP31 ev sahibi olarak önümüzdeki iki hafta küresel diplomasinin merkezlerinden biri olacak. Ankara'nın önündeki temel sınav, pakt yükümlülüklerini dar çerçevede tutarken İran ile iletişim kanallarını ve enerji arz güvenliğini koruyabilmektir. Kaynak: 10 Things Global News; Just Security; Al-Monitor; Northeastern Global News; Everything Briefing
s. 8ABD
MAINE
IOWA OHIO KANSAS
K. CAROLINA G. CAROLINA MISSISSIPPI TEXAS
Demokratlara geçen Senato koltukları (bordo) ve 6 Kasım'da kesinleşmemiş Mississippi (bakır); Alaska da kesinleşmemiştir. Kaynak: Northeastern Global News; Everything Briefing.
s. 9Ara seçimler: Kongre el değiştirdi
Demokrat sandalye (Meclis, sayım
Cumhuriyetçi sandalye (Meclis)
sürüyor; beklenti 257)
53–47
koltuğu
(Cumhuriyetçi lehine)
Demokratların çevirdiği Senato
Seçim öncesi Senato
3 Kasım'da yapılan ara seçimler, Trump'ın ikinci döneminin ortasında Kongre'nin her iki kanadını Demokratlara geçirdi. 6 Kasım itibarıyla Demokratlar Temsilciler Meclisi'nde 253 sandalye kazanmış, sayımın sonunda 257'ye ulaşmaları bekleniyordu. Cumhuriyetçilerin sandalye sayısı 155'te kaldı. Senato'da Demokratlar Kansas, Iowa, Texas, Ohio, Maine, Kuzey ve Güney Carolina'da koltuk kazandı. Kuzey Carolina'da Roy Cooper'ın zaferini Associated Press ilan etti. Texas'ta James Talarico Ken Paxton'ı, Maine'de Troy Jackson Susan Collins'i yendi. Mississippi'de Scott Colom ile Cindy Hyde-Smith, Alaska'da Mary Peltola ile Dan Sullivan arasındaki yarışlar 6 Kasım'da hâlâ kesinleşmemişti; iki yarışta da Demokrat aday çok küçük bir farkla öndeydi. Valilik yarışlarında da sarsıcı sonuçlar çıktı: Texas'ta Gina Hinojosa görevdeki Vali Greg Abbott'u yendi; Georgia'da Keisha Lance Bottoms seçildi. Florida'da ise Cumhuriyetçi Byron Donalds valiliği kazandı. Yarış
Sonuç
Durum (6 Kasım)
Texas Senato
James Talarico (D), Ken Paxton'ı (R) yendi
Kesin
Maine Senato
Troy Jackson (D), Susan Collins'i (R) yendi
Kesin
Kuzey Carolina Senato
Roy Cooper (D)
AP ilan etti
Texas Valilik
Gina Hinojosa (D), Greg Abbott'u (R) yendi
Kesin
Mississippi Senato
Scott Colom (D) çok az farkla önde
Kesinleşmedi
Alaska Senato
Mary Peltola (D) çok az farkla önde
Kesinleşmedi
Kaynak: Northeastern Global News; Everything Briefing; Just Security
s. 10Cumhuriyetçi cephede çatlak: Savaşın siyasi bedeli
Yenilginin ardından Başkan Yardımcısı JD Vance sonucu İran savaşına bağladı, savaşın sona erdirilmesini ve ABD–İsrail ilişkilerinin yeniden değerlendirilmesini istedi. Florida Valisi Ron DeSantis sonucu Cumhuriyetçiler için "yok oluş düzeyinde bir olay" olarak nitelendirdi; Senatör Ted Cruz savaşın uzunluğunu eleştirdi. Bu açıklamalar, 2028 adaylık yarışının fiilen başladığını gösteriyor; Vance önde görünse de Trump henüz kimseyi desteklemedi. Demokratlar ise yeni çoğunluğun ilk hedeflerini açıkladı. Senato'daki Demokrat lider Chuck Schumer, Trump'ın Yüksek Mahkeme'ye "sağcı" bir aday göstermesi hâlinde onayı engelleyeceklerini söyledi. Savunma Bakanı Pete Hegseth için gelecek hafta azil girişimi bekleniyor; Trump bakanın performansını "fantastik" olarak niteledi. Bloomberg, Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun görevden ayrılmayı düşündüğünü yazdı; Dışişleri Bakanlığı haberi "asılsız" diye yalanladı. Kaynak: 10 Things Global News; Just Security
Seçim güvenliği, yargı ve eyaletler Yetkililer, ara seçimlere yabancı gizli müdahalenin sınırlı kaldığını, oy sayımına sızma izi bulunmadığını açıkladı. Bir federal yargıç, Adalet Bakanlığı'nın Washington eyaletinden "vatandaş olmadığından şüphelenilen" seçmenlerin oy pusulalarını ayırmasını istemesini iki hafta süreyle durdurdu. Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, idam cezası almış 548 mahkûmun cezasını şartlı tahliyesiz müebbede çevirdi. Bu, ABD tarihinin bu türdeki en büyük toplu infaz değişikliği; ülkedeki idam mahkûmlarının yaklaşık dörtte birini kapsıyor. Bir yargıç, Trump'ın Arlington Ulusal Mezarlığı yakınında yaptırmak istediği "zafer takı" inşaatını 14 gün süreyle durdurdu.
