s. 1DÜŞÜNCE SAYI 43
ÇERÇEVE YASA
7595 SAYILI KANUNUN HUKUKÎ MEKANİZMASI, KAPSAMI VE MUHTEMEL SONUÇLARI
Şehit dosyaları • Erteleme ve tahliye • Ağır suçlar • MGK ve yargı mekanizması • Oylama • Kavram sözlüğü
KANUN NE SÖYLÜYOR; TARTIŞMA NE SÖYLÜYOR?
Resmî metin, yasama belgeleri ve madde-atıf zincirleri üzerinden doğrulanmış okuma
VERİ KESİMİ: 12 AĞUSTOS 2026 • 19.10 TSİ
KANITLI VERİ RAPORU
s. 2DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 2 ÇERÇEVE YASA
7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun
Bu sayı, 7595 sayılı Kanunu siyasal sloganlardan, dolaşımdaki rakamlardan ve kişilere ilişkin kamuoyu anlatılarından ayırarak okur. İncelemenin ölçüsü kanun metni, TBMM yasama dosyası, kesin açık oylama kaydı ve yürürlükteki ilgili mevzuattır. Bir sonuç kanunda açık değilse açık değil olarak bırakılır; resmî sayı yoksa sayı üretilmez; siyasi bir iddia resmî veri gibi sunulmaz.
YAYIN ILKESI Kişi veya olay hakkında kamuoyunda kullanılan sıfat değil, soruşturma, iddianame, hüküm ve kesinleşme kaydındaki hukukî suç vasfı esas alınır. 7595 sayılı Kanunun uygulaması da bireysel dosyadaki bu vasfa ve yetkili adlî merci kararına bağlıdır.
Belge kimliği ve yayın kesimindeki hukukî statü
Belge kimliği Doğrulanmış kayıt
Teklif Esas No. 2/3793; TBMM Başkanlığına geliş: 5 Ağustos 2026
Komisyon Adalet Komisyonu; Karar No. 13; 8 Ağustos 2026; Sıra Sayısı 290
Kanun Kanun No. 7595; kabul tarihi 10 Ağustos 2026; 125. Birleşim
Kesin oylama 467 kabul, 87 ret, 7 çekimser; 2 mükerrer; elektronik toplam 563
12 Ağustos 2026 / 19.10 statüsü TBMM kayıt sayfasında Cumhurbaşkanlığı işlemi ve Resmî Gazete tarihi/numarası alanları boş; m.11 gereğince yayım olmadan yürürlük başlamaz.
Kaynak: TBMM teklif, kanun ve açık oylama kayıtları. 1
1 TBMM, “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi”, Dönem 28, Yasama Yılı 4, Esas No. 2/3793; Başkanlığa geliş: 5 Ağustos 2026; Sıra Sayısı 290. TBMM, “7595 sayılı Kanun Bilgileri”: kabul 10 Ağustos 2026, Cumhurbaşkanlığına gidiş 11 Ağustos 2026; 12 Ağustos 2026 saat 19.10 TSİ kontrolünde Cumhurbaşkanlığı işlemi ve Resmî Gazete alanları boştu. TBMM kesin açık oylaması: 467 kabul, 87 ret, 7 çekimser, 2 mükerrer; elektronik toplam 563.
s. 3DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 3 İÇİNDEKİLER
Bölüm İçerik
Yönetici İçin Hızlı Okuma Kanunun on iki kritik sonucu ve yanlış bilgiye karşı okuma anahtarı
Yasama Süreci ve Hukukî Statü Teklif, komisyon, Genel Kurul, Cumhurbaşkanlığı ve yürürlük ayrımı
Madde 1 - Amaç ve Kapsam Kapsama giren suç grupları, 6415 bağlantısı ve sınırlar
Madde 2 - Tanımlar Örgüt ve Kurul tanımlarının uygulamadaki etkisi
Madde 3 - Soruşturma ve Kovuşturmanın Ertelenmesi 5/10 yıl, istisnalar, zamanaşımı, müsadere, izin sistemi
Madde 4 - Koruma Tedbirleri ve Kanun Yolu Tutuklama/adli kontrol ve zorunlu bozma
Madde 5 - Kayıt ve Yeniden Suç İşleme Özel kayıt sistemi, terör suçu ve süre sonu sonucu
Madde 6 - İnfazın Ertelenmesi Hükümlüler, 5/10 yıl, infaz edilmiş sayılma ve tahliye koşulları
Madde 7 - Kurul ve Kurumsal Mimari Kurul, hak yoksunlukları, TBMM İzleme Komisyonu
Madde 8-12 Silah teslimi, başvuru süresi, sorumluluk, yürürlük ve yürütme
Mevzuat Atıf Haritası 7595 ile 6415, 5237, 3713, 5271, 5275 ve 4675 ilişkisi
Şehit ve Gazi Dosyaları Dosya vasfına göre kapsam ve tahliye matrisi
Diğer Ağır Suçlar Teşebbüs, ağır yaralama, bombalama, işkence, kaçırma, cinsel saldırı vb.
Af mı, Erteleme mi? Kanunun teknik mekanizması ile siyasi/anayasal nitelendirme ayrımı
Rakamların Anatomisi Açıklanan, açıklanmayan ve siyasî dolaşımdaki sayılar
Meclis Oylaması Kesin sonuç, parti bazlı türetilmiş dağılım ve 563/592 açıklaması
Yanlış Bilgi Kontrolü Dolaşımdaki iddialara kısa ve belgeli cevaplar
Kavram Sözlüğü Hukukî ve kurumsal kavramlar
Sonuç Kesin olan, şartlı olan ve bilinmeyen
Kaynakça Birincil resmî kaynaklar ve ilgili mevzuat
Ek 7595 sayılı Kanunun tam metni
s. 4DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 4 YÖNETİCİ İÇİN HIZLI OKUMA: 12 KESİN SONUÇ
No Kesin sonuç
1 7595 sayılı Kanun TBMM tarafından kabul edilmiştir; ancak 12 Ağustos 2026 saat 19.10 kesiminde TBMM kayıtlarında Resmî Gazete yayımlanma bilgisi yoktur. Kanun m.11 yayımı yürürlük şartı yaptığı için “kabul edildi” ile “yürürlüğe girdi” aynı şey değildir.
2 Kanunun özel mekanizmasının başlaması için ayrıca örgütün fiilî varlığına son verdiği ve kontrolündeki silah/mühimmatı teslim ettiği yönündeki güvenlik kurumu tespitinin MGK tarafından teyit edilmesi ve bu MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması gerekir.
3 Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu, soruşturma/kovuşturma ertelemesinin de kesinleşmiş ceza infazı ertelemesinin de açık istisnasıdır.
4 Kanun mağdurun “asker, polis, korucu, öğretmen, çocuk veya sivil” olmasına göre ayrı bir istisna kurmaz; istisna suç vasfına bağlanmıştır. Bu nedenle şehit verilen olaylarda dosyada hangi suçtan soruşturma, dava veya hüküm bulunduğu belirleyicidir.
5 Bir kişinin kamuoyunda öldürme eylemine katıldığı ileri sürülse bile dosyasında yalnız örgüt üyeliği/yöneticiliği hükmü bulunuyorsa, 7595 yönünden değerlendirilecek hüküm bu suç hükmüdür. Yeni veya mevcut bir kasten öldürme soruşturması/hükmü varsa o kısım ayrıca değerlendirilir.
6 Kasten öldürmeye teşebbüs, ağır yaralama, bombalama, işkence, eziyet, cinsel saldırı, kaçırma, yağma ve uyuşturucu ticareti kanunda isim isim istisna listesine yazılmamıştır. Bu, otomatik yararlanma anlamına gelmez; m.1 kapsamı ve bütün ön şartlar yine aranır.
7 Soruşturma/kovuşturma ertelemesi, suçun kanunî ceza üst sınırına göre 5 veya 10 yıldır; kesinleşmiş mahkûmiyetlerde ise toplam hükmolunan hapis cezasına göre 5 veya 10 yıllık infaz ertelemesi öngörülür.
8 Erteleme süresi yeni bir “terör suçu” işlenmeden tamamlanırsa soruşturma bakımından KYOK, dava bakımından düşme; kesinleşmiş mahkûmiyet bakımından cezanın “infaz edilmiş sayılması” sonucu doğar.
9 Kanun bireysel pişmanlık, etkin pişmanlık kapsamında bilgi verme, mağdur/şehit ailesi rızası, bireysel risk raporu veya tazminat ödeme şartı öngörmez. Buna karşılık altı aylık yazılı başvuru ve yetkili adlî merci kararı zorunludur.
10 Kanun çıktığı veya MGK kararı yayımlandığı anda otomatik toplu tahliye yoktur. Tutuklu bakımından koruma tedbiri değerlendirmesi; hükümlü bakımından infaz hâkimi kararı gerekir. Başka bir tutuklama veya kapsam dışı ceza varsa cezaevinden çıkış gerçekleşmez.
11 Yasama dosyasında toplam potansiyel yararlanıcı, tahliye olacak hükümlü, 5/10 yıllık gruplar veya “şehit verilen eyleme katılıp yalnız örgüt suçundan hükümlü” kişi sayısını gösteren resmî dosya bazlı tablo yayımlanmamıştır.
