KörEbE Sözlüğü, eserlerde geçen eski, yoğun ve şiirsel kavramların yalnızca sözlük anlamlarını değil; şiirin içindeki duygusal ve düşünsel karşılıklarını da açıklamak amacıyla hazırlanmıştır.
Buradaki kelimeler, birer dil malzemesi olmanın ötesinde KörEbE’nin hafıza, sevda, ölüm, yalnızlık, vicdan, isyan ve insanın kendi nefsiyle mücadelesi etrafında kurduğu anlatı dünyasının anahtarlarıdır.
A
Âh
Köken/Not: Arapça ünlem
Anlam: Acı, keder veya özlemle çıkarılan içli ses.
KörEbE’deki bağlamı: Bastırılmış acının kısa fakat yoğun dışavurumudur.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme; Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Sinesinde ah oldu…” / “Dilimde düğümdür yarım kalan ahı”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Âhuzar
Köken/Not: Farsça âh u zâr
Anlam: İnleyiş, feryat ve derin yakınma.
KörEbE’deki bağlamı: Acının insanın kendi sinesinden yükselen yankısıdır.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme
Metindeki kullanım: “Sinesinde ah oldu, ah eder ahuzarını”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Akil
Köken/Not: Arapça
Anlam: Akıllı ve sağduyulu kimse.
KörEbE’deki bağlamı: Hikmet sahibinin sustuğu dünyayı anlatır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Akil susmuş…”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Akşamın salası
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Akşamın bir cenaze gibi uğurlanması.
KörEbE’deki bağlamı: Günün bitişini ölüm ve veda diliyle anlatır.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “İşte salası veriliyor akşamın”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Ak/şam
Köken/Not: Türkçe kelime oyunu
Anlam: Akşam sözcüğünün “ak” ve “şam” parçalarına ayrılması.
KörEbE’deki bağlamı: Aydınlık ile karanlık arasındaki çatışmayı taşır.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “En büyük iftiraya uğradı Ak/şam”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Âlem
Köken/Not: Arapça
Anlam: Dünya, evren, varlıklar bütünü.
KörEbE’deki bağlamı: Görünen dünyanın sırlı bir dönüş alanı oluşudur.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Âlem sırlı semazen”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Angarya
Köken/Not: İtalyanca kökenli
Anlam: Zorla veya isteksizce yapılan yük.
KörEbE’deki bağlamı: Aydınlığın bile ruh için taşınamaz yüke dönüşmesidir.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Aydınlığın bana angarya”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Arife
Köken/Not: Arapça
Anlam: Bir olaydan önceki eşik zamanı.
KörEbE’deki bağlamı: Canın çıkışından hemen önceki metaforik eşiği anlatır.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Can çıkmanın son arifesinde”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Arş
Köken/Not: Arapça
Anlam: Taht; mecazen göğün en yüce katı.
KörEbE’deki bağlamı: Duanın ve umudun ulaştığı en yüksek metafizik makamdır.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme
Metindeki kullanım: “Yerden yükselir arşa”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Asûde
Köken/Not: Farsça
Anlam: Dingin, huzurlu, rahat.
KörEbE’deki bağlamı: Sevgilinin cisminin içte sessizce kalışını anlatır.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Cismin bende asûde”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Âti
Köken/Not: Arapça
Anlam: Gelecek zaman.
KörEbE’deki bağlamı: Düşüncenin geçmişten geleceğe taşmasını anlatır.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Sel oldu düşünce ati’ye aktı”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Ayan
Köken/Not: Arapça
Anlam: Açık, görünür, belli.
KörEbE’deki bağlamı: Gizlenemeyen derdin apaçık hâle gelmesidir.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı; Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Derdim ayandı” / “Var olan saklı ayan”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Azil
Köken/Not: Arapça
Anlam: Görevden alma, uzaklaştırma.
KörEbE’deki bağlamı: Değerlinin geri çekilip değersizin rağbet görmesidir.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Necip azil, necise olur rağbet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
B
Balçık
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Su ile karışmış çamur; yaratılışın toprak kökeni.
KörEbE’deki bağlamı: İnsanın kibirden önceki maddi ve fanî aslını temsil eder.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Daha doğmadan yıkanmıştı balçıkla suretin”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Bal çalmak fikre
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Düşünceyi tatlı bir aldatmayla kandırmak.
KörEbE’deki bağlamı: Zihnin sinsi vaatlerle ele geçirilmesini anlatır.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Bal çalıp fikrime / zalim sinsice”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Bayramı perişan, düğünü yaslı
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Sevincin yasla, kutlamanın kederle yer değiştirmesi.
KörEbE’deki bağlamı: Mutluluğun tersyüz olduğu ruh hâlidir.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Bayramı perişan düğünü yaslı”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Beis
Köken/Not: Arapça
Anlam: Sakınca, zarar, korku.
KörEbE’deki bağlamı: Sessizce gidişin artık sorgulanmamasıdır.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Sessince gidilir aranmaz beis”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Bezirgân
Köken/Not: Farsça
Anlam: Tüccar; mecazen çıkarcı kimse.
KörEbE’deki bağlamı: Suçu ve nefsi kazanca dönüştüren insan tipidir.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Mücrim bezirgân”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Bîhaber
Köken/Not: Farsça
Anlam: Habersiz, farkında olmayan.
KörEbE’deki bağlamı: İnsanın kendi faniliğinden uzak oluşudur.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Ey kendinden bi-haber”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Bir bakış borcu
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Tamamlanmamış vedanın gözlerde bıraktığı hak.
KörEbE’deki bağlamı: Sevgiliden alınamayan son karşılığın simgesidir.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Bir bakış borcun var hâlâ gözlerimden”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Bir karış toprak
Köken/Not: Türkçe deyimsel imge
Anlam: Mezar ve fanilik.
KörEbE’deki bağlamı: Dünyevî hesapların sonunda varılan son ölçüdür.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Bir karış topraktan nasipsiz himmet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Bîzar
Köken/Not: Farsça
Anlam: Usanmış, bezmiş.
KörEbE’deki bağlamı: İnsanın kendi aslından yabancılaşmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Asıl aslından bizar”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Boca etmek
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Bir şeyi bolca ve birden dökmek.
KörEbE’deki bağlamı: Acının insanın üzerine ölçüsüzce boşalmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme; Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Boca ederken hicran” / “Boca boca necaset”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Bohem
Köken/Not: Fransızca
Anlam: Kuralsız ve dağınık yaşam tarzı.