Kaynak: Just Security; 10 Things Global News
s. 11Yeni Kongre ne yapabilir? Yetkilerin haritası
ABD anayasal düzeninde Kongre'nin yürütmeyi sınırlamak için dört temel aracı vardır: bütçe yetkisi (federal harcamaların Kongre'den geçme zorunluluğu), savaş yetkisi (1973 Savaş Yetkileri Kararı uyarınca askerî operasyonların süre ve bildirim koşullarına bağlanması), atamaların Senato onayı ve komisyonların denetim ve celp yetkisi. Temsilciler Meclisi'ni ve Senato'yu birlikte kontrol eden bir muhalefet bu araçların tamamını kullanabilir. Seçimden hemen sonra gündeme gelen başlıklar bu araçlarla örtüşüyor: Schumer'in Yüksek Mahkeme adaylığına dair açıklaması Senato onay yetkisine, Hegseth için konuşulan azil girişimi denetim yetkisine dayanıyor. İran savaşının sürdürülmesi ise bütçe ve savaş yetkisi üzerinden tartışılacak ilk büyük dosya olacak. TÜRKİYE AÇISINDAN
Kongre'nin dış politika üzerindeki ağırlığının artması, Türkiye ile ilgili silah satışı onayları, yaptırım düzenlemeleri ve bölgesel güvenlik dosyalarında Senato ve Meclis komisyonlarını daha belirleyici kılar. Ankara'nın Washington'daki muhatap haritası yürütmeden yasamaya doğru genişleyecektir. Kaynak: Northeastern Global News; Just Security
s. 12Orta Doğu
Ankara TÜRKIYE
Tahran
SURIYE
IRAK
Şam
İRAN
Kudüs
PAKISTAN
Hürmüz Boğazı
MISIR
Doha
SUUDI ARABISTAN
Mekke
UMMAN
YEMEN
Sana'a Taiz Bab'ül-Mendeb
Aden
Orta Doğu'da haftanın gerilim hatları: Hürmüz, Bab'ül-Mendeb, Aden–Taiz hattı ve Mekke paktı ülkeleri (bakır). HARİTADA BU HAFTA
Hürmüz: İran yedi şart öne sürdü; tankerlerin hedef alındığı bildirildi. Küresel petrol tüketiminin yaklaşık %21'i bu boğazdan geçiyor (EIA, 2022). Aden–Taiz: Husiler Aden'e 80 km yaklaştı; Taiz ekim başından beri kuşatma altında, 100 binden fazla kişi yerinden edildi. Bab'ül-Mendeb: Husiler boğaza bakan dağlardaki hükümet güçlerini kuşatma imkânı elde etti. Mekke paktı: Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan (bakır); TBMM 279–119 ile onayladı. İsrail: Seçim sonrası koalisyon süreci; Herzog görevlendirmeyi Pazar günü yapacak. Kaynak: EIA; Al-Monitor; 10 Things; Everything Briefing
s. 13İran–ABD: Hürmüz kilidi ve nükleer pazarlık
İran, Katar arabuluculuğuyla Washington'a bir nükleer öneri iletti. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin başındaki Muhsin Rızai, görüşmeleri ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını, aralarında yaptırımların kaldırılması ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasının da bulunduğu yedi şarta bağladı. Yetkililer kapalı kapılar ardında nükleer konuları konuşmaya daha açık olduklarını belirtse de asıl düğüm, Tahran'ın ülke dışına çıkarmayı reddettiği yüksek zenginleştirilmiş uranyum stokudur. Trump ise ara seçimler bittiğine göre İran'a yönelik askerî harekâtı yeniden başlatıp başlatmama konusunda "karar vereceğini" söyledi. Hafta içinde Hürmüz'de tankerlerin vurulduğu bildirildi; ABD'de benzinin galonu ortalama 4,10 dolara çıktı. ARKA PLAN
Hürmüz krizi 2026 ilkbaharından bu yana küresel enerji fiyatlarının ana belirleyicisi. Boğazın fiilen işlevsiz kalması Brent petrolü yılın ilk çeyreğinde 120 doların üzerine taşımıştı. Bu hafta seçim sonuçları, Washington'da savaşın sürdürülmesine dair iç desteğin zayıfladığını gösterdi. Kaynak: 10 Things Global News; Just Security; Everything Briefing
Yemen: Husiler Aden kapısında
Reuters'ın dört askerî kaynağa dayandırdığı habere göre İran'la uyumlu Husiler, 2 Kasım itibarıyla Yemen hükümetinin geçici başkenti Aden'e 80 kilometre mesafeye kadar ilerledi. Bu, 2015'teki kısa süreli giriş denemesinden bu yana Aden'e en yakın konumları. Husiler üç gün önce El-Mekatira ilçesinin tamamını ele geçirmiş, çatışmalar Tur el-Baha girişindeki askerî kampa taşınmıştı. İlerleyiş, ekim başından beri kuşatma altındaki Taiz ile Aden arasındaki yolu tehdit ediyor; Taiz'de 100 binden fazla kişi yerinden edildi. Eylül'deki Kızıldeniz kıyı harekâtının ardından Husiler, Bab'ül-Mendeb Boğazı'na bakan dağlardaki hükümet güçlerini kuşatma imkânı elde etmiş durumda. Husiler Aden Havalimanı'nı vurdu, ekimde Cumhurbaşkanlığı sarayı isabet aldı. Suudi Arabistan hava saldırılarını artırdı ama ilerleyişi durduramadı. BAE harekâttan çekildi; Pakistan ve Mısır ise taarruzi operasyonlara katılmayacaklarını açıkladı. Husilerin savaşı bitirmek için 51 milyar dolar ve Yemen'in yöneticisi olarak tanınma talep ettiği bildirildi; Suudi bir bakan yardımcısı mali talep olduğunu yalanladı. Kaynak: Reuters, Al-Monitor aracılığıyla; 10 Things Global News
Netanyahu bloku
Eisenkot bloku Arap partileri
48 19
Knesset'te blokların sandalye dağılımı (120 sandalye; çoğunluk 61). Kaynak: 10 Things Global News.
s. 14Eisenkot
Netanyahu
Cumhurbaşkanı Herzog'a yapılan hükümet kurma tavsiyeleri (milletvekili sayısı). Kaynak: 10 Things Global News.
İsrail: Seçim sonrası Netanyahu çoğunluğu kaybetti
Netanyahu bloku (120 sandalyelik
Eisenkot bloku
Arap partileri (tarihî rekor)
Knesset)
67 / 46
Eisenkot / Netanyahu için verilen tavsiyeler
27 Ekim'de yapılan Knesset seçimlerinde hiçbir blok 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşamadı. Cumhurbaşkanı İshak Herzog, hükümeti kurma görevini kime vereceğini Pazar günü açıklayacak. Muhalefet lideri, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot 67, Başbakan Binyamin Netanyahu 46 tavsiye aldı. İki Arap çoğunluklu parti rekor 19 sandalye kazanıp Eisenkot'u destekledi; ultra-Ortodoks Birleşik Tevrat Yahudiliği ise Netanyahu'yu desteklemedi. Görevlendirilen lider 28 gün (14 gün uzatılabilir) içinde koalisyon kurmak zorunda. Olası yollar: Arap partilerine dayanan bir Eisenkot hükümeti (kâğıt üzerinde 67 sandalye ama Yahudi müttefikler için siyasi risk), bir "ulusal birlik" hükümeti ya da Bennett veya Liberman'ın saf değiştirmesi. Koalisyon kurulamazsa erken seçim gündeme gelecek; o zamana kadar Netanyahu geçici başbakan olarak kalacak. Kaynak: 10 Things Global News; AP, KSAT aracılığıyla; Everything Briefing
Körfez ve Levant: Yeni güvenlik bağları Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki Mekke Ortak Savunma Anlaşması TBMM'de 279'a karşı 119 oyla onaylandı (ayrıntı Türkiye bölümünde). Suudi Arabistan ve Suriye savunma bakanlıkları bir işbirliği anlaşması imzaladı; bu, Şam'daki yeni yönetimin Körfez güvenlik mimarisine bağlanmasında önemli bir adım. Gazze'de ateşkesin ikinci aşamasına geçiş, Hamas'ın silahsızlandırılması şartı yüzünden yaz aylarından beri tıkalı. Bu haftaki İsrail seçim sonucu, süreci yürütecek muhatabın kim olacağını belirsizleştiriyor.