12 Kesin açık oylama kaydı 467 kabul, 87 ret, 7 çekimser ve 2 mükerrer elektronik oy gösterir. Resmî “Toplam 563”, 561 geçerli sonuç + 2 mükerrer elektronik kayıttır. 592 ise parti tablosunda 561 geçerli oy ile 31 “katılmayan” üyenin birlikte sayılmasıyla oluşan farklı bir paydadır; “kullanılan oy” değildir.
s. 5DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 5 Kaynak: 7595 sayılı Kanun ve TBMM yasama kayıtları. 2
OKUMA ANAHTARI Bu bültende “adıyla istisna değil” cümlesi, “otomatik olarak yararlanır” anlamına gelmez. Her dosyada m.1 kapsamı, tetikleyici MGK kararı, altı aylık bildirim ve yetkili adlî merci kararı birlikte aranır.
OKUMA NOTU
Hukukî terimler teknik anlamlarıyla korunmuştur. Her ana bölümün sonunda yer alan “Kısa Özet - Herkes İçin” kutusu, aynı hükmü günlük dille açıklar; teknik açıklamanın ve madde metninin yerine geçmez. 1. YASAMA SÜRECİ VE HUKUKÎ STATÜ
7595 sayılı düzenlemenin hukukî serüveni kısa fakat yoğun bir yasama takviminde ilerledi. Teklif 5 Ağustos 2026’da TBMM Başkanlığına sunuldu; Adalet Komisyonu 8 Ağustos’ta raporunu verdi; teklif Sıra Sayısı 290 olarak Genel Kurul gündemine geldi ve 10 Ağustos 2026 tarihli 125’inci Birleşimde kabul edildi. TBMM kayıt sayfası kanun numarasını 7595 ve Cumhurbaşkanlığına gidiş tarihini 11 Ağustos 2026 olarak gösteriyor. 3
Bu kronolojide en çok karıştırılan nokta, “yasalaşma” ile “yürürlük” arasındaki farktır. TBMM’nin kabulü kanun metninin yasama organındaki aşamasını tamamlar; fakat 7595’in 11’inci maddesi yürürlüğü doğrudan yayım tarihine bağlamıştır. Dolayısıyla Resmî Gazete’de yayım gerçekleşmeden, kanunun özel erteleme hükümlerinin yürürlükte olduğu söylenemez. Üstelik yayım da tek başına bireysel erteleme veya tahliye üretmez; m.1’deki güvenlik tespiti ve MGK teyit kararı ayrıca gerekir.
Zaman çizelgesi: tekliften yürürlüğe
Tarih Aşama Hukukî anlam
05.08.2026 Teklif TBMM Başkanlığına sunuldu Esas No. 2/3793
08.08.2026 Adalet Komisyonu raporu Karar No. 13; Sıra Sayısı 290
10.08.2026 Genel Kurul kabulü Kanun No. 7595; 125. Birleşim
11.08.2026 Cumhurbaşkanlığına gönderim TBMM kayıt tarihi
12.08.2026 19.10 TBMM statü kontrolü Cumhurbaşkanlığı işlemi ile Resmî Gazete tarihi/sayısı alanları boş
Yayım tarihinde m.11 gereği yürürlük Yürürlük başlar; fakat m.1/MGK özel tetik şartı ayrıca aranır
2 7595 sayılı Kanun ile TBMM’nin teklif, kanun bilgileri ve kesin açık oylama kayıtları birlikte değerlendirilmiştir. Hukukî sonuçlarda kanun metni; süreç ve sayılarda ilgili TBMM kaydı esas alınmıştır.
3 TBMM, Kanun Teklifi 2/3793 ve 7595 sayılı Kanun Bilgileri. Teklif 5 Ağustos 2026’da Başkanlığa sunulmuş, Adalet Komisyonu raporu 8 Ağustos 2026’da verilmiş, Genel Kurul kabulü 10 Ağustos 2026’da gerçekleşmiş, kanun 11 Ağustos 2026’da Cumhurbaşkanlığına gönderilmiştir.
s. 6DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 6 Kaynak: TBMM Kanun Teklifi ve Kanun Bilgileri sayfaları. 4
KESIN AYRIM “Kanun çıktı, herkes yararlanıyor” cümlesi hukukî olarak yanlıştır. Yayım + güvenlik tespiti + MGK teyidi + altı aylık yazılı bildirim + kapsam kontrolü + bireysel adlî karar zinciri tamamlanmadan kişi bakımından sonuç doğmaz.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN TBMM’nin kabul ettiği metin ile kanunun yürürlüğe girmesi aynı aşama değildir. Bu kanun, 11’inci maddesi gereği Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer; ayrıca erteleme hükümlerinin uygulanabilmesi için kanunda öngörülen güvenlik tespiti, MGK teyidi ve bireysel adlî karar aşamalarının da tamamlanması gerekir. 2. MADDE 1 - AMAÇ VE KAPSAM
KANUN METNININ ÇEKIRDEĞI Madde 1, kanunun hem tetikleyici başlangıç şartını hem de suç/dosya kapsamını kurar. Uygulamanın kapısı bu maddede açılır; kapsam dışı veya bağlantısız bir dosya sonraki maddelere taşınamaz.
2.1. Tetikleyici eşik: iki tespit ve bir MGK teyidi
Madde 1/1 üç aşamalı bir başlangıç eşiği kurar: örgütün fiilî varlığına son verdiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti; örgütün kontrolü altındaki her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti; bu tespitin teyidine dair MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması. Kanun, bu üçlü mekanizma gerçekleşmeden m.3 ve m.6’daki özel erteleme rejiminin uygulanmasını öngörmez. 5
Burada “silah teslimi” bireysel başvuru sahibinin kendi silahını bizzat teslim etmesi şeklinde kurulmuş bir kişisel şart değildir. Madde 1’in dili örgüt düzeyindeki fiilî varlık ve kontrol altındaki silah/mühimmat üzerinden çalışır. Bireysel olarak getirilen veya beyan edilen malzemenin kayıt usulü ise m.8’de ayrıca düzenlenmiştir. Bu iki hükmü birbirine karıştırmak, bireysel yararlanma şartlarını kanunda bulunmayan şekilde genişletir. 2.2. Kapsama giren suç grupları
Madde 1/2 kapsam matrisi
Suç/dosya grubu Madde 1’deki konum İlk hukukî sonuç
Örgüt kurma veya yönetme Açıkça sayılmıştır Diğer şartlar ve istisnalar bakımından m.3/m.6’ya taşınabilir.
4 TBMM, Kanun Teklifi 2/3793; TBMM, 7595 sayılı Kanun Bilgileri. Yürürlük bakımından ayrıca 7595 sayılı Kanun m.11’e bakılmalıdır.
5 7595 sayılı Kanun m.1/1. Özel rejimin başlangıcı, güvenlik kurumlarının fiilî sona erme ve silah/mühimmat teslimi tespitinin MGK kararıyla teyit edilip Resmî Gazete’de yayımlanmasına bağlanmıştır.
s. 7DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 7 Suç/dosya grubu Madde 1’deki konum İlk hukukî sonuç
Örgüte üye olma Açıkça sayılmıştır Diğer şartlar sağlanırsa erteleme rejimi gündeme gelebilir.
Bilerek ve isteyerek yardım Açıkça sayılmıştır Somut mahkûmiyet/soruşturma vasfı önemlidir.
Örgüt propagandası Açıkça sayılmıştır İstisna yoksa m.3/m.6 rejimine girebilir.
Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar Genel kategori Kasten öldürme ve tarihsel müebbet istisnaları m.3/m.6’da uygulanır.
Örgüt lehine 6415 kapsamındaki suçlar Doğrudan dış mevzuat atfı Terörizmin finansmanı suçları bakımından 6415’in suç tanımları ayrıca okunur. Kaynak: 7595 sayılı Kanun m.1/2; 6415 sayılı Kanun. 6
2.3. Atıf yapılan mevzuat: 6415 sayılı Kanun
DOĞRUDAN MEVZUAT ATFI 7595 m.1/2, 7 Şubat 2013 tarihli ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanunda düzenlenen suçları açıkça kapsamına alır. 6415 m.4, m.3’te gösterilen fiillerin gerçekleştirilmesinde kullanılmak üzere fon sağlama/toplama fiilini özel suç olarak düzenler. Bu nedenle 7595 bakımından finansman dosyasının yalnız “örgüte yardım” etiketiyle değil, 6415’teki suç vasfıyla da kontrol edilmesi gerekir. 7
2.4. Zorunlu bağlantı: TCK ve Terörle Mücadele Kanunu
Madde 1 “örgüt kurma/yönetme, üyelik, yardım ve propaganda” ifadelerini kullanır fakat bu suçların unsur ve yaptırımlarını yeniden yazmaz. Uygulamadaki suç vasfı bakımından 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun özellikle silahlı örgüte ilişkin 314’üncü maddesi ve suç işlemek amacıyla örgüte ilişkin 220’nci maddesi; propaganda bakımından ise 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7’nci maddesi önem taşır. Bu hükümler 7595’in doğrudan atfı değildir; fakat dosyadaki suç adının ve kapsamın doğru okunması için zorunlu bağlantı mevzuatıdır. 8
MADDE SONU KISA HÜKÜM Madde 1 bir “kişi listesi” değil, suç ve süreç kapsamı kurar. Kişinin kamuoyundaki eylem anlatısından önce dosyadaki suç vasfı belirlenmelidir.
6 7595 sayılı Kanun m.1/2; 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun. 7595, 6415’te düzenlenen örgüt lehine işlenen suçları doğrudan kapsam maddesinde saymaktadır. 7 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun m.4; Hazine ve Maliye Bakanlığı/MASAK resmî mevzuat metni. Madde, m.3’te gösterilen fiillerin gerçekleştirilmesinde kullanılmak üzere fon sağlama veya toplama fiilini suç olarak düzenler.