KörEbE’deki bağlamı: Yitik çarelerin belirsiz sonunu anlatır.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Sonumuz bohem olsun”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
C
Can bedenden sıyrılmak
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Ruhun bedenden sessizce ayrılması.
KörEbE’deki bağlamı: Ölümün sakin ve kaçınılmaz gelişidir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Sıyrılsın can bedenden”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Cellat
Köken/Not: Arapça
Anlam: İdamı yerine getiren kişi; mecazen yok edici.
KörEbE’deki bağlamı: Geçmişi ve duyguyu öldüren sevgili figürüdür.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat
Metindeki kullanım: “Dünümün gamsız celladı”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Ç
Çarmıh
Köken/Not: Farsça/Arapça kullanım
Anlam: İşkence ve idam aracı.
KörEbE’deki bağlamı: Belirsiz acının sürekli cezaya dönüşmesidir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Dedi sen çek çarmıha”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Çıkmaz sokak
Köken/Not: Türkçe deyim
Anlam: Çözümü olmayan durum.
KörEbE’deki bağlamı: Düşüncenin yönünü kaybettiği ruh hâlidir.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Çıkmaz sokak verilen tek adres”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Çile
Köken/Not: Farsça
Anlam: Sıkıntı, eziyet; tasavvufta nefis terbiyesi.
KörEbE’deki bağlamı: Sevdanın ve varoluşun ağır yüküdür.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce; Düş Durağı; Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Razıyım çileye” / “Vakit çilenin en yoğun vakti”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
D
Darağacı
Köken/Not: Türkçe
Anlam: İdam sehpası.
KörEbE’deki bağlamı: Söylenemeyen sözlerin ve boğulan dilin metaforudur.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Dil darağacında son nefesinde”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Dara düşmek
Köken/Not: Türkçe deyim
Anlam: Sıkıntıya ve çaresizliğe düşmek.
KörEbE’deki bağlamı: Zamanın ve insanın çıkışsız kaldığı eşiktir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber; Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Dara düşse zamanlar” / “Dara düşünce zaman”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Defnetmek
Köken/Not: Arapça
Anlam: Gömmek, toprağa vermek.
KörEbE’deki bağlamı: Gündüzün bilinçli biçimde karanlığa gömülmesidir.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat
Metindeki kullanım: “Gündüzü defnedeceğim”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Derde gebe
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Henüz doğmamış fakat büyüyen acıyı taşımak.
KörEbE’deki bağlamı: Ruhun içindeki yaklaşan sıkıntıdır.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Sen derde gebe”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Devredilmez nöbet
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Başkasına bırakılamayan kişisel bekleyiş.
KörEbE’deki bağlamı: İnsanın yalnız taşıdığı varoluş yüküdür.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Devredilmez bir nöbet”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Dilde düğüm
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Söylenemeyen sözün boğazda kalması.
KörEbE’deki bağlamı: Yarım vedanın çözülmeyen ahıdır.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Dilimde düğümdür yarım kalan ahı”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Dilin darağacı
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Sözün cezalandırıldığı içsel alan.
KörEbE’deki bağlamı: Konuşmanın ölümle eşitlendiği suskunluktur.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Dil darağacında son nefesinde”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Dirhem
Köken/Not: Arapça
Anlam: Eski ağırlık ve para ölçüsü.
KörEbE’deki bağlamı: Günahın tartıldığı metafizik ölçüdür.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Günahın dirhem olsun”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Dünle ödeşmek
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Geçmişle hesabı kapatmak.
KörEbE’deki bağlamı: Bugünü yaşayabilmek için geçmişin yükünü ödemektir.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat
Metindeki kullanım: “Bugünümü yaşayıp dünle ödeşeceğim”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Dünün celladı
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Geçmişi öldüren kişi.
KörEbE’deki bağlamı: Sevgilinin zaman içindeki yıkıcı rolüdür.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat
Metindeki kullanım: “Dünümün gamsız celladı”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Düş
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Rüya, hayal.
KörEbE’deki bağlamı: Gerçeklik içinde korunmaya çalışılan iç dünyadır.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Bir düş gecesi ona rastladım”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Düşüncenin sele dönüşmesi
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Fikrin kontrolsüz biçimde zamana akması.
KörEbE’deki bağlamı: Geçmişten geleceğe taşan zihinsel akıştır.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Sel oldu düşünce ati’ye aktı”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Düş gecesi
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Rüya ile gerçeğin karıştığı gece.
KörEbE’deki bağlamı: Geçmiş ve gelecek arasındaki karşılaşma alanıdır.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Bir düş gecesi ona rastladım”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
E
Ebed
Köken/Not: Arapça
Anlam: Sonsuzluk, sonu olmayan zaman.
KörEbE’deki bağlamı: Hakikatin bugünde değil, sonsuzlukta tamamlanmasını anlatır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan; Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Gerçek ebettedir” / “Ebede edepsiz düşer düşünce”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Ecel
Köken/Not: Arapça
Anlam: Ölüm için belirlenmiş vakit.
KörEbE’deki bağlamı: Hayatın en büyük ve kaçınılmaz rakibidir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Ecelinle re-ka-bet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Ecelinle rekabet
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: İnsanın kendi ölüm vaktiyle yarışması.
KörEbE’deki bağlamı: Yaşamın her anını ölümle karşı karşıya getirir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Ecelinle re-ka-bet”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Emanet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Korunmak üzere bırakılan şey.
KörEbE’deki bağlamı: Karanlık içinde devralınan manevi yükü anlatır.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Karanlıkta emaneti alan hain”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Ervah
Köken/Not: Arapça, ruh kelimesinin çoğulu
Anlam: Ruhlar.
KörEbE’deki bağlamı: Mahşer ve ölüm sonrasındaki topluluğu anlatır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan; Balçık
Metindeki kullanım: “Ervahla sohbet” / “Mahşerde ervah”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Ezber
Köken/Not: Arapça/Farsça kullanım
Anlam: Bellekte yer eden söz veya bilgi.
KörEbE’deki bağlamı: Acının ve dünün istemsizce zihinde tekrarıdır.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat
Metindeki kullanım: “Bir bir ezberde dünüm”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Ezel
Köken/Not: Arapça
Anlam: Başlangıcı olmayan geçmiş.
KörEbE’deki bağlamı: Yitirilmiş başlangıcı ve varoluş öncesi kaynağı ifade eder.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Ezel zil zurna hayelde kaldı”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
F
Fâtiha
Köken/Not: Arapça
Anlam: Kur’an’ın ilk suresi; açılış ve dua.