Kaynak: Everything Briefing; Memurlar.Net / AA
s. 15Çift boğaz: Enerji ve ticaret için ne anlama geliyor?
ABD Enerji Bilgi İdaresi'ne (EIA) göre Hürmüz Boğazı'ndan 2022'de günde ortalama 21 milyon varil petrol geçti; bu, küresel petrol sıvıları tüketiminin yaklaşık yüzde 21'i ve deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin dörtte birinden fazlasıdır. Küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte biri de aynı boğazdan geçmektedir. Boğazı aşabilecek boru hatlarının atıl kapasitesi ise günde yalnızca 3,5 milyon varil civarında tahmin ediliyor. Hürmüz akışı Atıl boru hattı kapasitesi
21 mv/g 3,5 mv/g
Hürmüz'den geçen petrol ve boğazı aşabilecek atıl boru hattı kapasitesi (milyon varil/gün, 2022). Kaynak: EIA.
Bu tablo, Husilerin Bab'ül-Mendeb'e bakan mevzilere yaklaşmasıyla birleştiğinde Körfez petrolünün hem doğu (Hürmüz) hem batı (Kızıldeniz) çıkışının aynı anda baskı altında olduğu anlamına geliyor. Suudi Arabistan'ın Doğu–Batı boru hattıyla Kızıldeniz limanlarına yönlendirdiği petrol de Bab'ül-Mendeb riskinden bağımsız değildir. Kaynak: U.S. Energy Information Administration; Al-Monitor
s. 16Avrupa ve Rusya–Ukrayna 1
Rusya–Ukrayna: Diplomasi Beyaz Saray'da, savaş cephede
First Lady Melania Trump, Beyaz Saray'da Ukraynalı ve Rus temsilcileri ağırladı; Trump taraflara, masum insanların acısı üzerinden "ortak zemin" bulmaları çağrısı yaptı. Trump ayrıca Rus temsilci Kirill Dmitriyev'e "tüm Avrupa'yı kapsayabilecek" bir barış anlaşması sözü verdiğini açıkladı. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov ise Avrupa'nın barış görüşmeleri için temsilci seçmekte zorlandığını öne sürdü. Zelenskiy, daha fazla yardım ve hava savunması alabilmek için Ukrayna'nın ABD'deki "yeni siyasi gerçekliğe" uyum sağlaması gerektiğini söyledi ve İbero-Amerikan Zirvesi için İspanya'ya sürpriz bir ziyaret yaptı. Avrupa Komisyonu Ukrayna'ya 4,36 milyar euroluk yardım dilimini aktardı. Ukrayna'nın ABD ile Starshield uydu sözleşmesi 2027 ortasında sona eriyor; Kiev yeni sözleşme için görüşme istiyor. Kaynak: Everything Briefing; Just Security
Fransa: Hayat pahalılığı sokakta
Fransa'da ücretler ve hayat pahalılığına karşı Perşembe günü yapılan eylemlere İçişleri Bakanlığı'na göre 575 bin, Paris'te 65 bin kişi katıldı; CGT sendikası ülke genelinde katılımın 1,6 milyona yaklaştığını açıkladı. Eylül'de okul protestolarıyla başlayan hareket, ücret ve emekli maaşı artışı ile bütçe tasarısında değişiklik taleplerine genişledi. En az 448 kişi gözaltına alındı, birçok kentte çatışma yaşandı. Sendikalar Nisan'daki cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde yeni grevler planlıyor. Kaynak: 10 Things Global News
Avrupa hava sahasında bomba ihbarı dalgası
Perşembe günü en az 34 uçuş, sahte bomba ihbarları nedeniyle rota değiştirdi, acil iniş yaptı ya da askerî eskortla indi. Ryanair, Aer Lingus ve Finnair etkilenen şirketler arasında. İtalyan havalimanlarına gönderilen e-postalar sorumluluğu bir Rus aşırı sağ grubuna atfetti, ancak grubun kurucusu bağlantıyı reddetti. Hafta içinde ikinci bir ihbar dalgası yaşandı; olayları bir devlet ya da terör örgütüyle ilişkilendiren kanıt henüz yok. Kaynak: 10 Things Global News; Everything Briefing
s. 17Avrupa'nın üç baskısı: Savaş, maliyet ve güvenlik
Bu haftanın Avrupa gündemi üç ayrı baskının aynı anda arttığını gösteriyor. Birincisi Ukrayna'daki savaşın diplomatik çerçevesinin Washington'a kayması: barış görüşmelerinin Beyaz Saray'da ve ABD–Rusya temasları üzerinden yürütülmesi, Avrupa'nın masadaki yerini belirsizleştiriyor. Komisyon'un 4,36 milyar euroluk dilimi Brüksel'in finansman rolünü sürdürdüğünü gösterse de siyasi ağırlık başka yerde. İkincisi maliyet baskısı: Fransa'daki hayat pahalılığı eylemleri, Nisan'daki cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde bütçe tartışmasını sokağa taşıdı. Üçüncüsü hibrit güvenlik riskleri: iki dalga hâlinde gelen uçak bomba ihbarları, failleri belirsiz kalsa da Avrupa hava sahasının ne kadar kolay sekteye uğratılabildiğini gösterdi. İçişleri Bakanlığı
575 bin
CGT sendikası
1.600 bin
Fransa'da 5 Kasım eylemlerine katılım tahminleri (bin kişi). Kaynak: 10 Things Global News. Kaynak: Everything Briefing; 10 Things Global News
s. 18Asya–Pasifik 1
Piyasa şoku: Yapay zekâ satışı Asya'yı vurdu Kospi
%-8,5
Taiex
%-8,3
Nikkei
%-6,0
Nasdaq S&P 500
%-5,5 %-4,4
5–6 Kasım 2026 günlük kayıplar (%). Bordo: Asya borsaları. Kaynak: 10 Things Global News.
Nasdaq Bileşik Endeksi Perşembe günü %5,5'ten fazla düşerek düzeltme bölgesine girdi; endeksten yaklaşık 2,5 trilyon dolar silindi, Nvidia %9'un üzerinde değer kaybetti. Cuma günü satış Asya'ya yayıldı: Japonya'da Nikkei yaklaşık %6, Güney Kore'de Kospi %8,5'in üzerinde düştü ve işlemler durduruldu; Tayvan'da Taiex %8,3 geriledi. Yatırımcılar, Demokratların zaferinin yapay zekâ altyapısına yeni sınırlamalar getirebileceğini fiyatladı; Texas'ın yeni seçilen valisi Gina Hinojosa yeni veri merkezi onaylarına moratoryum çağrısı yaptı. Kaynak: 10 Things Global News; Just Security
Çin: APEC öncesi sertlik ve diplomasi Hong Konglu demokrasi aktivisti Joshua Wong, Çin'in ulusal güvenlik yasası kapsamında 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Tayvan, 18–19 Kasım'da Shenzhen'de yapılacak APEC zirvesine tam katılımının sağlanmasını istedi. Trump'ın zirveye katılımı netleşmedi; South China Morning Post'a göre Tayvan'a silah satışlarının askıda kalması bekleniyor. ABD Temsilciler Meclisi'nde üç Cumhuriyetçi komisyon başkanı, Nvidia CEO'su Jensen Huang'dan, Çin adına casuslukla suçlanan Alice Huang ile ilişkisi hakkında kapalı oturumda bilgi istedi.