8 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.220 ve m.314 ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu m.7. Bu hükümler 7595 m.1’in açık numaralı atıfları değildir; somut dosyadaki örgüt, üyelik, yöneticilik ve propaganda suç vasfını belirleyen zorunlu bağlantı mevzuatıdır.
s. 8DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 8 KISA ÖZET - HERKES İÇİN Madde 1, kanunun hangi örgüt ve suçlarla ilgili olduğunu belirler. Uygulama hemen başlamaz: önce örgütün fiilî varlığının sona erdiği ve kontrolündeki silah-mühimmatın teslim edildiği güvenlik kurumlarınca tespit edilmeli, ardından bu tespit MGK kararıyla teyit edilip Resmî Gazete’de yayımlanmalıdır. 3. MADDE 2 - TANIMLAR
KANUN METNININ ÇEKIRDEĞI Madde 2 yalnız iki kavramı tanımlar: “örgüt” ve “Kurul”. Kanunda sayılmayan kavramlar için genel ceza ve muhakeme mevzuatı ile somut dosya vasfı önemini korur.
3.1. “Örgüt” tanımının genişliği ve sınırı
Kanun “örgüt”ü PKK/KCK terör örgütü ve bununla bağlantılı her türlü oluşum olarak tanımlar. Bu ifade, tek tek YPG, SDF, PYD, PJAK veya başka adları kanun metninde saymaz. Dolayısıyla belirli bir oluşumun 7595 kapsamına girip girmediği, “bağlantılı oluşum” kavramının somut uygulamada nasıl tespit edileceğine bağlıdır; bülten, kanunda adı bulunmayan bir yapıyı kendiliğinden kapsama dâhil edemez.
“Bağlantılı her türlü oluşum” ifadesinin kanunda ayrıca alt tanımı, ölçüt listesi veya karar mercii düzenlemesi bulunmaz. Bu belirsizlik, uygulamada güvenlik kurumlarının tespitleri, yargısal dosya içeriği ve Kurul/MGK süreçleri üzerinden somutlaşacaktır. Kanun metninin vermediği kesin bir örgüt listesi üretmek manipülatif olur. 3.2. “Kurul” tanımı
Kurul, içeriğini m.7’den alan kurumsal bir kısaltmadır. Madde 2’nin kendisi Kurulun yetkilerini tanımlamaz; m.3/3’te yeni soruşturma izni, m.7’de izleme/değerlendirme, hak yoksunluklarının kaldırılmasını talep ve TBMM’yi bilgilendirme gibi işlevler ayrıca düzenlenir. Bu yüzden “Kurul tahliye kararı verir” demek doğru değildir: infaz ertelemesi m.6’da infaz hâkimine, tutuklama/adli kontrol değerlendirmesi m.4’te yetkili yargı merciine bırakılmıştır.
MADDE SONU KISA HÜKÜM Madde 2’nin tanımı, kanun kapsamını belirleyen bir eşik yaratır; fakat “bağlantılı oluşum” için kapalı bir isim listesi vermez. Kurul da yargı kararının yerine geçen bir tahliye makamı değildir.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN Kanundaki “örgüt” ifadesi PKK/KCK ile “bununla bağlantılı her türlü oluşumu” kapsar; ancak bağlantılı yapıların adları tek tek yazılmamıştır. “Kurul” ise 7’nci maddede oluşturulan ve uygulamayı takip eden yapıdır; yargı kararını Kurul değil, ilgili savcı, mahkeme veya infaz hâkimi verir.
s. 9DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 9 4. MADDE 3 - SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMALARIN ERTELENMESİ
KANUN METNININ ÇEKIRDEĞI Madde 3, kesin hüküm verilmemiş dosyaların 5 veya 10 yıl süreyle ertelenmesini; kasten öldürme ve belirli 1 Haziran 2005 öncesi müebbet dosyalarının dışarıda bırakılmasını düzenler.
4.1. Ertelemenin ön şartları
• m.1 kapsamına giren bir suç bulunmalıdır. • Güvenlik kurumlarının örgütün fiilî varlığına son verme ve silah/mühimmat teslimi tespiti yapılmış olmalıdır. • Bu tespit MGK kararıyla teyit edilmiş ve karar Resmî Gazete’de yayımlanmış olmalıdır. • m.3/1’deki açık istisnalardan biri bulunmamalıdır. • Kişi m.9’daki altı aylık yazılı bildirim şartını yerine getirmelidir. • Erteleme, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı; kovuşturma evresinde mahkeme tarafından dosya bazında karara bağlanmalıdır. 4.2. İki erteleme süresi nasıl belirleniyor?
Madde 3/1 süre sistemi
Dosya Ölçüt Erteleme
Soruşturma veya kovuşturma Suçun kanunî cezasının üst sınırı 15 yıl veya daha az 5 yıl
Soruşturma veya kovuşturma Üst sınır 15 yıldan fazla veya suç müebbet/ağırlaştırılmış müebbet gerektiriyor 10 yıl
Kaynak: 7595 sayılı Kanun m.3/1. 9
Bu ölçüt, m.6’daki kesinleşmiş mahkûmiyet sisteminden farklıdır. Madde 3, suç tipinin kanunî ceza üst sınırına bakarken m.6 hükümlünün toplam mahkûmiyet cezasını esas alır. Aynı “15 yıl” eşiğinin iki maddede aynı ölçütmüş gibi sunulması yanlıştır. 4.3. Açık istisnalar
Madde 3/1 açık istisnaları
9 7595 sayılı Kanun m.3/1. Erteleme süresi, suçun kanunî cezasının üst sınırına göre 5 veya 10 yıldır; maddede ayrıca iki açık istisna grubu bulunmaktadır.
s. 10DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 10 İstisna Sonuç Neden önemli?
Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme Soruşturma/kovuşturma ertelenmez Mağdurun sıfatından bağımsız, suç vasfına bağlı açık istisna
1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet/ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suç Soruşturma/kovuşturma ertelenmez Tarih + yaptırım türü birlikte aranır
Kaynak: 7595 sayılı Kanun m.3/1. 1 Haziran 2005 tarihi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ve 5275 sayılı İnfaz Kanununun genel yürürlük tarihleriyle çakışır. Bununla birlikte 7595’in nihai metni, bu tarihin neden tercih edildiğine ilişkin ayrıca bir gerekçe cümlesi kurmaz; dolayısıyla bültende tarihsel kesimin amacı konusunda kanun metnini aşan kesin bir saik atfedilmez. 10
4.4. Zamanaşımı, delil ve müsadere
Erteleme, dosyayı yok etmez. Madde 3/1 erteleme süresinde dava zamanaşımını durdurur; dosya ve suçun ispatına yarayan delillerin muhafazasını öngörür. Müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri bakımından erteleme kararıyla birlikte tasfiye ve Hazineye irat kaydı düzenlenmiştir. Bu, “dosya tamamen siliniyor” anlatısının doğru olmadığını gösterir; fakat süre sonunda m.5/2 uyarınca KYOK veya düşme ihtimali bulunduğu için dosyanın uzun vadeli sonucu ayrı değerlendirilmelidir. 4.5. İtiraz ve iki haftalık süre
Savcının erteleme kararına karşı kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlar iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine başvurabilir; mahkemenin kovuşturmayı erteleme kararına karşı da iki hafta içinde itiraz mümkündür. Kanun, itirazın genel usul ayrıntılarını yeniden kurmadığı için Ceza Muhakemesi Kanununun itiraza ilişkin genel hükümleri uygulama bakımından tamamlayıcı mevzuat niteliğindedir. 4.6. Madde 3/3: yeni soruşturma için Kurul izni
MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından önce işlenmiş, m.1 kapsamına giren bir suç hakkında bu tarihten sonra ilk kez soruşturma başlatılacaksa soruşturmanın yapılması Kurul iznine bağlanır. Bu, mevcut soruşturmanın ertelenmesinden farklı bir mekanizmadır: burada henüz başlatılacak soruşturmanın açılabilmesi için izin eşiği kurulmaktadır.
10 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun genel yürürlük hükümleri 1 Haziran 2005 tarihini esas alır. 7595 m.3 ve m.6’daki tarih kesiminin normatif sonucu açık olmakla birlikte, nihai kanun metni tarih tercihinin gerekçesini ayrıca açıklamaz.
s. 11DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 11 İLGILI MEVZUAT - CMK M.160 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.160, Cumhuriyet savcısına bir suç işlendiği izlenimini veren hâli öğrenince maddi gerçeği araştırma görevi yükler. Adalet Komisyonu muhalefet şerhlerinde m.3/3’ün bu genel resen soruşturma sistemiyle ilişkisi anayasal ve usulî açıdan eleştirilmiştir. Bu eleştiri kanunun hükmü değil, belgeli karşı görüştür. 11
MADDE SONU KISA HÜKÜM Madde 3, “dava düşmesi”ni hemen değil, erteleme süresi ve m.5 koşulları sonrasında gündeme getirir. Kasten öldürme açıkça dışarıdadır; diğer ağır suçların adıyla istisna edilmemiş olması ise tek başına yararlanma garantisi değildir.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN Madde 3, devam eden soruşturma ve davaların belirli şartlarla 5 veya 10 yıl ertelenmesini düzenler. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme bu ertelemenin açık istisnasıdır. Erteleme otomatik değildir; dosya şartları kontrol edilir ve savcı veya mahkeme karar verir. 5. MADDE 4 - KORUMA TEDBİRLERİ VE KANUN YOLU DOSYALARI
KANUN METNININ ÇEKIRDEĞI Madde 4, erteleme rejiminin tutuklama/adli kontrol ile istinaf-temyiz aşamasına etkisini düzenler. “Tahliye” tartışmasının ilk gerçek bağlantı noktası bu maddedir.