KörEbE’deki bağlamı: Ölümün ardından beklenen son duadır.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Bir Fatiha okunsa”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Fer
Köken/Not: Farsça/Arapça kullanım
Anlam: Işık, parlaklık, canlılık.
KörEbE’deki bağlamı: Âlemin bir yanında kalan aydınlığı anlatır.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Bir yanı fer, bir yanı sen”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Feryat
Köken/Not: Farsça
Anlam: Yüksek sesli yakınma, çığlık.
KörEbE’deki bağlamı: İsmin bile acı içinde seslenmesine dönüşür.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “İsmin feryat halinde”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Fikre bal çalmak
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Zihni tatlı sözle aldatmak.
KörEbE’deki bağlamı: Sinsi kandırmanın düşünce üzerindeki etkisidir.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Bal çalıp fikrime”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Firak
Köken/Not: Arapça
Anlam: Ayrılık, kopuş.
KörEbE’deki bağlamı: Beden yerinde dursa da vicdanın ayrılığa düşmesidir.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Vicdan firakın”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
G
Gamsız
Köken/Not: Farsça-Türkçe kullanım
Anlam: Kaygısız, tasasız.
KörEbE’deki bağlamı: Acı verdiği hâlde bundan etkilenmeyen sevgiliyi niteler.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat
Metindeki kullanım: “Gamsız celladı”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Gayrı
Köken/Not: Arapça
Anlam: Artık, bundan böyle; başka.
KörEbE’deki bağlamı: Sitemden vazgeçip sükûnete çekilme kararını belirtir.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat
Metindeki kullanım: “Gayrı dilde sade sükûnet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Gecenin koynu
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Gecenin sığınılan bir beden gibi düşünülmesi.
KörEbE’deki bağlamı: Ölüm, dinlenme ve kendinden kaçış mekânıdır.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Gir koynuma gece”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Gecenin son bölümü
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Hayatın son sahnesi olarak gece.
KörEbE’deki bağlamı: Ölümün bir anlatının kapanışı gibi düşünülmesidir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Gecen son bölüm olsun”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Gerçek ebettedir
Köken/Not: KörEbE’ye özgü ifade
Anlam: Hakikatin sonsuzlukta tamamlanması.
KörEbE’deki bağlamı: Bugünün gurbetini ebedî hakikatle karşılaştırır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Gerçek ebettedir bugünün gurbet”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Gölge
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Işığın engellenmesiyle oluşan karanlık biçim.
KörEbE’deki bağlamı: Sevdanın ve ruhsal karanlığın saklandığı ara alandır.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme; Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Gölgesinde sakladım” / “Karanlık gölgeden”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Gölgeden kelimelere kan damlaması
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Gizli acının dile sızması.
KörEbE’deki bağlamı: Sözün görünmeyen yaradan beslendiğini anlatır.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Gölgeden kan damlar kelimelere”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Gurbet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Yabancı yer; yalnızlık ve uzaklık.
KörEbE’deki bağlamı: Bugünün geçiciliği ve hakikate uzaklığıdır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Bugünün gurbet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Güfte
Köken/Not: Farsça
Anlam: Bestelenmek üzere yazılmış söz.
KörEbE’deki bağlamı: Gece ve ateşböceklerinin eşlik ettiği şiirsel metindir.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Eşlik eder güfteme”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Gündüzü defnetmek
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Aydınlığı karanlığa gömmek.
KörEbE’deki bağlamı: İç dünyanın geceyi seçmesini anlatır.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat
Metindeki kullanım: “Gündüzü defnedeceğim”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Gālû belâ
Köken/Not: Arapça kālû belâ
Anlam: “Evet, dediler”; ezelî ahdi hatırlatan ifade.
KörEbE’deki bağlamı: Yaratılış öncesi verilen söz ile dünyadaki unutkanlığı bağlar.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Galu / Ve bela”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
H
Hacegân
Köken/Not: Farsça çoğul
Anlam: Hocalar, efendiler, seçkin kimseler.
KörEbE’deki bağlamı: Nefsin kendisini büyük bir otorite gibi kurmasını eleştirir.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Nefsini edinir nasıl hacegân”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Hakk’a visal
Köken/Not: Tasavvufî ifade
Anlam: Allah’a kavuşma.
KörEbE’deki bağlamı: Ölümün son ayrılık değil, hakikate kavuşma oluşudur.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Hakka olur visâli”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Hibe
Köken/Not: Arapça
Anlam: Karşılıksız bağış.
KörEbE’deki bağlamı: Karanlığın ruha yükünü armağan gibi bırakmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Ruhuna hibe”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Hicran
Köken/Not: Arapça
Anlam: Ayrılık acısı.
KörEbE’deki bağlamı: Sevdanın kalbi viran eden tarafıdır.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme
Metindeki kullanım: “Boca ederken hicran”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Hiç
Köken/Not: Türkçe/Arapça-Farsça etkili kavram
Anlam: Yokluk, boşluk.
KörEbE’deki bağlamı: Soruların ve benliğin içindeki ulaşılamayan boşluktur.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Hiçini ararken”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Hiçinde
Köken/Not: KörEbE’ye özgü kullanım
Anlam: “Hiç”in içinde, yokluğun bağrında.
KörEbE’deki bağlamı: Varlığın hem saklı hem ayan olduğu paradoksal alandır.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Var olan saklı ayan / hiçinde”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Hiçini aramak
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Sorunun özündeki yokluğu aramak.
KörEbE’deki bağlamı: Cevapsızlık ve içsel kayboluşu ifade eder.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Hiçini ararken / sorularının”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Himmet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Manevî yardım, gayret ve yüksek yöneliş.
KörEbE’deki bağlamı: Toprak karşısında bile nasipsiz kalınabilen manevi güçtür.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Nasipsiz himmet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Hin
Köken/Not: Arapça
Anlam: An, vakit.
KörEbE’deki bağlamı: Akıl ve fikrin kısa bir anda kaybolmasını vurgular.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Bir hin’de”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Hissi öldürmek
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Duyguyu bilinçli biçimde yok etmek.
KörEbE’deki bağlamı: Sevgilinin sevdayı ortadan kaldıran gücüdür.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat
Metindeki kullanım: “İstersen hissi sen öldürsen”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Hokkabaz
Köken/Not: Arapça/Farsça
Anlam: El çabukluğuyla oyun yapan kimse; mecazen düzenbaz.
KörEbE’deki bağlamı: Hayali ve fikri sinsi biçimde elden alan gücü temsil eder.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Hokkabaz misali elimden aldı”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Hülya
Köken/Not: Arapça
Anlam: Hayal, düş.