Kaynak: Everything Briefing; South China Morning Post; Just Security
s. 19Bölgeden diğer gelişmeler Endonezya: Polis, Devlet Başkanı Prabowo Subianto'nun dinlendiği iddiasıyla ilgili soruşturmada dördüncü üst düzey subayı şüpheli ilan etti. Malezya: Eski Başbakan Necib Rezak'ın ev hapsine nakli, kraliyet affına ilişkin sorular nedeniyle durduruldu. Yeni Zelanda: Cumartesi günü genel seçim yapılıyor; anketlerde yarış başa baş.
Kaynak: Just Security; Everything Briefing
Yapay zekâ döngüsü ve Asya'nın kırılganlığı
Satışın en sert Seul ve Taipei'de yaşanması tesadüf değil: iki borsa da yarı iletken ve bellek üreticilerinin ağırlığı nedeniyle küresel yapay zekâ yatırım döngüsüne en doğrudan bağlı piyasalardır. ABD'de veri merkezlerine moratoryum gibi siyasi sinyaller, bu şirketlerin sipariş beklentilerini doğrudan etkiler. Aynı hafta Çin'in Hong Kong'da Joshua Wong'a verdiği 10 yıllık ceza ve Tayvan'ın APEC'e tam katılım talebi, ekonomik gerilimin siyasi bir arka planla birlikte ilerlediğini hatırlatıyor. 18–19 Kasım'daki Shenzhen APEC zirvesi, hem ticaret hem Tayvan dosyasında önümüzdeki haftaların yönünü belirleyecek. Kaynak: 10 Things Global News; Everything Briefing; South China Morning Post
s. 20Afrika ve Latin Amerika
SUDAN
ERITRE
Hartum
Gadarif
Asosa Addis Ababa G. SUDAN
ETIYOPYA
KONGO DC
Kinşasa
Sudan–Etiyopya diplomatik krizi ve Kongo DC'deki Ebola salgınının coğrafyası. Kaynak: Just Security; 10 Things; Everything Briefing.
Vaka Ölüm
10.500 5.372
Kongo DC'de Ebola salgını (6 Kasım itibarıyla). Kaynak: Everything Briefing.
Sudan: Savaş bölgeselleşiyor
Gizli bir BM raporuna göre Birleşik Arap Emirlikleri, Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) saflarında savaşmak üzere Kolombiyalı paralı askerler tuttu. Aynı hafta Etiyopya, Asosa konsolosluğundaki altı Sudanlı diplomata 48 saat içinde ülkeyi terk etmelerini bildirdi; Sudan da Gadarif'teki Etiyopyalı konsolosluk personelini sınır dışı etti. Hartum, Etiyopya'yı RSF'yi desteklemek ve topraklarından insansız hava aracı saldırılarına izin vermekle suçluyor; Addis Ababa ise Sudan'ı Tigray'da savaşan silahlı gruplara yardım etmekle suçluyor. Sudan, BM Güvenlik Konseyi ve Afrika Birliği'ne şikâyette bulundu. Kaynak: Just Security; 10 Things Global News
s. 21Afrika'dan diğer başlıklar Kongo Demokratik Cumhuriyeti: Ebola salgınında ölü sayısı 5.372'yi, vaka sayısı 10.500'ü aştı. Güney Afrika: ANC'nin oy oranı yerel seçimlerde sert düştü. Nijerya: Bir federal mahkeme, seçimlere iki ay kala ADC partisinin yönetimini ve Atiku Abubakar'ın adaylığını geçersiz saydı.
Kaynak: Everything Briefing; Just Security
Latin Amerika: Paraguay'da istifa, Küba'ya yaptırım Paraguay: Devlet Başkanı Santiago Peña, merkez bankasının Ueno Bank'a el koymasıyla derinleşen bankacılık krizinin ardından istifa etti; Kongre azil sürecini başlattı. Venezuela: ABD Dışişleri Bakanı Rubio seçimlerin "ideal olarak" gelecek yıl yapılacağını söyledi, ancak Trump'ın görev süresi bitmeden yapılacağını garanti etmedi. Küba: Yetkililer gazeteci Yoani Sánchez'i gözaltına aldı. ABD Dışişleri Bakanlığı hükümete, orduya ve petrol sektörüne bağlı 10 kişi ve kuruma yaptırım uyguladı.
Kaynak: Everything Briefing; Just Security
s. 22Türkiye 1
Mekke Ortak Savunma Anlaşması onaylandı
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması, 4 Kasım'da TBMM Genel Kurulu'nda 279'a karşı 119 oyla kabul edildi. Teklif, 48 saat beklenmeden gündemin ikinci sırasına alınmıştı. Suudi Arabistan ve Pakistan onay süreçlerini daha önce tamamlamıştı. Hüküm
İçerik
Süre
10 yıl
Yeni üyelik
Üç tarafın ortak onayı ve TBMM onayı şartı
Türkiye'nin rolü
Saldırı harekâtına katılım yok; ilk katkı hava savunması ve elektronik harpte teknik personel
Siyasi çerçeve
Dışişleri Bakanı Fidan: Türkiye başka bir ülkenin topraklarına saldırı düzenlemeyecek
BAĞLAM
Anlaşmanın onaylandığı hafta, Husilerin Aden'e 80 kilometre yaklaştığı ve Suudi Arabistan'ın petrol tesisleriyle havalimanlarının hedef alındığı haftadır. Pakistan'ın Yemen'de taarruzi operasyonları dışladığını açıklaması, paktın "savunma amaçlı" çerçevesinin taraflarca nasıl yorumlanacağına dair ilk somut işaret oldu. Kaynak: Everything Briefing; Euronews Türkçe; Evrensel; 10 Things Global News
s. 23Ekim enflasyonu: Dezenflasyonda duraklama
TÜİK 3 Kasım'da ekim verisini açıkladı: TÜFE aylık %2,58, yıllık %29,77. AA Finans anketinde beklenti aylık %2,20, yıllık %29,28 idi. Mayıs'ta %32,61 olan yıllık enflasyon dört ay üst üste gerilemişti; ekimde eylüldeki %29,73'ün üzerine çıktı. Aylık artışı gıda (%3,50) ile giyim ve ayakkabı (%12,58) sürükledi; giyimin manşete katkısı 82 baz puan oldu. Yıllık bazda en yüksek artışlar eğitimde (%48,86), sağlıkta (%43,29) ve konutta (%40,24). Bağımsız ENAG yıllık %45,12, İTO İstanbul perakende endeksi %32,47 açıkladı. %3332,61
32,11
%32
31,75
31,51
%31
29,73
%30
29,77
%29 TCMB yıl sonu tahmini %28
%28 May
Haz
Tem
Ağu
Eyl
Eki
Yıllık TÜFE, Mayıs–Ekim 2026 (%). Kaynak: TÜİK, Cumhuriyet aracılığıyla. Kaynak: Cumhuriyet; QNB Araştırma
Fon soruşturması eski bakan düzeyinde
Eylül sonunda AK Parti Genel Başkan Yardımcılığından istifa eden, ekimde partiden ihraç edilen eski Aile Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya, 6 Kasım'da tutuklama talebiyle hâkimliğe sevk edildi. Aynı dosyada İlyas Kaya ve İbrahim Ömer Gönül için adlî kontrol istendi. Soruşturma daha önce eski milletvekili Ertan Aydın ve Gürol Sami Özer'in tutuklanmasıyla genişlemişti. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da soruşturmaya ilişkin açıklama yaptı. Kaynak: Memurlar.Net / AA; Medyascope; NTV
s. 24Yargı takvimi ve iç güvenlik İBB yolsuzluk davasının duruşması 9 Kasım'a ertelendi. Anayasa Mahkemesi 11 Kasım'da EYT düzenlemesini görüşecek; memur ek ödemesi ve emekli ikramiyesi başvuruları da gündemde. Antalya eski Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek ve oğlunun tutukluluğunun devamına karar verildi. Afyonkarahisar'daki silahlı saldırıda hayatını kaybeden sekiz kişinin kimliği belirlendi; RTÜK yayın yasağı getirdi. Saldırının nedenine dair resmî açıklama netleşmedi.