5.1. Tutuklama ve adli kontrol otomatik kalkmıyor
Madde 4/1, m.3 uyarınca erteleme kararı verilecek suçlardan dolayı uygulanmış tutuklama ve adli kontrol tedbirlerinin yetkili hâkim veya mahkeme tarafından değerlendirilmesini emreder; “koşullarının bulunması hâlinde” kaldırılmasına karar verileceğini söyler. Bu dil, kanunun veya MGK kararının yayımıyla kendiliğinden tahliye mekanizması kurulmadığını açıkça gösterir. 12
Fiilî tahliye için yalnız kapsamdaki tutuklama tedbirinin kaldırılması yetmez. Aynı kişi hakkında başka bir dosyadan tutuklama kararı, kapsam dışı kesinleşmiş ceza veya kasten öldürme mahkûmiyeti varsa, o hukukî dayanak varlığını sürdürür. Bu nedenle “m.4 uygulandı = kişi kesin çıkar” eşitliği kurulamaz.
11 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.160, Cumhuriyet savcısının suç işlendiği izlenimini veren hâli öğrenince gerçeği araştırmaya başlamasını öngörür. TBMM Adalet Komisyonu Raporu, Sıra Sayısı 290, s.32’deki muhalefet görüşü, 7595 m.3/3’teki Kurul iznini CMK m.160 ve yargı yetkisi bakımından eleştirmiştir; bu değerlendirme kanun hükmü değil belgeli karşı görüştür.
12 7595 sayılı Kanun m.4. Tutuklama ve adlî kontrol tedbirlerinin kaldırılması otomatik değil, yetkili hâkim veya mahkemenin “koşullarının bulunması hâlinde” vereceği karara bağlıdır.
s. 12DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 12 5.2. İstinaf ve temyizde zorunlu bozma
Madde 4/2, m.3 uyarınca erteleme kararı verilecek suçlarla ilgili istinaf veya temyiz incelemesinde bulunan dosyalar hakkında bozma kararı verileceğini hükme bağlar. Metin “verilebilir” değil “verilir” demektedir. Bu hüküm, dosyanın kanun yolu aşamasında nasıl geri döneceğini belirler; bozma, tek başına beraat veya cezasızlık kararı değildir. Dosyanın m.3 erteleme rejimine uyarlanabilmesi için usulî kapı açar.
MUHALEFET ŞERHINDEKI TARTIŞMA Komisyon raporundaki karşı görüşlerde m.4/2’nin kanun yolu mercilerinin karar alanını daralttığı ve yargısal yetki bakımından sorun doğurduğu savunulmuştur. Bu değerlendirme siyasi/hukukî itirazdır; nihai kanun metninin bağlayıcı hükmü ise bozma sonucunu açıkça düzenlemektedir.
MADDE SONU KISA HÜKÜM Tutuklama bakımından değerlendirme ve kaldırma kararı gerekir; istinaf/temyizde ise kapsamdaki dosya için bozma öngörülür. İki mekanizma aynı şey değildir.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN Tutuklu olan bir kişinin kanun çıkar çıkmaz otomatik serbest bırakılması söz konusu değildir. Kapsamdaki dosyada tutuklama veya adlî kontrol ayrıca hâkim ya da mahkeme tarafından değerlendirilir; kişinin başka bir dosyadan tutukluluğu veya kapsam dışı cezası varsa bu durum devam edebilir. 6. MADDE 5 - ERTELEME KAYDI VE YENİDEN SUÇ İŞLEME
KANUN METNININ ÇEKIRDEĞI Madde 5, soruşturma/kovuşturma ertelemelerinin özel sisteme kaydını, yeni terör suçu hâlinde ertelemenin kaldırılmasını ve sürenin sorunsuz tamamlanması hâlindeki nihai sonucu düzenler.
6.1. Özel kayıt sistemi
Erteleme kararları bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Kayıtların erişim amacı sınırlandırılmıştır: ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından, m.5/2’deki yeniden suç işleme kontrolü amacıyla istenebilir. Kanun veri sisteminin teknik mimarisini, saklama süresini, erişim loglarını veya silme usulünü ayrıntılandırmaz; bunlar hakkında kanunda olmayan teknik kurallar bülten tarafından varsayılmaz. 6.2. “Terör suçlarından birinin işlenmesi” ne demek?
Madde 5/2, ertelemenin kaldırılması için “terör suçlarından birinin işlenmesi” ölçütünü kullanır. 7595 bu kavramı kendi tanımlar maddesinde ayrıca açıklamaz. Bu nedenle 3713 sayılı Terörle Mücadele
s. 13DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 13 Kanununun terör suçlarını ve terör amacıyla işlenen suçları düzenleyen 3 ve 4’üncü maddeleri, kavramın ceza hukuku bağlamını anlamak bakımından zorunlu bağlantı mevzuatıdır. 13
Metnin önemli sonucu şudur: m.5/2 yeni “adi suç” kategorisini ayrıca erteleme kaldırma sebebi olarak yazmaz. Örneğin ağır bir adli suçun otomatik olarak 7595 ertelemesini kaldırıp kaldırmayacağı konusunda kanun metni, terör suçu ölçütü dışında ayrı bir hüküm kurmaz. Komisyon muhalefet şerhinde bu nokta özellikle eleştirilmiş; kasten öldürme, cinsel saldırı, yağma veya uyuşturucu ticareti gibi ağır adli suçların metinde bağımsız kaldırma sebebi yapılmamasına dikkat çekilmiştir. 14
6.3. Süre sonunda ne olur?
Madde 5/2 süre sonu sonuçları
Dosyanın evresi Süre yeni terör suçu olmadan tamamlanırsa
Soruşturma Kovuşturmaya yer olmadığı kararı (KYOK)
Kovuşturma Düşme kararı
Kaynak: 7595 sayılı Kanun m.5/2. Bu sonuç, “erteleme yalnızca bekletir” ifadesinin eksik olduğunu gösterir. Erteleme ilk anda dosyayı bekletir; fakat 5 veya 10 yıllık süre yeni terör suçu olmadan tamamlandığında ceza muhakemesi ilişkisi KYOK veya düşme ile sona erebilir. Bu nedenle düzenlemenin af niteliği taşıyıp taşımadığına ilişkin anayasal tartışma, m.5 ve m.6’nın süre sonu sonuçları üzerinden yürütülmektedir.
MADDE SONU KISA HÜKÜM Madde 5’in asıl ağırlığı ertelemenin başlangıcında değil, sonunda ortaya çıkar: yeni terör suçu yoksa soruşturma veya dava kapanabilir.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN Erteleme kararı özel bir sisteme kaydedilir. Erteleme süresi içinde kanunun esas aldığı “terör suçlarından biri” işlenirse erteleme kaldırılabilir. Süre yeni bir terör suçu olmadan tamamlanırsa soruşturmada KYOK, davada düşme sonucu doğabilir. 7. MADDE 6 - MAHKÛMİYET HÜKÜMLERİNİN İNFAZININ ERTELENMESİ
KANUN METNININ ÇEKIRDEĞI Madde 6, kesinleşmiş hapis cezalarının 5 veya 10 yıl süreyle ertelenmesini, açık istisnaları, infaz hâkimi kararını ve süre sonunda cezanın “infaz edilmiş sayılması” sonucunu kurar.
13 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu m.3 ve m.4. 7595 m.5 ve m.6’daki “terör suçlarından birinin işlenmesi” ölçütünün ceza hukuku bağlamı bu hükümlerle birlikte okunmalıdır.
14 TBMM Adalet Komisyonu Raporu, Sıra Sayısı 290, s.32. Muhalefet görüşleri, erteleme süresinde işlenen ağır adlî suçların 7595’te ayrıca kaldırma sebebi yapılmamasını eleştirmektedir. Nihai metin kaldırma sebebini “terör suçlarından birinin işlenmesi” olarak kurmuştur.
s. 14DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 14 7.1. Kimler açıkça dışarıda?
Madde 6 bakımından açık dışlama
Mahkûmiyet Madde 6 sonucu
Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme İnfaz ertelenmez.
1 Haziran 2005’ten önce işlenen suç nedeniyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet İnfaz ertelenmez.
m.1 kapsamı dışındaki şahsî/adli suç 7595 kapsamına girmez; genel infaz rejimi devam eder. Kaynak: 7595 sayılı Kanun m.1 ve m.6. 7.2. Süre hesabı: burada ölçüt “toplam ceza”
Madde 6/1 infaz erteleme sistemi
Toplam mahkûmiyet İnfaz ertelemesi Karar mercii
15 yıl veya daha az hapis 5 yıl İnfaz hâkimi
15 yıldan fazla hapis 10 yıl İnfaz hâkimi
Müebbet/ağırlaştırılmış müebbet (açık tarih istisnası yoksa) 10 yıl İnfaz hâkimi
Kaynak: 7595 sayılı Kanun m.6/1. 15
Madde 6’daki “toplam” kelimesi önemlidir. Aynı kişide birden fazla kapsamdaki mahkûmiyet varsa eşik toplam hapis cezası üzerinden kurulur. Ancak kapsam dışı bir ceza -özellikle kasten öldürme mahkûmiyeti7595’in özel ertelemesinden yararlanmaz ve infaz hukukî dayanağı olarak devam eder. Bu nedenle kapsamdaki bir cezanın ertelenmesi, kişinin mutlaka cezaevinden çıkacağı anlamına gelmez. 7.3. Müsadere ve zamanaşımı
İnfaz ertelemesi müsadere kararlarının yerine getirilmesini engellemez; erteleme süresince ceza zamanaşımı işlemez. Bu iki hüküm, ceza infazının ertelenmesi ile mahkûmiyetin bütün hukukî sonuçlarının ilk anda ortadan kalkmadığını gösterir. 7.4. Süre sonunda “infaz edilmiş sayılma”
Erteleme süresi içinde terör suçlarından biri işlenirse infaz hâkimi erteleme kararını kaldırır ve cezanın infazına devam edilir. Süre yeni terör suçu olmadan geçirilirse kanun “verilen ceza infaz edilmiş sayılır” der. Burada fiilen cezaevinde çekilen süre ile hukukî olarak infaz edilmiş sayılma birbirinden ayrılır. Kanunun tartışmalı en güçlü sonucu da bu cümlede toplanır.