KörEbE’deki bağlamı: İnsanın dünyasını kuran ve kaybedildiğinde onu yıkan iç tasarıdır.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Hülyamı aldı dünyamı yıktı”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Hüzün
Köken/Not: Arapça
Anlam: Derin keder.
KörEbE’deki bağlamı: Gönle düşen ve geleceğe yayılan ana duygudur.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme
Metindeki kullanım: “Hüzün düşmüş gönlüme”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
I
Irak
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Uzak.
KörEbE’deki bağlamı: Rüyanın ve arzunun erişilemezliğini ifade eder.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Rüyam ıraktı”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
İ
İcabet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Çağrıya uyma, kabul etme.
KörEbE’deki bağlamı: Ölümün çağrısına direnmeden yönelmeyi anlatır.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “İnat etme icabet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
İhanet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Güveni kötüye kullanma.
KörEbE’deki bağlamı: Aklın, zamanın ve sevdanın insanı terk etmesinin ortak adıdır.
Geçtiği eser(ler): Balçık; Selam Sabahsız; Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Asırlık şecere / İhanet” / “Akıl ihanette”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
İkilem
Köken/Not: Türkçe
Anlam: İki seçenek arasında kalma.
KörEbE’deki bağlamı: Söylemek ile susmak arasındaki bölünmedir.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Söylemesem mi ne? İkileminde”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
İki büklüm kelime
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Yük ve acı altında eğilmiş söz.
KörEbE’deki bağlamı: Kelimenin bile sorgu önünde güçsüzleşmesidir.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “İki büklüm kelime”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
İlmik
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Düğüm, halka; asılma ipinin halkası.
KörEbE’deki bağlamı: Zihnin kendi kendisini boğduğu ve ömrün kaçırdığı ölüm düğümüdür.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız; Balçık
Metindeki kullanım: “İlmiği zihnime kendim geçirdim” / “İlmiği kaçar ömrün”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
İmge
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Zihinde oluşan tasarım ve görüntü.
KörEbE’deki bağlamı: Gözün göremediği fakat ruhun dokunduğu şiirsel varlıktır.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Göz görmez dokunur imgelerine”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
İmtisal
Köken/Not: Arapça
Anlam: Uyma, bağlanma, örnek alma.
KörEbE’deki bağlamı: Nefsin ölümüyle gerçeğe yönelmedir.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Gerçeğe imtisali”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
İnkâr
Köken/Not: Arapça
Anlam: Reddetme, kabul etmeme.
KörEbE’deki bağlamı: Düşü ve sevgiyi reddetmenin dili susturacak ağırlığıdır.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “İnkâr ederse lâl olsun dilim”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
İstişare
Köken/Not: Arapça
Anlam: Danışma.
KörEbE’deki bağlamı: Nefsin şeytanlarla ortak karar aldığı ironik iç meclistir.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Nefs istişarede şeytanlarıyla”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
İsyan
Köken/Not: Arapça
Anlam: Baş kaldırma.
KörEbE’deki bağlamı: Söylenemeyen sözün dilin ucunda biriken karşı çıkışıdır.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Dilimin ucuna düştü isyanım”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
İtilâ
Köken/Not: Arapça
Anlam: Yükselme, yücelme.
KörEbE’deki bağlamı: Mabutların insan eliyle aşırı yüceltilmesini anlatır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Mabutlara itila”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
İzan
Köken/Not: Arapça
Anlam: Anlama ve kavrama yetisi.
KörEbE’deki bağlamı: Düşüncelerin sınadığı içsel muhakemedir.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “İzanı zorluyor düşüncelerim”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
K
Kadir ve kıymet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Değer, önem ve saygınlık.
KörEbE’deki bağlamı: İnsanın gerçek değerinin ölümle yüzleşince anlaşılmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Ölmeden bilinmez, Kadir ve kıymet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Kan revan
Köken/Not: Farsça-Türkçe deyim
Anlam: Kana bulanmış, kan içinde.
KörEbE’deki bağlamı: Yüreğin sürekli ve durdurulamaz biçimde yaralanmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Kan-revan hep kanıyor”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Karanlığa temaşa
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Karanlığı seyretmek.
KörEbE’deki bağlamı: Geceyle kaçmadan, bilinçli biçimde yüzleşmektir.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Karanlığa temaşa”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Karanlık gölgeden ruha hibe
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Karanlığın ruha karşılıksız yük bırakması.
KörEbE’deki bağlamı: Kederin insanın içine kader gibi yerleşmesidir.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Karanlık gölgeden ruhuna hibe”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Kara çalmak
Köken/Not: Türkçe deyim
Anlam: İftira etmek, lekelemek.
KörEbE’deki bağlamı: Zihnin ve geçmişin haksız suçlamayla karartılmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Kime kara çalacak”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Kavlen
Köken/Not: Arapça
Anlam: Söz olarak, sözle.
KörEbE’deki bağlamı: “Selâmun kavlen” ifadesiyle ilahî selam çağrışımı taşır.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Selam’un-kavlen”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Keder
Köken/Not: Arapça
Anlam: Derin üzüntü.
KörEbE’deki bağlamı: Derdin insanın içinde bekleyen kalıcı hâlidir.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme; Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Bende bekliyor keder” / “Razıyım kedere”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Kelam
Köken/Not: Arapça
Anlam: Söz, ifade.
KörEbE’deki bağlamı: Kimi zaman arızalanan, beyhude kalan ya da veda için bırakılan sözdür.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber; Gitme Sessizce; Selam Sabahsız; Musalla – Sorgu; Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Arıza verir kelam” / “Bir kelam bırak”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Kiralık ömür
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: İnsana geçici süreyle verilmiş hayat.
KörEbE’deki bağlamı: Sahiplik vehmini yıkan fanilik kavramıdır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Kiralık bir ömürde”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Körebe
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Gözü bağlı oynanan çocuk oyunu.
KörEbE’deki bağlamı: Zifiri duygular içinde yönünü arayan insanın simgesidir.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Zifiri duygular oynar körebe”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Kundak
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Bebeği saran bez.
KörEbE’deki bağlamı: Mezarın insanı yeniden bebek gibi sarmasıyla doğum ve ölümü birleştirir.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Kundaklar cesedini”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Kuşluk vakti
Köken/Not: Türkçe/İslâmî zaman ifadesi
Anlam: Güneşin yükseldiği sabah vakti.
