Şahsiyetler Atlası · Siyaset ve Devlet

Hamdullah Suphi Tanrıöver

Hatip, şair ve yazar.

Hamdullah Suphi Tanrıöver (1885, İstanbul - 10 Haziran 1966, İstanbul), Türk edebiyatçı, yazar, öğretmen, milletvekili, siyasetçi. Kurtuluş Savaşı ve cumhuriyetin ilk yıllarında TBMM'de yaptığı coşkulu konuşmaları nedeniyle "Millî Hatip" ve "Cumhuriyet Hatibi" olarak tanınan bir siyaset adamı ve yazardır. Ayrıca İstiklâl Marşı'nı Türkiye Büyük Millet Meclisinde ilk okuyan kişidir. Tanrıöver önce Fecr-i Âti Hareketi içinde, daha sonra Millî Edebiyat toplulukları içinde yer aldı. Zamanla siyasi kimliği, şair ve yazar kimliğinin önüne geçti. Son Osmanlı Meclis-i Mebusanında ve I, II, III, VII, VIII ve IX. dönem TBMM'de milletvekilli olarak bulundu. İki defa Millî Eğitim Bakanlığı yaptı. Siyasi yaşamının yanı sıra, Türk Ocaklarının başkanlığını yürüttü. Türk Ocaklarının kapatılmasından sonra 13 yıl Bükreş'te büyükelçilik görevinde bulundu. Yurda geri döndüğünde Türk Ocaklarını tekrar kurdu; ismi aralıklarla toplam 34 yıl başkanlık ettiği bu kurum ile özdeşleşmiştir.

Doğum

1885 · Suphi Paşa Konağı, Aksaray

Ölüm

10 Haziran 1966 · Horhor

Defin

Merkezefendi Mezarlığı, Zeytinburnu, İstanbul

Meslek / sıfat

yazar, şair, siyasetçi, diplomat

Kaynaklarda doğum yeri farklı: Wikidata Suphi Paşa Konağı, Aksaray, Vikipedi kategorisi İstanbul. Özet paragrafı Türkçe Vikipedi maddesinin giriş bölümünden alınmıştır (CC BY-SA 4.0); kesin tarih ve künye için kaynakçadaki ansiklopedi maddelerine başvurunuz.

Kaynakça

• Abdullah Uçman, “TANRIÖVER, Hamdullah Suphi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, c. 39, İstanbul 2010, s. 574-575. ↗
• “Hamdullah Suphi Tanrıöver”, Atatürk Ansiklopedisi. ↗
• TBMM milletvekilliği kaydı (Wikidata P39 beyanı). ↗
• “Hamdullah Suphi Tanrıöver”, Vikipedi, Özgür Ansiklopedi (Türkçe). ↗
• “Hamdullah Suphi Tanrıöver”, Wikipedia, The Free Encyclopedia (İngilizce). ↗
• Wikidata, Q6673145 (Hamdullah Suphi Tanrıöver). ↗

Hakkında yapılmış çalışmalar (26)