Kaynak: Memurlar.Net / AA
Dış politika, enerji ve bütçe Dışişleri Bakanı Hakan Fidan KKTC'ye çalışma ziyareti yaptı. Türkiye, 9–20 Kasım'da Antalya'da COP31'e ev sahipliği yapacak. Konferans başkanı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum; resmî müzakereleri Avustralya İklim Bakanı Chris Bowen yönetecek. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar "Milli Enerji 2040" vizyonunu tanıttı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 2027 bütçesinde emeklilere kaynak ayrıldığını, ancak emekli zammının herkese aynı olmayacağını söyledi. MHP 3600 ek gösterge çağrısını yineledi.
Kaynak: Memurlar.Net / AA; Wikipedia: COP31
Mekke Anlaşması'nın Türkiye için anlamı
O LG U
Anlaşma 10 yıllık, saldırı harekâtını dışlayan ve Türkiye'nin katkısını hava savunması ile elektronik
harpte teknik personelle sınırlayan bir çerçeve çiziyor; üyelik genişlemesi TBMM onayına bağlı. ÇIKARIM
Ankara bu metinle Körfez güvenliğinde kurumsal bir rol üstlenirken taahhüdün kapsamını bilinçli
olarak dar tuttu. Ancak paktın onaylandığı hafta Husilerin Aden'e yaklaşması, Suudi Arabistan'ın beklentilerinin metnin ötesine geçebileceğini gösteriyor. Türkiye'nin İran ile ilişkileri, NATO üyeliği ve COP31 ev sahipliğinin getirdiği diplomatik görünürlük, bu beklentileri yönetmede başlıca kaldıraçlar olacak. Kaynak: Euronews Türkçe; Everything Briefing
s. 25Türkiye için haftanın risk matrisi
ÇIKARIM
Aşağıdaki değerlendirme, bu sayıdaki olgulardan yapılan analitik bir derecelendirmedir; olasılık ve etki düzeyleri niteldir.
Risk
Olasılık
Etki
İzlenecek işaret
Hürmüz kaynaklı petrol şoku
Orta
Yüksek
Tanker saldırılarının sürmesi; Trump'ın İran kararı
Mekke paktının Yemen'e çekilmesi
Düşük–orta
Yüksek
Husilerin Lahic–Aden yolunu kesmesi; Suudi talepleri
Kur ve rezerv baskısının sürmesi
Orta
Orta–yüksek
Rezerv kaybının ikinci hafta sürmesi
Küresel risk iştahında düşüş
Orta–yüksek
Orta
Asya borsalarında yeni devre kesiciler
Yargı süreçlerinin siyasi gerilimi artırması
Orta
Orta
9 Kasım İBB duruşması; fon soruşturması kararları
s. 26Ekonomi ve piyasalar
Gösterge
Değer
Not
TÜFE, ekim (aylık / yıllık)
%2,58 / %29,77
Beklenti %2,20 / %29,28
ENAG, ekim (yıllık)
%45,12
Bağımsız hesaplama
İTO İstanbul perakende (yıllık)
%32,47
Toptan %25,51
Dolar/TL
50,14
Hafta sonunda yükselişte
TCMB rezervleri
–4,1 milyar $
Haftalık düşüş
Benzin (Türkiye)
–6,08 TL
İndirim kesinleşti
ABD benzin ortalaması
4,10 $ / galon
Hürmüz kaynaklı baskı
Nasdaq
> %5,5 düşüş
Düzeltme bölgesi; ~2,5 trilyon $ kayıp
Kospi / Taiex / Nikkei
–%8,5 / –%8,3 / –%6
Kospi'de işlemler durduruldu
HAFTANIN EKONOMİ OKUMASI
Türkiye: Enflasyonda duraklama, kurun 50 TL'yi aşması ve rezervlerdeki haftalık erime aynı haftaya denk geldi. Benzindeki indirim kasım verisini bir ölçüde rahatlatabilir, ancak gıda ve kira kalemleri baskıyı koruyor. Küresel: Yapay zekâ yatırımlarının kârlılığına dair kuşku, siyasi riskle birleşince satış teknoloji ağırlıklı Asya borsalarında katlanarak büyüdü. Enerji: Hürmüz'deki tanker saldırıları petrol fiyatlarında yukarı yönlü riski canlı tutuyor; Katar arabuluculuğundan çıkacak her somut adım fiyatları hızla aşağı çekebilir. Kaynak: Cumhuriyet; Memurlar.Net / AA; 10 Things Global News; Everything Briefing
AKTARIM ZİNCİRİ: HÜRMÜZ'DEN TÜFE'YE
Hürmüz
Petrol
Akaryakıt
Kur
TÜFE
Tanker saldırıları
Arz riski primi
Pompa ve ulaştırma
Riskten kaçış
Dezenflasyonda duraklama
Dış enerji şokunun iç enflasyona aktarım kanalları (analitik şema).