KörEbE’deki bağlamı: Akşamın ölümü ile tövbenin sabahı arasındaki geçiştir.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Tövbekâr secdesinde kuşluk vakti”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
L
Lâl
Köken/Not: Farsça
Anlam: Dilsiz, konuşamaz.
KörEbE’deki bağlamı: İnkâr karşısında dilin susmasını ifade eder.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Lâl olsun dilim”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
M
Mâbut
Köken/Not: Arapça
Anlam: Kendisine ibadet edilen varlık.
KörEbE’deki bağlamı: Sahte otoriteleri ve ölüm anında geride kalan putları temsil eder.
Geçtiği eser(ler): Balçık; Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Mabutlara itila” / “Tüm mabutlar ardıma”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Mahşer
Köken/Not: Arapça
Anlam: Ölülerin dirilip toplandığı yer ve zaman.
KörEbE’deki bağlamı: Dünya bağlarının yabancılaştığı nihai hesap alanıdır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Mahşerde ervah”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Maraz
Köken/Not: Arapça
Anlam: Hastalık, illet; mecazen iç sıkıntısı.
KörEbE’deki bağlamı: Akşamın insanın koynunda ağır bir varlığa dönüşmesidir.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Marazlı akşam”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Mâşuk
Köken/Not: Arapça
Anlam: Âşık olunan kişi.
KörEbE’deki bağlamı: Kelamın ve bekleyişin çevresindeki sevgili figürüdür.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Tüm maşuklar beklesin”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Merhem
Köken/Not: Farsça
Anlam: Yaraya sürülen iyileştirici madde.
KörEbE’deki bağlamı: Sözün, duanın veya cevabın acıyı onarma ihtimalidir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber; Selam Sabahsız; Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Merhem olsun” / “Merhem olsa kelâmın”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Meşk
Köken/Not: Arapça
Anlam: Çalışma, alıştırma; sanat ve aşkı yaşayarak öğrenme.
KörEbE’deki bağlamı: Ay ışığıyla yapılan sessiz sevda talimidir.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Ay ışığıyla meşk”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Misâl
Köken/Not: Arapça
Anlam: Örnek, benzer.
KörEbE’deki bağlamı: Musallanın soğukluğunu buzla birleştiren benzetmedir.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Musalla buz misâli”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Miskin
Köken/Not: Arapça
Anlam: Yoksul, güçsüz, uyuşuk.
KörEbE’deki bağlamı: Dünyadan çekilmiş ve geceye teslim olmuş hâli anlatır.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Issız, ussuz ve miskin”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Musalla
Köken/Not: Arapça
Anlam: Cenaze namazının kılındığı yer.
KörEbE’deki bağlamı: Yalnızlığın, hesabın ve Hakk’a kavuşmanın soğuk eşiğidir.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Musalla buz misâli”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Musibet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Felaket, bela.
KörEbE’deki bağlamı: Sol yandan yaklaşan görünmez ağırlıktır.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Bela gibi musibet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Mücrim
Köken/Not: Arapça
Anlam: Suçlu, günahkâr.
KörEbE’deki bağlamı: Suçu ticarete çeviren çıkarcı insanı niteler.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Mücrim bezirgân”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Mülhem
Köken/Not: Arapça
Anlam: İlham edilmiş, esinlenmiş.
KörEbE’deki bağlamı: Ölüm düşüncesinin hatırda sürekli uyarı kalmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Hatırda mülhem olsun”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Müphem
Köken/Not: Arapça
Anlam: Belirsiz, kapalı.
KörEbE’deki bağlamı: Acının niteliğinin ve sonunun açıklanamamasıdır.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Acısı müphem olsun”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Müptelâ
Köken/Not: Arapça
Anlam: Tutkun, bağımlı; bir derde tutulmuş.
KörEbE’deki bağlamı: Canın ateşe ve yanlış mabutlara bağlanmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Tümden müptela”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
N
Nafile
Köken/Not: Arapça
Anlam: Boşuna; ayrıca fazladan ibadet.
KörEbE’deki bağlamı: Derdin gizlenemeyeceğini ve çabanın sonuçsuzluğunu belirtir.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Saklama nafile”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Nâr
Köken/Not: Arapça
Anlam: Ateş.
KörEbE’deki bağlamı: Hicranın yüreği yakan ve viran eden ateşidir.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme
Metindeki kullanım: “Yakarken sen narınla”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Nasip
Köken/Not: Arapça
Anlam: Kısmet, pay.
KörEbE’deki bağlamı: Umut, dua ve ölüm karşısında insana düşen paydır.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme; Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Arştan nasip beklerken” / “Nasibine ulaşmak”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Necabet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Soyluluk, asalet.
KörEbE’deki bağlamı: Çürümüş zamanda aranıp bulunamayan yitik ahlâkî niteliktir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Yitik huylu necabet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Necaset
Köken/Not: Arapça
Anlam: Pislik, dinen kirli sayılan şey.
KörEbE’deki bağlamı: Zamanın insanın üzerine boca ettiği ahlâkî kirliliktir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Boca boca necaset”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Necis
Köken/Not: Arapça
Anlam: Kirli, pis.
KörEbE’deki bağlamı: Değersizin rağbet görmesini ve zihinden silinmek istenen çirkinliği anlatır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan; Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Necise olur rağbet” / “Necis, ucuz ve çirkin”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Nefs
Köken/Not: Arapça
Anlam: Benlik, arzular ve iç dürtüler.
KörEbE’deki bağlamı: Şeytanlarla danışan ve hakikate engel olan iç iktidardır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan; Balçık; Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Nefsini edinir” / “Nefs istişarede”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Niyet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Amaç, iç yöneliş.
KörEbE’deki bağlamı: Son sözün ve hükmün kişiye göre belirlendiği ölçüdür.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Her kişi niyetinedir en son slogan”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Nöbet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Sırayla tutulan bekleyiş veya görev.
KörEbE’deki bağlamı: Acının ve kaygının geceden güne taşınan sürekliliğidir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber; Son Slogan; Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Devredilmez bir nöbet” / “Nöbetindeyim”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Nutfe
Köken/Not: Arapça
Anlam: Döl hücresi, meni damlası.
KörEbE’deki bağlamı: Soyağacı ve kibir karşısında insanın küçücük başlangıcıdır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Birkaç damlalık nutfe”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
O
Od
Köken/Not: Eski Türkçe
Anlam: Ateş.
KörEbE’deki bağlamı: Canın dünyevî mabutlar karşısında bütünüyle yanmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Can ateşe od olur”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Olmazlara alışmak
Köken/Not: KörEbE’ye özgü ifade
Anlam: Gerçekleşmesi mümkün olmayan şeyleri kabullenmek.