15 7595 sayılı Kanun m.6/1. Toplam hapis cezası 15 yıl veya daha az olanlar için 5 yıl; 15 yıldan fazla olanlar ile müebbet/ağırlaştırılmış müebbet mahkûmiyetlerinde, açık istisna bulunmadıkça, 10 yıl infaz ertelemesi öngörülür.
s. 15DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 15 7.5. İlgili mevzuat: İnfaz Hâkimliği Kanunu ve 5275
ZORUNLU BAĞLANTI MEVZUATI 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu, infaz hâkimliklerinin ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin uyuşmazlıklardaki görev çerçevesini düzenler. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ise genel infaz sistemini kurar. 7595 m.6 bu genel sistem içinde özel bir erteleme rejimi getirmektedir. Komisyon muhalefet şerhi, bu özel modelin 5275’in yerleşik infaz erteleme mantığından ayrıldığını savunmuştur. 16
MADDE SONU KISA HÜKÜM İnfaz ertelemesi, mahkûmiyetin ilk anda yok olması değildir; fakat süre yeni terör suçu olmadan tamamlandığında kanun cezanın infaz edilmiş sayılacağını açıkça hükme bağlar.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN Madde 6, kesinleşmiş hapis cezalarının belirli şartlarla infazının 5 veya 10 yıl ertelenmesini düzenler. Örgüt faaliyeti çerçevesindeki kasten öldürme mahkûmiyeti açıkça kapsam dışındadır. Erteleme kararı infaz hâkimi tarafından verilir; kişinin başka bir cezası varsa yalnız bu kanun nedeniyle cezaevinden çıkması gerekmez. 8. MADDE 7 - TAKİP, KOORDİNASYON VE UYGULAMA
KANUN METNININ ÇEKIRDEĞI Madde 7, yürütme içindeki Kurulu kurar; izleme, dönemsel değerlendirme, hak yoksunluklarının kaldırılmasını talep ve TBMM’ye bilgi verme mekanizmasını düzenler.
8.1. Kurulun bileşimi
Madde 7/1 Kurul bileşimi
Kurul üyesi Kurumsal konum
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Başkan
Adalet Bakanı Üye
Dışişleri Bakanı Üye
İçişleri Bakanı Üye
Millî Savunma Bakanı Üye
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Üye
16 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu; 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun. Ayrıca TBMM Adalet Komisyonu Raporu, Sıra Sayısı 290, s.32: muhalefet görüşü 7595 m.6’daki özel erteleme modelini 5275 sayılı Kanunun genel infaz erteleme düzeninden ayrılan bir rejim olarak eleştirmektedir.
s. 16DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 16 Kurul üyesi Kurumsal konum
MİT Başkanı Üye
MGK Genel Sekreteri Üye
Kaynak: 7595 sayılı Kanun m.7/1. 8.2. Kurul ne yapabilir, ne yapamaz?
Kurulun yetkileri ve yargısal sınır
Yetki/işlev Metindeki sınır
Alt komisyon kurma ve görevlendirme İhtiyaç hâlinde mümkündür.
Dönemsel değerlendirme Örgütün tamamen tasfiyesi ve gözlem raporları doğrultusunda yapılabilir.
Adli/idari/yasal düzenleme talebi Gerekli görülürse talepte bulunabilir.
Hak yoksunluklarının kaldırılmasını isteme Yargı merciinden talep eder; kendisi kaldırmaz.
TBMM’yi bilgilendirme Düzenli bilgilendirme yükümlülüğü vardır.
Tahliye/infaz erteleme kararı Kurulun yetkisi olarak yazılmamıştır; m.6 infaz hâkimini görevlendirir. Kaynak: 7595 sayılı Kanun m.7. 8.3. Hak yoksunluklarının kaldırılması
Kurul, soruşturma/kovuşturmadan doğan hak yoksunluklarının kaldırılmasını sulh ceza hâkimliği veya mahkemeden; mahkûmiyetten doğan hak yoksunluklarının kaldırılmasını infaz hâkimliğinden talep edebilir. Mahkûmiyete bağlı hak yoksunluğu için 5 yıllık ertelemede en az 2 yıl, 10 yıllık ertelemede en az 3 yıl geçmiş olması gerekir. Kararı Kurul değil ilgili yargı mercii verir ve karara itiraz edilebilir. 17
8.4. TBMM İzleme Komisyonu
Madde 7/5 ayrıca TBMM Başkanlığınca bir İzleme Komisyonu kurulmasını öngörür. Komisyon faaliyetleri izleyebilir ve tavsiyelerde bulunabilir. Bu yapı ile yürütmedeki Kurul birbirinden ayrıdır; İzleme Komisyonu adlî dosyalarda erteleme veya tahliye kararı veren bir merci değildir.
MADDE SONU KISA HÜKÜM Kurul güçlü bir koordinasyon ve izin aktörüdür; ancak bireysel yargı kararının yerine geçmez. Hak yoksunluğunu kaldırma yetkisi de “talep” ile sınırlıdır.
17 7595 sayılı Kanun m.7/4. Kurul yalnız talepte bulunabilir; hak yoksunluğunun kaldırılmasına ilgili sulh ceza hâkimliği, mahkeme veya infaz hâkimliği karar verir. Mahkûmiyete bağlı hak yoksunluklarında asgarî bekleme süreleri 2 ve 3 yıldır.
s. 17DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 17 KISA ÖZET - HERKES İÇİN Kurul uygulamayı izler, değerlendirme yapar, bazı taleplerde bulunur ve belirli geçmiş soruşturmaların açılması için izin merciidir. Buna karşılık bir kişinin soruşturmasının, davasının veya cezasının ertelenmesine Kurul tek başına karar vermez; bu kararlar kanunda gösterilen yargı mercilerince verilir. 9. MADDE 8-12 - SİLAH TESLİMİ, SÜRE, SORUMLULUK, YÜRÜRLÜK VE YÜRÜTME
KANUN METNININ ÇEKIRDEĞI Kanunun son beş maddesi, uygulamanın lojistiğini ve zamanını belirler. Özellikle m.9’daki altı aylık yazılı bildirim, bireysel yararlanmanın açık şekil şartıdır.
9.1. Madde 8: silah ve malzemenin kaydı
Örgüt mensuplarının beraberinde getirdiği veya beyan ettiği silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve her türlü malzeme kayıt altına alınır. Usul ve esasları, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ile Millî Savunma Bakanlığı belirler. Nihai kanun metni, her silah için zorunlu balistik inceleme, kamuya açık envanter veya beyan/teslim farkının hukukî sonucu hakkında ayrıca ayrıntılı hüküm kurmaz. 18
9.2. Madde 9: altı aylık yazılı bildirim
Kanundan yararlanmak isteyen kişinin, m.1’deki MGK teyit kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını izleyen altı ay içinde yazılı bildirim yapması gerekir. Bildirim, bulunduğu yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına veya Kurul tarafından görevlendirilen kurumlara yapılabilir. Süre, kanunun genel yayım tarihinden değil m.1’deki özel MGK kararının yayımından başlatılmıştır. 9.3. Kanunda bireysel şart olarak yazılmayanlar
Madde 9 çevresinde sık karıştırılan bireysel şartlar
Bireysel unsur 7595’te zorunlu şart mı? Metindeki gerçek durum
Kendi silahını bizzat teslim etme Hayır Örgüt düzeyindeki silah teslimi tetik şartıdır; m.8 malzeme kaydını düzenler.
Pişmanlık beyanı Hayır Altı ay içinde yararlanma isteğini yazılı bildirme şartı vardır.
Etkin pişmanlık kapsamında bilgi verme Hayır Fail/olay açıklama şartı m.9’da yoktur.
18 7595 sayılı Kanun m.8-m.12. M.8 silah ve malzemenin kayda alınmasını ve usulün İçişleri ile Millî Savunma Bakanlıklarınca belirlenmesini; m.9 altı aylık yazılı bildirimi; m.10 görev ve sorumluluk rejimini; m.11 yayım tarihinde yürürlüğü; m.12 yürütmeyi düzenler.
s. 18DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 18 Bireysel unsur 7595’te zorunlu şart mı? Metindeki gerçek durum
Mağdur veya şehit ailesi rızası Hayır Bireysel yararlanma şartı olarak düzenlenmemiştir.
Tazminat/onarım ödemesi Hayır 7595 özel bir ödeme/fon şartı kurmaz.