s. 27Teknoloji, enerji ve iklim
Yapay zekâ ve siyaset: Haftanın piyasa şoku, yapay zekâ altyapısının artık bir siyaset konusu olduğunu gösterdi. Texas'ın yeni valisinin veri merkezlerine moratoryum çağrısı, enerji tüketimi ve yerel direnç tartışmasını federal düzeye taşıyabilir. Çip güvenliği: Nvidia CEO'sunun Kongre'ye çağrılması, ABD–Çin teknoloji rekabetinde casusluk iddialarının şirket yönetimlerine kadar uzandığını gösteriyor. Çocuklar ve platformlar: Google, Meta ve TikTok, Kaliforniya'nın 16 yaş altı için bağımlılık yapan özellikleri kısıtlayan ve 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek yasasını ifade özgürlüğü gerekçesiyle dava etti. İklim ve göç: BM Mülteciler Yüksek Komiserliği'ne göre zorla yerinden edilmiş yaklaşık 90 milyon kişi, yani toplamın dörtte üçü, kuraklık, sel ve aşırı sıcağa yüksek derecede maruz ülkelerde yaşıyor. Suriye'de yaklaşık 4 milyon geri dönen su kıtlığı ve sel riskiyle karşı karşıya. İklim finansmanının yalnızca %10'u kırılgan ya da çatışmadan etkilenen ülkelere ulaşıyor. COP31 Antalya: Konferans 9–20 Kasım'da Antalya Expo'da yapılacak. Dünya Liderleri Zirvesi, önceki COP'lardan farklı olarak 11–12 Kasım'da, üçüncü ve dördüncü günlerde toplanacak. Sivil toplum kuruluşları kömürden adil geçiş ve Çanakkale'deki kömür santrali genişlemesi konusunda eleştiri yöneltiyor. Kaynak: 10 Things Global News; Just Security; Wikipedia: COP31
s. 28Bölge bölge Türkiye'ye yansımalar
ÇIKARIM
Haftanın gelişmelerinin Türkiye'ye olası yansımaları; değerlendirmeler bu sayıdaki olgulara dayanan analitik çıkarımlardır.
Bölge
Haftanın gelişmesi
Türkiye'ye yansıma
Yön
ABD
Kongre Demokratlara geçti; Cumhuriyetçiler
Silah satışı, yaptırım ve bölgesel dosyalarda Kongre
Belirsiz
İran savaşını sorguluyor
komisyonlarının ağırlığı artar
İran Hürmüz'ü yedi şarta bağladı; tanker
Petrol ve LNG fiyatı, cari açık ve enflasyon üzerinden
Olumsuz
saldırıları
doğrudan etki
risk
Husiler Aden'e 80 km yaklaştı
Mekke paktının kapsamı üzerine Suudi beklentileri;
Olumsuz
Kızıldeniz ticaret yolu
risk
Netanyahu çoğunluğu kaybetti; koalisyon
Gazze sürecinde muhatap belirsizliği; Doğu Akdeniz'de
Belirsiz
süreci
bekle-gör
Ukrayna diplomasisi Washington'a kaydı;
AB'nin dış politika kapasitesinin zayıflaması Ankara'nın
Fransa'da sosyal gerilim
arabulucu rolüne alan açabilir
Yapay zekâ satışı; Kospi ve Taiex'te sert düşüş
Küresel risk iştahının düşmesi, gelişmekte olan
Olumsuz
piyasalardan çıkış ve kur baskısı
risk
Sudan–Etiyopya krizi; BM raporu BAE'yi işaret
Afrika Boynuzu'nda Türkiye'nin diplomatik ve insani
Belirsiz
ediyor
varlığı için yeni hassasiyetler
COP31 9 Kasım'da Antalya'da başlıyor
Ev sahipliği diplomatik görünürlük sağlar; kömür
Körfez
Yemen
İsrail
Avrupa
Asya
Afrika
İklim
Fırsat
Fırsat
politikası eleştirisi riski
s. 29Haftanın değerlendirmesi
Ana tez: Bu hafta Washington'da iç fren sıkılaşırken Orta Doğu'da savaşın coğrafyası genişledi. Türkiye bu iki eğilimin kesişim noktasında, Körfez güvenliğine kurumsal olarak bağlanmış ama ekonomik olarak kırılgan bir konumda duruyor.
1. ABD: Savaşın iç cephesi çöktü, dış cephesi açık kaldı O LG U
Kongre'nin iki kanadı Demokratlara geçti; Başkan Yardımcısı Vance dahil Cumhuriyetçi liderler yenilgiyi
İran savaşına bağladı. Trump ise aynı günlerde İran için askerî seçeneği yeniden açtı. ÇIKARIM
Önümüzdeki iki yıl, Kongre'nin bütçe, atama ve savaş yetkisi üzerinden yürütmeyi sınırlamaya
çalışacağı bir dönem olacak. Ancak iç politikada sıkışan bir yürütmenin dış politikada tek başına hareket etme eğilimi artabilir. Bu yüzden önümüzdeki haftalarda kısa ve sınırlı bir askerî eylem riski, uzun bir savaş riskinden daha yüksektir.
2. Orta Doğu: Hürmüz'den Bab'ül-Mendeb'e çift boğaz krizi O LG U
İran Hürmüz'ün açılmasını yedi şarta bağladı; Husiler Aden'e 80 km yaklaşarak Bab'ül-Mendeb'e bakan
mevzilere ulaştı. BAE Yemen harekâtından çekildi; Pakistan ve Mısır taarruzi operasyonları dışladı. ÇIKARIM
Küresel enerji ve ticaretin iki dar boğazı aynı anda İran ekseninin baskısı altında. Bu, Suudi Arabistan'ı
yalnızlaştırıyor ve müttefiklerinden somut destek arayışına itiyor. Mekke Anlaşması'nın onaylandığı hafta bu tablonun ortaya çıkması, paktın ilk sınavının beklenenden erken gelebileceğine işaret ediyor.
3. Türkiye: Mekke Anlaşması'nın sınırları kriz anında belirlenecek O LG U
Anlaşma saldırı harekâtını dışlıyor ve Türkiye'nin katkısını hava savunması ile elektronik harpte teknik
personelle sınırlıyor; TBMM'de 279'a karşı 119 oyla kabul edildi. ÇIKARIM
Metin bilinçli olarak dar yazılmış. Ancak Suudi topraklarına yönelik Husi saldırıları sürerse,
"savunma" kavramının hava savunma bataryaları, istihbarat paylaşımı ve deniz güvenliği gibi gri alanlara doğru genişletilmesi için baskı oluşacaktır. Ankara'nın İran ile ilişkilerini ve COP31 ev sahipliğiyle kazandığı diplomatik görünürlüğü koruyabilmesi, bu genişlemeyi ne ölçüde sınırlayabileceğine bağlı.
4. Ekonomi: Dış şok ile iç kırılganlığın kesişimi O LG U
Yıllık enflasyon dört ay sonra ilk kez yükseldi; dolar 50 TL'yi aştı, rezervler bir haftada 4,1 milyar dolar
azaldı. Aynı hafta Asya borsalarında %6–8,5 arası kayıplar yaşandı. ÇIKARIM
Türkiye'nin dezenflasyon programı, küresel risk iştahının sertçe düştüğü bir döneme giriyor. Hürmüz
kaynaklı petrol riski ile gelişmekte olan piyasalardan çıkış birleşirse, TCMB'nin %28'lik yıl sonu tahmini ve faiz indirimi patikası yeniden değerlendirilmek zorunda kalabilir.