KörEbE’deki bağlamı: Sevdanın insanı imkânsıza alıştıran tarafıdır.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Gönle düşen olmazlara alışmak”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Ö
Ölmeden bilinmez
Köken/Not: KörEbE’ye özgü ifade
Anlam: Değerin ancak ölümle yüzleşince anlaşılması.
KörEbE’deki bağlamı: Kadir, kıymet ve fanilik arasındaki bağı kurar.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Ölmeden bilinmez, Kadir ve kıymet”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Ölümün ümüğü sıkması
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Ölümün boğazı kavrayan güç gibi tasarlanması.
KörEbE’deki bağlamı: Faniliğin bedene doğrudan baskısını anlatır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Ümüğünü sıkar ölümün”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Ölüm gelirse sessiz olsun
Köken/Not: KörEbE’ye özgü ifade
Anlam: Ölümün gürültüsüz ve sakin biçimde kabulü.
KörEbE’deki bağlamı: Eserin bütün ölüm arzusunu tek cümlede toplar.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Ölüm gelirse sessiz olsun”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Ömrün ilmiği
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Hayatın boynundaki çözülmez düğüm.
KörEbE’deki bağlamı: Ömrün kontrol edilemez ve ölüme bağlı yapısını anlatır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “İlmiği kaçar ömrün”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Ömürlük misafir
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Bütün ömür sürse de dünyada geçici olmak.
KörEbE’deki bağlamı: İnsanın dünyaya ait olmadığını vurgular.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Bir ömre / ömürlük misafir”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
P
Paslı fikir
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Zihinde eskimiş ve çürümüş düşünce.
KörEbE’deki bağlamı: Aklı rehinde tutan tortulaşmış kabullerdir.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Paslı fikir saplı durur zihinde”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Payidar
Köken/Not: Farsça
Anlam: Kalıcı, sürekli.
KörEbE’deki bağlamı: Dünya sarayının sonsuz kalacağı yanılgısını anlatır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Payidar kalacak gir sarayına”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Perperişan
Köken/Not: Farsça/Türkçe
Anlam: Çok dağınık, harap ve çaresiz.
KörEbE’deki bağlamı: Yergi ve acı altında çözülen ruh hâlidir.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Per perişan ağlıyor”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Pişmanlık
Köken/Not: Farsça-Türkçe
Anlam: Yapılan şeyden duyulan üzüntü.
KörEbE’deki bağlamı: Her adımın sonunda bekleyen iç hesaplaşmadır.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Büyük pişmanlık”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
R
Rağbet
Köken/Not: Arapça
Anlam: İlgi, istek, yönelme.
KörEbE’deki bağlamı: Kimi zaman musibetin yönelmesi, kimi zaman değersizin tercih edilmesidir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber; Son Slogan
Metindeki kullanım: “Bana edersin rağbet” / “Necise olur rağbet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Râm
Köken/Not: Farsça
Anlam: Boyun eğmiş, bağlı.
KörEbE’deki bağlamı: Derdin kişiye bağlanıp bağlanmadığını sorgular.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Dert bana mı ram?”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Rehin
Köken/Not: Arapça
Anlam: Teminat olarak tutulan şey; tutsak.
KörEbE’deki bağlamı: Aklın başka bir gücün elinde kalmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Akıl yitik belki kalmış rehinde”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Rekabet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Yarışma.
KörEbE’deki bağlamı: Hayatın ecel karşısında yürüttüğü kaçınılmaz mücadeledir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Ecelinle re-ka-bet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Revan
Köken/Not: Farsça
Anlam: Giden, akan; ruh.
KörEbE’deki bağlamı: Saklı ve hareket hâlindeki ruhsal varlığı çağrıştırır.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Saklı revanım”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Rüyanın ıraklığı
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Hayalin erişilemeyecek kadar uzak olması.
KörEbE’deki bağlamı: Derdin yakın, umudun uzak oluşudur.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Dert yakın rüyam ıraktı”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
S
Sağdan gelen haber
Köken/Not: Dinî/şiirsel imge
Anlam: Hesabın iyi tarafından gelen sonuç.
KörEbE’deki bağlamı: Sağdan haber gelirken sol yanın ağlamasıyla bölünme yaratır.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Sağdan geliyor haber”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sala
Köken/Not: Arapça
Anlam: Ölüm haberini duyuran çağrı.
KörEbE’deki bağlamı: Akşamın bir canlı gibi öldüğünü ve uğurlandığını anlatır.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Salası veriliyor akşamın”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sargı sargı üstüne
Köken/Not: KörEbE’ye özgü ritmik kalıp
Anlam: Yaranın sürekli yeniden sarılması.
KörEbE’deki bağlamı: İyileşemeyen ve kanamaya devam eden yürektir.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Sargı sargı üstüne”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Secde
Köken/Not: Arapça
Anlam: İbadette alnı yere koyma.
KörEbE’deki bağlamı: Tövbenin ve sabaha yönelişin teslimiyet ânıdır.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Tövbekâr secdesinde”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sefir
Köken/Not: Arapça
Anlam: Elçi.
KörEbE’deki bağlamı: Yemin bozan ve hakikati yanlış temsil eden kişidir.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Yemin bozucu sefir”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Selamsız ukubet
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Haber vermeden gönle çöken ceza.
KörEbE’deki bağlamı: Sabahın başında başlayan açıklanamaz ağırlıktır.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Selamsız bir ukubet”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Selam-sabahsız
Köken/Not: Türkçe deyimsel kullanım
Anlam: Selam vermeden ve habersizce.
KörEbE’deki bağlamı: Geliş ve gidişin insani bağı kopardığı soğuk ilişkidir.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Tek kelam etmedi selam-sabahsız”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Ser
Köken/Not: Farsça
Anlam: Baş; mecazen can ve varlık.
KörEbE’deki bağlamı: Ölüm karşısında vazgeçilen benliği temsil eder.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme
Metindeki kullanım: “Ölüm düşülür serden”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Serden geçmek
Köken/Not: Farsça-Türkçe deyim
Anlam: Canından vazgeçmek, büyük fedakârlık yapmak.
KörEbE’deki bağlamı: Umudun ölüm karşısında kendini aşmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme
Metindeki kullanım: “Serden geçer umudu”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Serenat
Köken/Not: İtalyanca/Fransızca yoluyla
Anlam: Gece söylenen aşk şarkısı.
