Şahsiyetler Atlası · İlim ve Düşünce
Şeref Han
Şerefnâme adlı tarihiyle meşhur olan Bitlis hâkimi.
Şeref Han ya da Şeref Han Bitlisî (Kürtçe: Şerefxanê Bidlîsî; 1543, Kerehrud - 1603?, Bitlis), Kürtleşmiş Pers-Türkmen asıllı Safevî ve sonradan Osmanlı devlet adamı, edebiyatçı, şâir ve tarihçidir. Şerefname'nin yazarıdır. 1543'te Kerehrud'da doğdu. Babası Emir Şemseddin, annesi ise Türkmen kökenli Emir Han Musullu bin Külâbi Bey bin Emir Bey'in kızıdır. Şerefname'ye göre Bitlis beylerinin soyu, İran Kisrâlarından Câmasb'ın oğlu Behvat'a dayanmaktadır. Câmasb'ın ölümünün ardından oğullarından Nersî ve Surhab idârî görevler üstlenirken, Behvat Bitlis-Ahlat'a yerleşmiş ve fetih siyasetinden uzak bir yaşam sürmüştür. Bu soy silsilesi, Bitlis hükümdarlarının Rüstemdar ve Şirvan hanedanlarıyla aynı kökene dayanan akrabalık ilişkisi içinde bulunduğunu göstermekle birlikte, Şeref Han'ın da bu beyler soyundan geldiğini ortaya koymaktadır. Emir Şemseddin, Şeref Han doğmadan 8 yıl önce emirlikten azledildiğinden Safevîler'e sığınmıştır. Şeref Han 9 yaşındayken babası tarafından Kazvin'e gönderilerek I. Tahmasb'ın buradaki sarayında eğitim görmüştür. 12 yaşındayken Şirvan Eyâleti'nde bulunan Mahmudabad ve Salyan hükümdarı olarak atandı. Akabinde Şirvan Eyâleti'nin çeşitli bölgelerinde hüküm sürdü. II. İsmail tarafından İran'daki Kürtlerin hükümdarı (Əmir Əmrə) yapıldı. Fakat bir süre sonra bu görevinden alınarak Nahçıvan hükümdarı olarak görevlendirildi. Osmanlı-İran Savaşı sırasında 3 Aralık 1578'de Osmanlılar'a sığınarak saf değiştirdi. 1597'de 53 yaşına geldiğinde hükümdarlığını oğlu Ebûl Meâli Şemseddin'e bırakıp târihile ilgilenmeye başlamış ve Şerefname eserini yazmıştır. 1603'te hâlen Osmanlı'ya bağlı olarak Bitlis'te 59-60 yaşlarındayken öldü.
- Doğum
- 25 Şubat 1543 · Bitlis
- Ölüm
- 1603 · Bitlis
- Meslek / sıfat
- yazar, şair, tarihçi
Özet paragrafı Türkçe Vikipedi maddesinin giriş bölümünden alınmıştır (CC BY-SA 4.0); kesin tarih ve künye için kaynakçadaki ansiklopedi maddelerine başvurunuz.
Atlasta ayrıntılı dosyayı aç →Kaynakça
- Osman Gazi Özgüdenli, “ŞEREF HAN”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, c. 38, İstanbul 2010, s. 548-550. ↗
- “Şeref Han”, Encyclopaedia of Islam, THREE (Brill). ↗
- “Şeref Han”, Encyclopaedia Iranica. ↗
- “Şeref Han”, Vikipedi, Özgür Ansiklopedi (Türkçe). ↗
- “Şeref Han”, Wikipedia, The Free Encyclopedia (İngilizce). ↗
- Wikidata, Q388979 (Şeref Han). ↗
Hakkında yapılmış çalışmalar (5)
- Makale: OKTAY, Adnan (2016). Terceme-i Tevârîh-i Şeref Hân'da Bir Cezalandırma Yöntemi Olarak Kafa Kesme. Journal of Turkish Studies. ↗
- Makale: Safevilerden Osmanlıya İltica Eden Ulama Paşa ve Şeref Han ile Giriştiği Bitlis Hakimiyeti Mücadelesi / Veysel Gürhan. -- Tarihî ve Kültürel Yönleriyle Bitlis. -- Ankara: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları, 2019. -- cilt: I, sayfa: 221-229 ↗
- Makale: Şeref Han-i Bitlisi’nin “Şerefname” Eserine Tarihsel Bakış / Erhan Çağlayan. -- Bakı Devlet Üniversitesi İlahiyyat Fakültesi'nin Elmi Mecmuasi = Bakü Devlet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nin İlmi Mecmuası. -- Bakü, 2016. -- sayı: 25, sayfa: 319-329 ↗
- Makale: Şeref Han’ın “Şerefnâme” Eserinde 1524-1590 Yılları Safevî-Osmanlı Münasebetlerinin Tasvirine Dair / Yegane Çağlayan, Erhan Çağlayan. -- Tarih Okulu Dergisi (TOD) = Journal of History School (JOHS). -- İzmir, 2020. -- sayı: 46, sayfa: 1589-1604 ↗
- Bildiri: Şeref Han Bitlisi’nin “Şerefname” Adlı Eserinde Muş’un Tarihi / Yegane Çağlayan, Erhan Çağlayan. -- Tarih ve Kültür Bağlamında Muş Uluslararası Sempozyumu Bildirileri, 10-12 Mayıs 2018/Muş = International Symposium on Muş in the Context of History and Culture. -- Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, 2019. -- sayfa: 161-171 ↗
Bu sayfa KörEbE Şahsiyetler Atlası'nın parçasıdır. Biyografi metni Türkçe Vikipedi'den (CC BY-SA 4.0), künye bilgileri Wikidata ve belirtilen kaynaklardan derlenmiştir.