5. İsrail: Gazze sürecinin muhatabı belirsizleşiyor O LG U
Netanyahu bloku 53 sandalyede kaldı; Eisenkot 67 tavsiye aldı. Arap partileri rekor 19 sandalye kazandı.
s. 30ÇIKARIM
Eisenkot liderliğinde bir hükümet, İran ve Gazze politikasında üslup değişikliği getirebilir ama
stratejik çizgiyi kısa vadede değiştirmesi beklenmemeli. Asıl değişim, ABD'de İsrail ile ilişkilerin Cumhuriyetçi cephede de sorgulanmaya başlamasında yatıyor; bu, Gazze'de ikinci aşama için yeni bir pazarlık alanı açabilir.
s. 31Senaryolar ve göstergeler ÇIKARIM
Önümüzdeki dört hafta için İran–ABD ekseninde üç senaryo; olasılıklar nitel değerlendirmedir.
Senaryo
Ne olur?
Öncü göstergeler
Türkiye'ye yansıma
A. Diplomatik açılım (orta)
Katar kanalında Hürmüz için ilk
Ortak açıklama, sevkiyatın
Petrol ve kurda rahatlama
adımlar; tanker saldırıları azalır.
yeniden başlaması
ABD'nin kısa süreli saldırısı,
Trump açıklamaları, ABD
Petrol fiyatında sıçrama,
İran'ın sınırlı misillemesi.
donanma hareketleri
risk primi
Hürmüz ve Bab'ül-Mendeb'de
Husilerin Aden'e girmesi,
Enflasyon ve büyüme
eşzamanlı aksama.
sigorta primleri
riskleri; Mekke paktı sınavı
B. Sınırlı askerî eylem (orta)
C. Uzayan kriz (düşük–orta)
İZLENECEK GÖSTERGELER
Gösterge
Neden izlenmeli
Eşik / işaret
Trump'ın İran kararı
Hürmüz, petrol ve bölgesel tırmanma
Sınırlı hava saldırısı mı, Katar kanalında ilerleme mi?
Aden cephesi
Bab'ül-Mendeb ve Suudi güvenliği; Mekke
Husilerin Lahic–Aden yolunu kesmesi
paktının ilk sınavı Herzog'un görevlendirmesi
İsrail'de hükümetin yönü
(Pazar)
Eisenkot'a görev ve Arap partileriyle çerçeve
Hegseth azil girişimi
Yeni Kongre dengesinin ilk testi
Meclis oylamasının zamanlaması
Dolar/TL ve TCMB rezervleri
Dezenflasyon programının dayanıklılığı
Rezerv kaybının ikinci hafta sürmesi
Asya borsaları ve Nvidia
Yapay zekâ döngüsünde kırılma mı, düzeltme
Kospi'de yeni devre kesici
mi? COP31 açılışı
Türkiye'nin diplomatik görünürlüğü
Liderler zirvesine katılım düzeyi
s. 32Gelecek haftanın takvimi
Tarih
Olay
Neden önemli
7 Kasım
Yeni Zelanda genel seçimi
Başa baş yarış
8 Kasım (Pazar)
Herzog'un hükümet kurma görevlendirmesi
Netanyahu sonrası dönemin başlangıcı olabilir
9 Kasım
İBB yolsuzluk davası duruşması
Ertelenen duruşma yeniden başlıyor
9–20 Kasım
COP31 BM İklim Konferansı, Antalya
Başkan Murat Kurum; müzakereler Chris Bowen
11 Kasım
AYM, EYT düzenlemesi
Emeklilik hakları için kritik karar
11–12 Kasım
COP31 Dünya Liderleri Zirvesi
Liderler ilk kez konferansın 3. ve 4. günlerinde
Hafta içi
ABD'de Hegseth için azil girişimi
Yeni Kongre dengesinin ilk sınavı
18–19 Kasım
APEC Zirvesi, Shenzhen
Trump–Xi görüşmesi ve Tayvan'ın katılımı
Belirsiz
Trump'ın İran kararı
Hürmüz, petrol ve bölgesel güvenlik
Kaynak: Wikipedia: COP31; Memurlar.Net / AA; 10 Things; SCMP; Everything Briefing
s. 33Kaynakça
Atıf biçimi: Chicago yazar–tarih. Tüm bağlantılara erişim tarihi: 6 Kasım 2026. Haber metinlerindeki rakam ve tarihler yalnızca bu listedeki sayfalardan alınmıştır. HABER AJANSLARI VE GAZETELER
1. Al-Monitor. 2026. “Yemen's Houthis Advance to within 80 km of Aden, Sources Say.” Reuters haberi, 2 Kasım. al-monitor.com/original s/2026/11/yemens-houthis-advance-within-80-km-aden-sources-say. 2. Cumhuriyet. 2026. “TÜİK ekim ayı enflasyonunu açıkladı: 4 aylık düşüş serisi sona erdi.” 3 Kasım. cumhuriyet.com.tr/ekonomi/tuik-eki m-ayi-enflasyonunu-acikladi-2552715. 3. Euronews Türkçe. 2026. “Mekke Anlaşması TBMM Dışişleri Komisyonunda kabul edildi.” 27 Ekim. tr.euronews.com/2026/10/27/me kke-anlasmasi-tbmm-disisleri-komisyonunda-kabul-edildi. 4. Evrensel. 2026. “Mekke Anlaşması TBMM gündeminde öne çekildi.” 3 Kasım. evrensel.net/haber/6007889/mekke-anlasmasi-tbmm-gu ndeminde-one-cekildi. 5. KSAT / Associated Press. 2026. “Israel's Election Results Are In. Here's What Could Happen Next.” 30 Ekim. ksat.com/news/world/20 26/10/30/israels-election-results-are-in-heres-what-could-happen-next/. 6. Medyascope. 2026. “AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya istifa etti.” 26 Eylül. medyascope.tv/2026/09/26/akp-genelbaskan-yardimcisi-fatma-betul-sayan-kaya-istifa-etti/. 7. NTV. 2026. “Fon soruşturması: Ertan Aydın ve Gürol Sami Özer tutuklandı.” Ekim. ntv.com.tr/turkiye/fon-sorusturmasi-eski-ak-partimilletvekili-ertan-aydin-1747904. 8. South China Morning Post. 2026. “And APEC Makes 4? Trump Pencils Another Big China Trip as US Midterms Loom.” scmp.com/ne ws/china/diplomacy/article/3357787/and-apec-makes-4-trump-pencils-another-big-china-trip-us-midterms-loom. ARAŞTIRMA KURULUŞLARI VE RESMÎ VERİ
1. Dunn, Candace ve Justine Barden. 2023. “The Strait of Hormuz Is the World's Most Important Oil Transit Chokepoint.” Today in Energy, U.S. Energy Information Administration, 21 Kasım. eia.gov/todayinenergy/detail.php?id=61002. 2. Just Security. 2026. “Early Edition: November 6, 2026.” Reiss Center on Law and Security, New York University, 6 Kasım. justsecurity.or g/163619/early-edition-november-6-2026. 3. Northeastern Global News. 2026. “2026 Midterm Election Results: Who Won the Key House and Senate Races?” Northeastern University, 4 Kasım. news.northeastern.edu/2026/11/03/midterm-election-results-analysis-2026/. 4. QNB Araştırma. 2026. “Ekim 2026 Enflasyon Verileri Açıklandı.” QNB Yatırım, Kasım. qnbinvest.com.tr/investodak/qnbarastirma/eki m-2026-enflasyon-verileri-aciklandi. G Ü N L Ü K D E R L E M E B Ü LT E N L E R İ
1. 10 Things. 2026. “10 Things Global News — 6th November 2026.” 6 Kasım. 10things.news/p/10-things-global-news-6th-november-8a b. 2. Memurlar.Net. 2026. “6 Kasım 2026'dan önemli gündem başlıkları.” Anadolu Ajansı derlemesi, 6 Kasım. memurlar.net/haber/118323 1/6-kasim-2026-dan-onemli-gundem-basliklari.html. 3. Redman, Jacob. 2026. “Global Developments on November 6, 2026.” Everything Briefing, 6 Kasım. everythingbriefing.substack.com/ p/election-update-congress-and-todays. BAŞVURU KAYNAKLARI
1. Wikipedia. 2026. “2026 United Nations Climate Change Conference.” Çevrim içi ansiklopedi. en.wikipedia.org/wiki/2026_United_Na tions_Climate_Change_Conference.