KörEbE’deki bağlamı: Sessizliğe yöneltilen ıslık ve içsel müziktir.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Sessizliğe serenat”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sessiz sedasız
Köken/Not: Türkçe deyim
Anlam: Hiç ses çıkarmadan.
KörEbE’deki bağlamı: Ölümün, gecenin ve son sözün gürültüsüz gelişidir.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber; Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Sessiz, sedasız” / “Sessiz sedasız”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sevda
Köken/Not: Arapça
Anlam: Yoğun aşk; kara tutku.
KörEbE’deki bağlamı: Gönlü yakan, gölgeye dönüşen merkezî duygudur.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme; Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Hissi yitik sevdanı” / “Hangi günah yazıldı bu sevgiye”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sibak
Köken/Not: Arapça
Anlam: Bir sözün öncesi, önceki bağlam.
KörEbE’deki bağlamı: Sözün önceki anlam zinciri olmadan eksik kalmasını anlatır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Hisli sibakın”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sine
Köken/Not: Farsça
Anlam: Göğüs, bağır; gönül.
KörEbE’deki bağlamı: Ahın ve âhuzarın saklandığı iç mekândır.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme
Metindeki kullanım: “Sinesinde ah oldu”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sitem
Köken/Not: Farsça
Anlam: Kırgınlıkla yakınma.
KörEbE’deki bağlamı: Dilden çekilip sükûnete bırakılan son itirazdır.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat
Metindeki kullanım: “Sitem etmem artık”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Siyak
Köken/Not: Arapça
Anlam: Sözün bağlamı ve akışı.
KörEbE’deki bağlamı: Anlamın bağlam içinde var olabileceğini vurgular.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Anlamı kalmazsa eğer siyakın”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Slogan
Köken/Not: İngilizce
Anlam: Kısa ve çarpıcı söz.
KörEbE’deki bağlamı: Ölüm ve niyet karşısında geriye bırakılan son hükümdür.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “En son slogan”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sobe
Köken/Not: Türkçe oyun sözü
Anlam: Saklananı bulduğunu bildiren söz.
KörEbE’deki bağlamı: Sağ ve solun, sorgunun ve kaçışın oyunlaştığı andır.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Sobe sağ ve soluma”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sol taraf
Köken/Not: Türkçe imge
Anlam: Kalbin ve duygunun bulunduğu yan.
KörEbE’deki bağlamı: Susmayı emreden, musibeti hisseden iç merkezdir.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat; Beklenen Haber; Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Sol tarafım” / “Sol yanımdan”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sorgu
Köken/Not: Türkçe/Arapça kökenli kullanım
Anlam: Hesap sorma ve araştırma.
KörEbE’deki bağlamı: Ölüm, vicdan ve hesap kapılarının açıldığı yüzleşmedir.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Sorgu sorgu üstüne”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sual
Köken/Not: Arapça
Anlam: Soru.
KörEbE’deki bağlamı: Derdin kime bağlı olduğunu anlamaya çalışan iç sestir.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Budur sualim”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sulb
Köken/Not: Arapça
Anlam: Bel kemiği; soy ve nesil kaynağı.
KörEbE’deki bağlamı: İnsanın topraktan gelen bedensel kökenini anlatır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Balçığın sulbündensin”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Suret
Köken/Not: Arapça
Anlam: Görünüş, biçim, yüz.
KörEbE’deki bağlamı: Balçıkla yıkanmış fanî insan biçimidir.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Balçıkla suretin”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Suskunluğun ele vermesi
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Sessizliğin saklanan gerçeği açığa çıkarması.
KörEbE’deki bağlamı: Konuşmadan da vedanın görünür olmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Ele veriyor suskunluğu”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Suskunluk
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Konuşmama hâli.
KörEbE’deki bağlamı: Bazen yeter denilen, bazen insanı ele veren ağır sessizliktir.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Bu suskunluk artık yeter”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Sükûnet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Sessizlik, dinginlik.
KörEbE’deki bağlamı: Aklın son seçeneği ve sitemden sonra kalan hâlidir.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat; Gitme Sessizce; Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Sade sükûnet” / “Sükûnet aklın tek seçeneği”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Ş
Şafak
Köken/Not: Arapça
Anlam: Güneş doğmadan önceki kızıllık.
KörEbE’deki bağlamı: Hüzün ve ölüm duygusunun gündüze asıldığı eşiktir.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme
Metindeki kullanım: “Şafak vakti gündüzün”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Şecere
Köken/Not: Arapça
Anlam: Soy ağacı, nesep zinciri.
KörEbE’deki bağlamı: Kibrin dayandığı soyun birkaç damlalık başlangıcını anlatır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Asırlık şecere”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
T
Takat
Köken/Not: Arapça
Anlam: Güç, dayanma kuvveti.
KörEbE’deki bağlamı: Sancının dizlerde bıraktığı son güçsüzlüktür.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Takat kalmaz dizlere”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Temaşa
Köken/Not: Arapça
Anlam: Seyretme, izleme.
KörEbE’deki bağlamı: Karanlıkla kaçmadan, ona bakarak kurulan ilişkidir.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Karanlığa temaşa”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Tereddüt
Köken/Not: Arapça
Anlam: Kararsızlık.
KörEbE’deki bağlamı: Nefes almakla vazgeçmek arasındaki duraksamadır.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Tereddüdünde akıl”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Teselli
Köken/Not: Arapça
Anlam: Avunma, acıyı hafifleten söz.
KörEbE’deki bağlamı: Derdin durağına geç kalan yardımdır.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat
Metindeki kullanım: “Geç gelmişti zaten teselli”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Tırnak arasındaki kelimeleri silmek
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Sözü sınırlayan işaretleri kaldırmak.
KörEbE’deki bağlamı: İfadenin çıplak ve isyana açık hâle gelmesidir.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Tırnak arası kelimeleri sildim”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Tövbekâr
Köken/Not: Arapça-Farsça
Anlam: Tövbe etmiş kimse.
KörEbE’deki bağlamı: Akşamın ölümünden sonra sabaha secdeyle yönelendir.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Tövbekâr secdesinde”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Tuğyan
Köken/Not: Arapça
Anlam: Azgınlık, taşkınlık, başkaldırı.
KörEbE’deki bağlamı: Aklın ihaneti karşısında yükselen yoğun isyandır.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Buna tuğyanım”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Tuluat
Köken/Not: Arapça
Anlam: Doğaçlama oyun ve söz.
KörEbE’deki bağlamı: Her nefes alışın hazırlıksız bir gösteriye dönüşmesidir.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Her nefes alış tuluat”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Tüyü kalmamış dil
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Yorgun ve örselenmiş dil.