• Doktora tezi: ŞANA, T. (2026). Hamdullah Suphi Tanrıöver hayatı fikirleri ve siyasi yaşamı (Tez No. 995180) [Doktora tezi, DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi. Danışman: Prof. Dr. Başak Ocak. ↗
• Yüksek lisans tezi: DEMİR, M. (2010). Milli Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi Tanrıöver'in eğitim ve kültür anlayışı (Tez No. 278012) [Yüksek lisans tezi, GAZİ ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi. Danışman: Prof. Dr. M. Çağatay Özdemir. ↗
• Yüksek lisans tezi: ÇALTIK, A. (1997). Hamdullah Suphi Tanrıöver`in Türk milliyetçiliği tarihindeki yeri (Tez No. 63696) [Yüksek lisans tezi, HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ]. Ulusal Tez Merkezi. Danışman: Yrd. Doç. Dr. Adil Dağıstan. ↗
• Makale: DUMAN, Melih (2021). HAMDULLAH SUPHİ TANRIÖVER’İN RAPORLARI DOĞRULTUSUNDA ROMANYA’DAKİ SİYASİ GELİŞMELER VE TÜRKİYE-ROMANYA İLİŞKİLERİ (1931-1944). Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi. ↗
• Makale: Şana, Tansu (2024). Hamdullah Suphi Tanrıöver'in Türk Toplumunun Modernleşme (Batılılaşma) Sürecine Dair Fikirleri (1908-1923). Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi. ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver ve İstiklâl Marşımız / Fethi Tevetoğlu. -- Türk Kültürü. -- Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1966. -- cilt: IV, sayı: 45, sayfa: 790-795 ↗
• Makale: Abdülhak Şinasi Hisar'ın Dağınık Notlarından Hamdullah Suphi Tanrıöver / derleyen: Şevket Rado. -- Hayat Tarih Mecmuası. -- İstanbul, 1966. -- cilt: I, sayı: 7, sayfa: 4-9 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver / Ömer Özcan. -- Türk Yurdu. -- Ankara: Türk Ocakları Genel Merkezi, 2011. -- cilt: XXXI, sayı: 281, sayfa: 72-83 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Gagaguzlar = Hamdullah Suphi Tanrıöver and Gagauz / Nuri Yavuz. -- Gazi Akademik Bakış. -- Ankara: Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi, 2010. -- cilt: IV, sayı: 7, sayfa: 177-184 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Tevfik Kamil Koperler'in Gagavuzlara Yönelik Raporları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz Denemesi / Yenal Ünal, Ayhan Akıntürk. -- Journal of Anglo-Turkish Relations = Türk-İngiliz İlişkileri Dergisi, 2026. -- cilt: VII, sayı: 2, sayfa: 54-74 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Din Eğitimi / Hatice Ölmez Fıçıcı, Mustafa Fatih Ay; editör: Şeref Göküş, Ahmet Ali Çanakcı, Mustafa Başkonak. -- Din Eğitiminde Örnek Şahsiyetler. -- İstanbul: Kitap Dünyası Yayınları, 2025. -- sayfa: 137-165 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Türkçülük Üzerindeki Görüşleri / Doğu Karaoğuz. -- Türk Yurdu. -- Ankara: Türk Ocakları Genel Merkezi, 2007. -- cilt: XXVII, sayı: 243, sayfa: 54-57 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver ile Kastamonu’da Yapılan İki Mülâkat / Mustafa Eski. -- Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. -- Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi, 1997. -- cilt: XIII, sayı: 37, sayfa: 89-98 ↗
• Makale: Türk İstihbaratçısı Ahmet Esat Tomruk'un (İngiliz Kemal) Romanya Hatıralarında Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Gagauzlar / Abdulkerim Dinç; editör: Mehmet Şahingöz, Alper Alp. -- Hamdullah Suphi ve Gagauzlar. -- Ankara: Türk Yurdu, 2016. -- sayfa: 111-127 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Ardından / Bilgây Esemenli. -- Türk Kültürü. -- Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1966. -- cilt: IV, sayı: 45, sayfa: 805-806 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Raporları Doğrultusunda Romaya’daki Siyasi Gelişmeler ve Türkiye-Romanya İlişkileri (1931-1944) / Melih Duman. -- Trakya Üniversitesi Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi = Trakya University Journal of Balkan Research Institute. -- Edirne, 2021. -- cilt: X, sayı: 2, sayfa: 425-462 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver'in Gagavuz Türklerine Hizmetleri / Fahri Temizyürek; editör: Mehmet Şahingöz, Alper Alp. -- Hamdullah Suphi ve Gagauzlar. -- Ankara: Türk Yurdu, 2016. -- sayfa: 137-141 ↗
• Makale: Abdülhak Şinasi Hisar'dan Hamdullah Suphi Tanrıöver'e Mektuplar / Yücel Hacaloğlu. -- Türk Yurdu. -- Ankara: Türk Ocağı Merkez Heyeti, 1993. -- cilt: XIII, sayı: 75, sayfa: 62-66 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver’e Âit Birkaç Hâtıra / M. Şakir Ülkütaşır. -- Türk Kültürü. -- Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1966. -- cilt: IV, sayı: 45, sayfa: 802-804 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Dağyolu Adlı Kitabında İleri Sürülen Fikirler / A. Fikret Kılıç. -- Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Araştırma Dergisi. -- Erzurum: Atatürk Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları, 1991. -- sayı: 1, sayfa: 43-66 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver'in Edebiyatımızdaki Yeri ve Hitabetindeki Hususiyetleri / H. Fethi Gözler. -- Türk Yurdu. -- Ankara: Türk Ocağı Merkez Heyeti, 1988. -- cilt: IX, sayı: 18, sayfa: 39-46 ↗
• Makale: Türk Ocaklarının Yeniden Açılışı ve Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Beyannamesi / Şaduman Halıcı. -- Türk Dünyası Araştırmaları. -- İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 2008. -- sayı: 172, sayfa: 7-20 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Din Eğitimine İlişkin Görüşleri / Veli Öztürk. -- Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. -- İzmir, 2003. -- sayı: 18, sayfa: 197-228 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Kastamonu’da Verdiği Konferans / Mustafa Eski. -- Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. -- Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi, 1997. -- cilt: XIII, sayı: 38, sayfa: 501-519 ↗
• Makale: Hamdullah Suphi Tanrıöver’de Milliyet Fikri ve Milliyetçillik Mefkuresi / Necati Akder. -- Türk Kültürü. -- Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1966. -- cilt: IV, sayı: 45, sayfa: 747-789 ↗

Tüm çalışmalar atlasta →

Bu sayfa KörEbE Şahsiyetler Atlası'nın parçasıdır. Biyografi metni Türkçe Vikipedi'den (CC BY-SA 4.0), künye bilgileri Wikidata ve belirtilen kaynaklardan derlenmiştir.