s. 34Kavram sözlüğü
Bu sayıda geçen temel kavramlar. Sayfa numaraları kavramın bültende geçtiği yerleri gösterir; kavramlar KörEbE Kavram Atlası'na da işlenmiştir.
Adil geçiş (just transition) Fosil yakıtlardan çıkışın işçiler, bölgeler ve toplumlar üzerindeki yükünü hakkaniyetle dağıtmayı amaçlayan iklim politikası ilkesi. s. 27 Ara seçim (midterm election) ABD'de başkanlık döneminin ortasında yapılan; Temsilciler Meclisi'nin tamamının, Senato'nun yaklaşık üçte birinin ve valiliklerin önemli bölümünün yenilendiği seçim. s. 6, 9, 10, 13 Azil (impeachment) ABD'de federal görevlilerin Temsilciler Meclisi'nde suçlanıp Senato'da yargılandığı anayasal görevden uzaklaştırma süreci. s. 10, 11, 21, 31, 32
Bab'ül-Mendeb (Bab el-Mandeb) Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan, Süveyş Kanalı üzerinden yapılan deniz ticaretinin güney kapısı olan boğaz. s. 6, 12, 13, 15, 29, 31
Dar boğaz (enerji) (chokepoint) Enerji ve ticaret akışlarının yoğunlaştığı, kesintisi küresel arzı ve fiyatları doğrudan etkileyen dar deniz geçidi. s. 15, 29 Devre kesici (circuit breaker) Fiyatların belirli bir eşiğin üzerinde düşmesi hâlinde borsada işlemlerin geçici olarak durdurulması mekanizması. s. 5, 25, 31 Dezenflasyon (disinflation) Enflasyon oranının pozitif kalmakla birlikte gerilemesi; fiyat düzeyinin düştüğü deflasyondan farklıdır. s. 3, 23, 26, 29, 31 Düzeltme (piyasa) (market correction) Bir borsa endeksinin son zirvesinden yüzde 10 veya daha fazla gerilemesi. s. 3, 4, 18, 26, 31 Hızlı Destek Kuvvetleri (Rapid Support Forces, RSF) Sudan'da 2023'ten bu yana ordu ile savaşan paramiliter güç. s. 20
Hibrit tehdit (hybrid threat) Askerî olmayan araçlarla (siber saldırı, dezenformasyon, sahte ihbar gibi) güvenlik ve kamu düzenini sarsmayı amaçlayan, faili belirsiz bırakılabilen eylemler. s. 17
Husiler (Ensarullah) Yemen'in kuzeyinden çıkan, 2014'ten bu yana Sana'a'yı elinde tutan Zeydî kökenli silahlı siyasi hareket. s. 3, 4, 5, 6, 12, 13 Hürmüz Boğazı (Strait of Hormuz) Basra Körfezi'ni Umman Körfezi'ne bağlayan; küresel petrol ve LNG ticaretinin en kritik geçiş noktası olan dar suyolu. s. 3, 4, 5, 6, 7, 12
Knesset (Knesset) İsrail'in 120 sandalyeli tek meclisli parlamentosu; hükümet 61 sandalyelik çoğunluğa dayanır. s. 4, 13, 14 Koalisyon hükümeti (coalition government) Tek başına çoğunluğu olmayan partilerin bir protokol çerçevesinde birlikte kurduğu hükümet. s. 6, 12, 14, 28 Ortak savunma anlaşması (mutual defense agreement) Taraflardan birine yönelik tehdit veya saldırıda işbirliği ve yardım yükümlülüğü doğuran antlaşma; yükümlülüğün kapsamı metne göre dar ya da geniş olabilir. s. 3, 4, 14, 22 Risk primi (risk premium) Belirsizlik arttığında yatırımcıların varlık fiyatlarına eklediği ek getiri beklentisi; petrolde arz riskinin fiyata yansıyan kısmı. s. 31 Savaş yetkisi (war powers) Askerî gücün kullanılmasına karar verme yetkisinin yürütme ile yasama arasındaki paylaşımı; ABD'de 1973 tarihli Savaş Yetkileri Kararı ile düzenlenir. s. 11, 29 Taraflar Konferansı (COP) (Conference of the Parties) BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne taraf devletlerin yıllık karar toplantısı; 31.'si 2026'da Antalya'da yapılıyor. s. 4, 7, 24, 27, 28, 29
Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) (consumer price index) Hanehalkının tükettiği mal ve hizmet sepetinin fiyat değişimini ölçen endeks; Türkiye'de TÜİK tarafından hesaplanır. s. 4, 23, 26
Yüksek zenginleştirilmiş uranyum (highly enriched uranium) U-235 izotop oranı yüzde 20'nin üzerine çıkarılmış uranyum; silah düzeyine yakınlığı nedeniyle nükleer pazarlıkların merkezindedir. s. 6, 13
s. 35KÖREBE / DÜŞÜNCE H A F T A L I K B Ü LT E N · S A Y I 1 · 3 1 E K I M – 6 K A S I M 2 0 2 6
Hafıza susarsa, gürültü konuşur.
Tüm bültenler ve külliyat: korebenet.com
Lisans: CC BY-NC-ND 4.0 Hazırlayan: Yavuz Kaya
Bilgi kesim tarihi: 6 Kasım 2026, 21:00