Bireysel risk/tehlikelilik raporu Hayır Standart kişisel risk değerlendirmesi şartı yoktur. Kaynak: 7595 sayılı Kanun m.1, m.8 ve m.9. 9.4. Madde 10: görev ve sorumsuzluk
Madde 10/1 kamu kurum ve kuruluşlarına kanun kapsamındaki görevleri ivedilikle yerine getirme yükümlülüğü getirir. İkinci fıkra, kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilerin bu görevleri nedeniyle hukukî, idarî veya cezaî sorumluluğunun doğmayacağını düzenler. Hükmün kapsamının genişliği komisyon muhalefet şerhlerinde eleştirilmiştir; buna karşılık nihai metin sorumsuzluk cümlesini korumuştur. 9.5. Madde 11 ve 12: yürürlük ve yürütme
Madde 11 kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğini, m.12 ise hükümleri Cumhurbaşkanının yürüteceğini belirtir. Yürürlük maddesi, 12 Ağustos 2026 kesiminde neden TBMM kabulünün tek başına uygulama doğurmadığını gösteren temel hükümdür.
MADDE SONU KISA HÜKÜM Bireysel yararlanmanın en açık şekil şartı altı aylık yazılı bildirimdir. Pişmanlık, mağdur rızası ve bireysel silah teslimi ise nihai metinde kişisel zorunluluk olarak yazılmamıştır.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN Maddeler 8-12; silah ve malzemenin kaydını, altı aylık yazılı başvuru süresini, kamu görevlilerine ilişkin sorumluluk hükmünü, yürürlük tarihini ve kanunu kimin yürüteceğini düzenler. Özellikle 9’uncu madde önemlidir: kişi, MGK teyit kararının yayımlanmasından sonra altı ay içinde yazılı olarak yararlanma talebinde bulunmalıdır. 10. MEVZUAT ATIF HARİTASI: 7595 TEK BAŞINA OKUNAMAZ
7595 sayılı Kanunun yalnız bir dış kanuna açık numaralı atfı vardır: m.1/2’de 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun. Bunun yanında suç vasfının, “terör suçu” kavramının, itiraz usulünün ve infaz hâkiminin rolünün anlaşılması için başka kanunlar zorunlu bağlantı mevzuatı oluşturur. Aşağıdaki tabloda “doğrudan atıf” ile “yorum için zorunlu bağlantı” birbirinden ayrılmıştır.
Madde-atıf zinciri
7595 maddesi Bağlantılı mevzuat Bağlantı türü Neden okunmalı?
m.1/2 6415 sayılı Kanun m.3-4 DOĞRUDAN ATIF Terörizmin finansmanı suçunun kapsamı 6415’te tanımlıdır.
s. 19DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 19 7595 maddesi Bağlantılı mevzuat Bağlantı türü Neden okunmalı?
m.1/2 TCK m.314 ve m.220 ZORUNLU BAĞLANTI Örgüt kurma/yönetme, üyelik ve yardım suç vasıflarının ceza hukuku zemini.
m.1/2 3713 sayılı Kanun m.7/2 ZORUNLU BAĞLANTI Terör örgütü propagandası suçunun özel hükmü.
m.3/3 CMK m.160 SİSTEMATİK BAĞLANTI Savcının resen araştırma görevi ile Kurul izni mekanizmasının ilişkisi.
m.3/2, m.6/2, m.7/4 CMK itiraz hükümleri USUL BAĞLANTISI Kanunun öngördüğü itirazların genel usul çerçevesi.
m.5/2, m.6/4 3713 m.3-4 KAVRAM BAĞLANTISI “Terör suçlarından biri” kavramının ceza hukuku bağlamı.
m.6 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu YETKİ BAĞLANTISI İnfaz hâkiminin görev alanı ve karar mekanizması.
m.6 5275 sayılı İnfaz Kanunu GENEL REJİM BAĞLANTISI 7595’in özel infaz ertelemesinin genel infaz sistemi içindeki yeri.
m.5-6 TCK m.65 NİTELENDİRME KARŞILAŞTIRMASI Af tartışmasında genel/özel affın kanunî sonuçlarıyla kıyaslama için.
m.3 ve m.6 TCK/5275 yürürlük hükümleri TARİHSEL BAĞLANTI 1 Haziran 2005 tarih kesiminin genel ceza-infaz reformu yürürlük tarihiyle çakışması.
Kaynak: 7595 sayılı Kanun; UYAP Mevzuat; MASAK. 19
10.1. Atıf zincirinin okuma yöntemi
Bir dış mevzuat hükmünün tabloda yer alması, 7595’in o kanunun bütün sonuçlarını otomatik olarak bünyesine aldığı anlamına gelmez. Örneğin CMK m.160, m.3/3’teki Kurul iznini geçersiz kılan bir üst norm olarak değil; kanunun getirdiği özel izin mekanizmasının genel soruşturma sistemiyle farkını açıklamak için kullanılır. Aynı şekilde TCK m.65, 7595’in resmî adını “af kanunu”na çevirmez; sadece süre sonunda doğan sonuçların af kurumuyla benzerlik/farklarını hukukî nitelendirme tartışmasında karşılaştırma ölçütü sağlar.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN 7595 sayılı Kanun bazı kavramları başka kanunlardan alır. Bu nedenle yalnız 7595’in cümlesini okumak yeterli değildir; örgüt suçu, terör suçu, itiraz, infaz ve infaz hâkimliği gibi konularda ilgili TCK, TMK, CMK ve infaz mevzuatı birlikte okunmalıdır.
19 7595 sayılı Kanun; 5237 sayılı TCK; 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu; 5271 sayılı CMK; 5275 sayılı İnfaz Kanunu; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu; 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun. Doğrudan atıf ile sistematik/zorunlu bağlantı bu bültende ayrı gösterilmiştir.
s. 20DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 20 11. ŞEHİT VE GAZİ DOSYALARI: SONUCU BELİRLEYEN ŞEY SUÇ VASFI
Kamuoyu tartışmasının en hassas başlığı, asker, polis, korucu veya sivillerin hayatını kaybettiği saldırılarla bağlantılı kişiler bakımından kanunun ne sonuç doğurabileceğidir. Kanun mağdur sıfatına göre ayrı bir istisna kurmadığı için doğru soru “şehit verilen eylemde bulunmuş mu?” ile sınırlı değildir; adlî dosyada hangi suçtan soruşturma, kovuşturma veya kesin hüküm bulunduğu sorulmalıdır.
Şehit ve gazi dosyaları için hukukî karar matrisi
Somut adlî durum 7595 statüsü Cezaevinden çıkış bakımından sonuç
Kasten öldürme soruşturması sürüyor KAPSAM DIŞI m.3 gereği bu soruşturma ertelenmez.
Kasten öldürme davası sürüyor KAPSAM DIŞI m.3 gereği dava ertelenmez.
Kasten öldürme mahkûmiyeti var KAPSAM DIŞI m.6 gereği infaz ertelenmez.
Müşterek fail/azmettiren/yardım eden sıfatıyla hüküm kasten öldürmeden kurulmuş KAPSAM DIŞI Hükmün suç vasfı kasten öldürme ise m.6 istisnası işler.
Şehit verilen saldırıyla ilişkilendiriliyor; yalnız örgüt üyeliği mahkûmiyeti var ŞARTLI KAPSAM Üyelik hükmü şartlarla ertelenebilir; başka tutuklama/ceza yoksa infaz hâkimi kararı fiilî tahliye doğurabilir.
Yalnız örgüt yöneticiliği mahkûmiyeti var ŞARTLI KAPSAM Yöneticilik hükmü m.1 kapsamındadır; bütün şartlar aranır.
Kasten öldürme + örgüt suçu için ayrı mahkûmiyetler var KARIŞIK DOSYA Örgüt cezası ertelense bile öldürme cezası devam eder; yalnız 7595 ile tahliye olmaz.
Kasten öldürmeye teşebbüs hükmü var METİNDE ADIYLA İSTİSNA DEĞİL Suç m.1 kapsamına giriyorsa diğer şartlar değerlendirilir; nihai sonucu dosya vasfı belirler.
Ağır yaralama/gazi dosyası METİNDE ADIYLA İSTİSNA DEĞİL Kasten öldürme dışındaki suçun örgüt faaliyeti bağlantısı ve diğer şartlar incelenir. Kaynak: 7595 sayılı Kanun m.1, m.3, m.4 ve m.6.
EN KRITIK AYRIM “Şehit edilen askerin/polisin saldırganı yararlanıyor” veya “hiçbiri yararlanamıyor” şeklindeki kategorik cümlelerin ikisi de dosya vasfı görülmeden kurulamaz. Kasten öldürme hükmü açıkça dışarıdadır; yalnız örgüt suçu hükmü ise şartlı kapsamda olabilir.
s. 21DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 21 11.1. Yeni soruşturma ihtimali
Bir kişi hakkında mevcut hüküm yalnız örgüt üyeliği olsa bile geçmişteki bir öldürme fiiline ilişkin yeni delil ortaya çıkması teorik olarak ayrı bir soruşturma konusu olabilir. Ancak MGK teyit kararından önce işlendiği ileri sürülen ve m.1 kapsamına giren suçlar bakımından bu tarihten sonra başlatılacak soruşturmalar m.3/3 gereği Kurul iznine bağlanmıştır. Kasten öldürme tespit edilirse erteleme istisnası gündeme gelir; soruşturmanın başlatılabilmesi ise özel izin mekanizmasına tabidir.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN Bir saldırıda asker, polis, korucu veya sivilin hayatını kaybetmiş olması tek başına kişinin dosyasındaki hukukî sonucu belirlemez. Mahkûmiyet kasten öldürme suçundan kurulmuşsa bu ceza açıkça kapsam dışındadır; dosyada yalnız örgüt üyeliği veya yöneticiliği hükmü varsa o hüküm, diğer şartlar gerçekleşirse ayrı değerlendirilir. 12. DİĞER AĞIR SUÇLAR: KANUNUN SÖYLEDİĞİ VE SÖYLEMEDİĞİ
Nihai metin açık istisnayı “örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme” ile sınırlı kurmuştur. Aşağıdaki suçlar isim isim istisna listesine eklenmemiştir. Bu tespit, bu suçlardan hükümlü herkesin yararlanacağı anlamına gelmez; yalnızca kanunda bu suçların adlarıyla açık dışlama yapılmadığını gösterir.