KörEbE’deki bağlamı: Beyhude kelam eden son ifade gücünü anlatır.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Tüyü kalmamış dilin”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
U
Uçurum kenarındaki düşünce
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Düşmenin eşiğinde duran fikir.
KörEbE’deki bağlamı: Zihnin çöküş ve belirsizlik sınırıdır.
Geçtiği eser(ler): Gamsız Cellat
Metindeki kullanım: “Düşüncelerim uçurum kenarında”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Ukde
Köken/Not: Arapça
Anlam: İçte kalan düğüm, gerçekleşmemiş arzu.
KörEbE’deki bağlamı: Dertli gülümsemenin içte bıraktığı çözülmemiş izdir.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Derin bir ukde”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Ukubet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Ceza, azap.
KörEbE’deki bağlamı: Gönle habersizce düşen manevi ağırlıktır.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Selamsız bir ukubet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Umut
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Olumlu beklenti.
KörEbE’deki bağlamı: Ölüm ve suskunluk içinde tükenmeyen son dayanaktır.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme; Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Serden geçer umudu” / “En son umut”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Ü
Üçler, beşler
Köken/Not: Tasavvufî-halk inancı ifadesi
Anlam: Manevî veliler topluluğunu çağrıştıran sayılar.
KörEbE’deki bağlamı: Akşamın görünmeyen dünyasına açılan sesleniştir.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Üçler, beşler…”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Ümük
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Gırtlak, boğaz.
KörEbE’deki bağlamı: Ölümün bedeni kavradığı fiziksel noktadır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Ümüğünü sıkar ölümün”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
V
Vakfe
Köken/Not: Arapça
Anlam: Kısa duruş; hacda belirli yerde bekleme.
KörEbE’deki bağlamı: Soy ve ihanet karşısındaki bir anlık duraksamadır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Bir anlık vakfe”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Velakin
Köken/Not: Arapça
Anlam: Fakat, ancak.
KörEbE’deki bağlamı: Suskunluğun gerçeği ele verdiği dönüm noktasıdır.
Geçtiği eser(ler): Gitme Sessizce
Metindeki kullanım: “Velakin”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Vicdan firakı
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Vicdanın bedenden ayrılması.
KörEbE’deki bağlamı: Ten yerinde kalsa da ahlâkî özün uzaklaşmasıdır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Vicdan firakın”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Viran
Köken/Not: Farsça
Anlam: Yıkılmış, harap.
KörEbE’deki bağlamı: Hicran ve nârın ardından yüreğin son biçimidir.
Geçtiği eser(ler): Hüzün Düşmüş Gönlüme
Metindeki kullanım: “Viran olmuş yürekte”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Visal
Köken/Not: Arapça
Anlam: Kavuşma.
KörEbE’deki bağlamı: Ölümün Hakk’a yönelen son kavuşma oluşudur.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Hakka olur visâli”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Y
Yafta
Köken/Not: Farsça
Anlam: Etiket; mecazen haksız damga.
KörEbE’deki bağlamı: Suçun kime yükleneceğini bekleyen baskıdır.
Geçtiği eser(ler): Selam Sabahsız
Metindeki kullanım: “Kime yafta vuracak”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Yalnızlık vakti musalla
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Yalnızlığın cenaze eşiğine dönüşmesi.
KörEbE’deki bağlamı: İnsanın hesabıyla baş başa kaldığı soğuk andır.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Yalnızlık vakti musalla”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Yaşayan ölüler
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Biyolojik olarak yaşayan fakat ruhen ölmüş insanlar.
KörEbE’deki bağlamı: Dünyada var olup hakikatten kopan topluluğu anlatır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Yaşayan ölüler”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Yeis
Köken/Not: Arapça
Anlam: Umutsuzluk.
KörEbE’deki bağlamı: İç içe düğümlenen ruhsal karanlıktır.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “İçiçe yeis”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Yelkovan
Köken/Not: Türkçe
Anlam: Saatte dakikaları gösteren ibre.
KörEbE’deki bağlamı: Zamanın ihanetten sonra görevini terk eden parçasıdır.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Yelkovandan ihanet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Yitik çare
Köken/Not: KörEbE’ye özgü ifade
Anlam: Bulunamayan çözüm.
KörEbE’deki bağlamı: Ölüm karşısındaki çaresizliği anlatır.
Geçtiği eser(ler): Beklenen Haber
Metindeki kullanım: “Yitik çareler”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Yürek yerinde yangın
Köken/Not: KörEbE’ye özgü imge
Anlam: Kalbin ateş alanına dönüşmesi.
KörEbE’deki bağlamı: Yel esse de sönmeyen sürekli acıdır.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Yürek yerinde yangın”
Kullanım türü: KörEbE’ye özgü kavram/imge
Z
Zemheri
Köken/Not: Farsça
Anlam: Kışın en soğuk dönemi.
KörEbE’deki bağlamı: Akşamın dilde kelimeleri titreten iç soğuğudur.
Geçtiği eser(ler): Akşam Vakti
Metindeki kullanım: “Akşamın zemherisinde”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Zerk
Köken/Not: Arapça
Anlam: Şırınga etmek, enjekte etmek.
KörEbE’deki bağlamı: Zamanın zehrinin ana ve vakte zorla verilmesidir.
Geçtiği eser(ler): Musalla – Sorgu
Metindeki kullanım: “Zehri anı vakte zerk etti”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Zevküsefa
Köken/Not: Arapça-Farsça birleşik
Anlam: Eğlence, rahatlık ve keyif.
KörEbE’deki bağlamı: Ölüm baskısı altında dikiş tutmayan dünyevî hazlardır.
Geçtiği eser(ler): Balçık
Metindeki kullanım: “Dikiş tutmaz zevk-ü sefa”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Zifiri
Köken/Not: Arapça/Farsça kullanım
Anlam: Çok koyu, kapkaranlık.
KörEbE’deki bağlamı: Duyguların yönsüz ve kör biçimde dolaştığı karanlıktır.
Geçtiği eser(ler): Düş Durağı
Metindeki kullanım: “Zifiri duygular”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer
Zulmet
Köken/Not: Arapça
Anlam: Karanlık.
KörEbE’deki bağlamı: Ölüye zulmetmekle ölümün kendisini ayıran ahlâkî karanlıktır.
Geçtiği eser(ler): Son Slogan
Metindeki kullanım: “Ölene zulmet”
Kullanım türü: Metinde doğrudan geçer