Ağır suçlarda “adıyla dışlama” kontrolü
Suç/fiil Adıyla açık istisna mı? Metinden güvenle söylenebilecek sonuç
Kasten öldürmeye teşebbüs Hayır Açık “kasten öldürme” istisnası dışında ayrıca yazılmamıştır; dosya vasfı ve m.1 kapsamı incelenir.
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama sonucu ölüm Hayır Suç vasfı kasten öldürme değilse adıyla istisna yoktur.
Ağır yaralama Hayır Örgüt faaliyeti bağlantısı varsa genel kapsam değerlendirmesine girebilir.
Bombalama/patlayıcı madde Hayır Kasten öldürme hükmü de varsa o hüküm dışarıdadır; diğer suçlar ayrı değerlendirilir.
İşkence/eziyet Hayır Adıyla özel istisna yoktur.
Cinsel saldırı Hayır Adıyla özel istisna yoktur.
Kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma/kaçırma Hayır Adıyla özel istisna yoktur.
Uyuşturucu madde ticareti Hayır Örgüt faaliyeti bağlantısı ve m.1 kapsamı ayrıca ispatlanmalıdır.
Yağma/haraç Hayır Adıyla özel istisna yoktur.
Örgüt faaliyeti dışındaki kişisel suç 7595 istisnası değil; kapsam dışı m.1 kapsamına girmediği için 7595 uygulanmaz.
s. 22DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 22 Kaynak: 7595 sayılı Kanun m.1, m.3 ve m.6; komisyon muhalefet şerhleri. 20
Adalet Komisyonu raporundaki muhalefet görüşleri, öldürmeye teşebbüs, ağır yaralama, işkence, eziyet, cinsel saldırı, hürriyetten yoksun bırakma ve uyuşturucu ticareti gibi suçların açık istisna yapılmamasını eleştirmiştir. Bu liste nihai kanunun hükmü değildir; tam tersine, muhalefetin “istisna alanı daha geniş olmalıydı” tezinin belgesidir. Bülten bu iki düzeyi özellikle ayırır.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN Kanun yalnız “kasten öldürme” suçunu açık isimle istisna etmiştir. Öldürmeye teşebbüs, ağır yaralama, işkence, cinsel saldırı veya kaçırma gibi suçların adlarının ayrıca istisna listesinde yazılmamış olması, bu suçlardan hükümlü herkesin otomatik yararlanacağı anlamına gelmez; örgüt bağlantısı, suç vasfı ve diğer kanun şartları dosya bazında incelenir. 13. “AF” MI, “ERTELEME” Mİ? HUKUKÎ NİTELENDİRMEYİ AYIRMAK
7595 sayılı Kanunun resmî başlığı “af” değildir ve maddeler teknik olarak soruşturma/kovuşturma ertelemesi, infaz ertelemesi, süre sonunda KYOK/düşme ve cezanın infaz edilmiş sayılması kurumlarını kullanır. Buna karşılık komisyon muhalefet şerhlerinde, bu sonuçların maddi etkisinin af kurumuna yaklaştığı veya koşullu özel af niteliği taşıdığı savunulmuştur. İki cümle farklı düzlemlerdedir: ilki kanunun pozitif mekanizmasını, ikincisi anayasal nitelendirme iddiasını anlatır. 13.1. TCK m.65 ile karşılaştırma
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.65 genel af hâlinde kamu davasının düşmesini ve hükmolunan cezaların bütün neticeleriyle ortadan kalkmasını; özel af bakımından ise hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilmesi, sürenin kısaltılması veya adlî para cezasına çevrilmesi gibi sonuçları düzenler. 21 7595 ise doğrudan bu terminolojiyi kullanmaz; 5 veya 10 yıllık deneme benzeri süreler, yeni terör suçu koşulu ve özel kayıt mekanizması içerir. 13.2. Muhalefetin anayasal tezi
Adalet Komisyonu raporundaki İYİ Parti muhalefet şerhi, m.5’teki KYOK/düşme ile m.6’daki “infaz edilmiş sayılma” sonuçlarının TCK m.65’teki af sonuçlarıyla maddi benzerlik taşıdığını ve bu nedenle Anayasa m.87’deki nitelikli çoğunluk tartışmasının doğduğunu ileri sürmüştür. Bu tez, kanunun kesin hukukî niteliği olarak değil, belgeli bir anayasal itiraz olarak aktarılmalıdır. 22
20 7595 sayılı Kanun m.1, m.3 ve m.6; TBMM Adalet Komisyonu Raporu, Sıra Sayısı 290, s.32. Rapordaki karşı görüş, teşebbüs, ağırlaşmış yaralama, işkence, eziyet, cinsel saldırı, hürriyetten yoksun bırakma ve uyuşturucu ticareti gibi suçların isim isim istisna edilmemesini eleştirmektedir.
21 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.65. Genel af ve özel afın kanunî sonuçları bu maddede düzenlenir. 7595 sayılı Kanun ise “af” terminolojisini kullanmayıp erteleme, KYOK/düşme ve “infaz edilmiş sayılma” sonuçlarını özel şartlara bağlar. 22 TBMM Adalet Komisyonu Raporu, Sıra Sayısı 290, s.31. Muhalefet görüşünde m.5 ve m.6’nın süre sonu sonuçlarının TCK m.65’teki af sonuçlarıyla örtüştüğü ileri sürülerek “şarta bağlı af” ve Anayasa m.87 çoğunluğu tartışması yapılmıştır. Bu nitelendirme siyasî-hukukî karşı görüştür.
s. 23DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 23 13.3. Bültenin kullandığı ifade standardı
DOĞRU IFADE “7595 resmî adıyla af kanunu değildir; erteleme ve süre sonunda dosya/ceza ilişkisini sona erdirebilen özel bir rejim kurar. Bunun sonuç itibarıyla af niteliği taşıdığı yönünde muhalefetçe anayasal itiraz ileri sürülmüştür.”
KAÇINILACAK IFADE “Kesin genel af çıktı” veya “afla hiçbir ilgisi yok” şeklindeki iki uç ifade de hukukî tartışmayı gereksiz biçimde kapatır.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN Kanunun adı “af kanunu” değildir; kullandığı teknik yöntem ertelemedir. Bununla birlikte süre sonunda davanın düşmesi veya cezanın “infaz edilmiş sayılması” gibi sonuçlar nedeniyle düzenlemenin af niteliği taşıyıp taşımadığı hukukî ve siyasî tartışma konusudur. Raporda bu tartışma, kanunun kesin hükmüymüş gibi sunulmaz. 14. RAKAMLARIN ANATOMİSİ: NE BİLİYORUZ, NE BİLMİYORUZ?
Kanunun insan etkisine ilişkin en ciddi yanlış bilgi kaynağı, farklı türdeki sayıların aynı kategoriymiş gibi sunulmasıdır. Oylama sayısı, mağdur/şehit listesi, potansiyel yararlanıcı tahmini ve cezaevi tahliye sayısı birbirinin yerine kullanılamaz. 14.1. Resmî olarak doğrulanmış sayılar
Doğrulanmış sayısal veriler
Veri Sayı/ölçü Kaynak niteliği
Kanun numarası 7595 TBMM kanun kaydı
Teklif esas no. 2/3793 TBMM teklif kaydı
Sıra sayısı 290 Adalet Komisyonu raporu
Nihai kabul 467 TBMM açık oylama
Nihai ret 87 TBMM açık oylama
Nihai çekimser 7 TBMM açık oylama
Mükerrer elektronik kayıt 2 TBMM açık oylama
Başvuru süresi 6 ay 7595 m.9
Erteleme süreleri 5 / 10 yıl 7595 m.3 ve m.6
s. 24DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 24 Veri Sayı/ölçü Kaynak niteliği
Hak yoksunluğu talebi için asgari süre 2 / 3 yıl 7595 m.7/4
Kaynak: TBMM resmî kayıtları ve 7595 sayılı Kanun. 23
14.2. Resmî dosya bazlı sayı yayımlanmayan alanlar
Yasama dosyasında yayımlanmayan kritik etki verileri
Aranan veri Durum
Toplam potansiyel yararlanıcı RESMÎ DOSYA BAZLI SAYI YOK
Cezaevinden çıkabilecek hükümlü RESMÎ DOSYA BAZLI SAYI YOK
5 yıllık gruba girecek kişi/dosya RESMÎ DOSYA BAZLI SAYI YOK
10 yıllık gruba girecek kişi/dosya RESMÎ DOSYA BAZLI SAYI YOK
Kasten öldürme istisnasıyla dışarıda kalacak kişi RESMÎ DOSYA BAZLI SAYI YOK
Şehit verilen eyleme katıldığı ileri sürülüp yalnız örgüt suçundan hükümlü kişi RESMÎ DOSYA BAZLI SAYI YOK
Suç türü/ceza miktarı/yurt içi-yurt dışı dağılımı RESMÎ TABLO YOK Kaynak: Teklif, Komisyon Raporu, Genel Kurul tutanağı ve nihai kanun metninin birlikte incelenmesi. 14.3. 7.563, 4.043 ve 9.000 aynı şey değildir
Sık dolaşan rakamların veri statüsü
Rakam Belgedeki/dolaşımdaki anlam Bu bültendeki statü
7.563 İYİ Parti muhalefet şerhindeki numaralı şehit/mağdur isim listesinin 7.563’e kadar ilerleyen kaydı BELGELİ MUHALEFET KAYDI; yararlanıcı sayısı değildir.
4.043 Kamuoyu tartışmalarında yararlanıcı/kişi sayısıyla ilişkilendirilen rakam TBMM resmî dosya bazlı tabloyla bu anlamda teyit edilmedi; kesin veri olarak kullanılmaz.
9.000 Kamuoyu tartışmalarında yurt dışı dâhil toplamla ilişkilendirilen rakam Hesap yöntemi ve resmî dosya karşılığı yayımlanmış değildir; kesin veri olarak kullanılmaz.
Kaynak: Adalet Komisyonu Raporu ve yayımlanmış TBMM yasama dosyası. 24
VERI DISIPLINININ SONUCU Bu bülten, resmî dosya tablosu yayımlanana kadar “kaç kişi çıkacak?” sorusuna sayı uydurmaz. En güvenilir cevap: sayı kamuya açık yasama dosyasında yayımlanmamıştır.
23 TBMM’nin 7595 sayılı Kanun, Kanun Teklifi 2/3793, Sıra Sayısı 290 ve kesin açık oylama kayıtları; 7595 sayılı Kanun m.3, m.6, m.7 ve m.9. Tabloda yalnız resmî kaynağı ve tanımı belirli sayılar kullanılmıştır. 24 TBMM Adalet Komisyonu Raporu, Sıra Sayısı 290, s.488’de muhalefet şerhine eklenen numaralı şehit/mağdur listesi 7.563 numaraya kadar ulaşmaktadır. Bu sayı yararlanıcı veya tahliye sayısı değildir. Kamuya açık yasama dosyasında toplam yararlanıcıların suç/dosya bazlı resmî tablosu yayımlanmamıştır.
s. 25DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 25 KISA ÖZET - HERKES İÇİN Bu konuda dolaşan her sayı aynı şeyi göstermiyor. Bir rakam şehit/mağdur sayısını, başka bir rakam oylama toplamını veya tahmini yararlanıcı sayısını ifade edebilir. Resmî olarak dosya bazlı yararlanıcı ve tahliye sayısı açıklanmamışsa rapor da sayı üretmez. 15. MECLİS OYLAMASI: KESİN SONUÇ VE 563/592 AYRIMI
TBMM açık oylama sayfası kanunlaşan teklif için 467 kabul, 87 ret, 7 çekimser, 2 mükerrer elektronik oy ve “Toplam 563” kaydını verir. 25 Bu resmî elektronik toplam, geçerli nihai sonuçların toplamı olan 561’e iki mükerrer elektronik kaydın eklenmesiyle oluşur.
Parti bazlı sonuç - TBMM bireysel açık oylama listesinden türetilmiş dağılım
Parti/grup Kabul Ret Çekimser Katılmayan
AK Parti 268 0 0 9
MHP 44 0 0 2
DEM Parti 55 0 0 1
DBP 2 0 0 0
CHP 29 2 0 14
Yeni Parti 35 54 0 2
Yeni Yol 16 0 3 1
Yeniden Refah 0 0 4 0
İYİ Parti 0 29 0 0
HÜDA PAR 4 0 0 0
TİP / EMEP / DSP / Saadet 7 0 0 0
Demokrat Parti 0 1 0 0
Bağımsız 7 1 0 2
TOPLAM 467 87 7 31
Kaynak: TBMM kesin açık oylama kişi listesi; parti bazlı toplulaştırma bu rapor için toplulaştırılmıştır.
563 NEDEN 592 DEĞIL? 563, TBMM’nin elektronik “Toplam” alanıdır: 467 + 87 + 7 geçerli sonuç + 2 mükerrer elektronik kayıt. 592 ise yukarıdaki parti tablosunda 561 geçerli oy + 31 “katılmayan” üyenin birlikte sayılmasıyla oluşan ayrı bir sayım paydasıdır. 592 “kullanılan oy” değildir ve 2 mükerrer oy ayrı iki milletvekili olarak bu paydaya eklenmez. 26
25 TBMM, 125. Birleşim, “Açık Oylama Sonuçları”, 10 Ağustos 2026. Nihai kayıt: 467 kabul, 87 ret, 7 çekimser, 2 mükerrer; elektronik toplam 563.
s. 26DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 26 Parti bazlı tablo, TBMM’nin her milletvekili için yayımladığı bireysel açık oylama listesinin toplulaştırılmasıdır. Bu nedenle “resmî sonuç” olarak 467/87/7 ve 563 elektronik toplamı esas alınmalı; parti kırılımı ise türetilmiş istatistik olarak etiketlenmelidir.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN TBMM’nin kesin açık oylama kaydında 467 kabul, 87 ret, 7 çekimser ve 2 mükerrer elektronik oy bulunur; elektronik toplam 563’tür. 592 ise aynı şey değildir: kullanılan oylarla katılmayanların birlikte sayıldığı farklı bir toplamdır. Bu nedenle iki sayı ancak hangi paydayı anlattığı belirtilerek kullanılmalıdır. 16. MUHALEFET ŞERHİ VE GENEL KURUL TARTIŞMASI: HÜKÜM İLE İDDİAYI AYIRMAK
Adalet Komisyonu Raporu, teklifin gerekçesi ve kabul edilen metnin yanı sıra muhalefet şerhlerini de içerir. Bu belgeler, düzenlemenin anayasal ve cezai etkileri hakkında ciddi karşı argümanlar taşır; fakat bu görüşler nihai kanun metninin kendisi değildir. Bülten, siyasi iddiayı metin hükmüyle aynı sütuna koymaz.
Belgelendirilmiş karşı görüş ile kanun metninin karşılaştırılması
Tartışma başlığı Muhalefet şerhindeki iddia Nihai metinde doğrulanabilen çıplak durum
Af niteliği Süre sonunda KYOK/düşme ve infaz edilmiş sayılma nedeniyle koşullu af sonucu doğduğu savunuldu. Kanun “af” kelimesini kullanmaz; m.5 ve m.6 bu sonuçları açıkça düzenler.
Kurul izni Savcının resen soruşturma yetkisinin yürütme iznine bağlandığı savunuldu. m.3/3 yeni soruşturmayı Kurul iznine bağlar.
Zorunlu bozma Kanun yolu mercilerinin yetkisine müdahale olduğu ileri sürüldü. m.4/2 kapsamdaki istinaf/temyiz dosyalarında bozma kararı “verilir” der.
Ağır suçların kapsamı Kasten öldürme dışındaki ağır fiillerin açıkça istisna edilmemesi eleştirildi. Nihai metin teşebbüs, ağır yaralama, işkence, cinsel saldırı, kaçırma vb. suçları isim isim istisna etmez.
Görevlilerin sorumsuzluğu m.10/2’nin geniş sorumsuzluk alanı yarattığı savunuldu. m.10/2 görev nedeniyle hukukî, idarî veya cezaî sorumluluğun doğmayacağını düzenler.
Mağdur-fail dengesi Şehit yakınları, gaziler ve mağdurların süreçte yeterince yer almadığı ileri sürüldü. 7595 bireysel yararlanma için mağdur/şehit ailesi rızası şartı koymaz. Kaynak: TBMM Adalet Komisyonu Raporu, Sıra Sayısı 290. 27
26 TBMM kesin açık oylama kaydındaki 563, 561 geçerli sonuca 2 mükerrer elektronik kaydın eklenmesiyle oluşan elektronik toplamdır. Parti bazlı tabloda kullanılan 592 ise 561 geçerli oy ile 31 “katılmayan” kaydının birlikte sayıldığı ayrı bir paydadır. Bu nedenle 592 “kullanılan oy” olarak adlandırılmamalıdır.
27 TBMM Adalet Komisyonu Raporu, Sıra Sayısı 290, özellikle s.31-32 ve rapora ekli muhalefet şerhi. Af niteliği, Kurulun yapısı ve yetkileri, soruşturma izni, yargı bağımsızlığı, mağdur-fail dengesi ve belirlilik başlıklarındaki görüşler kanunun hükmü değil belgeli karşı görüştür.
s. 27DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 27 Genel Kurul tutanağında da hukuk devleti, belirlilik, Anayasa m.87, yargı yetkisi ve sürecin toplumsal boyutu üzerine karşıt konuşmalar yer aldı. Aynı tutanak, teklif savunucularının düzenlemenin “objektif şartlara ve yetkili makamların tespit ve kararlarına” bağlandığı tezini de içerir. Dolayısıyla yasama tartışması tek sesli değildir ve bülten her iki yönü de belgedeki konumuyla aktarır. 28
KISA ÖZET - HERKES İÇİN Muhalefet şerhleri ve Genel Kurul konuşmaları, kanuna yönelik belgeli itirazları gösterir; fakat bu görüşler kanun maddesi değildir. Aynı şekilde kanunu savunan siyasî açıklamalar da tek başına hukukî hüküm sayılmaz. Bağlayıcı sonuç için kabul edilen metne ve ilgili yargı kararına bakılır. 17. YANLIŞ BİLGİ KONTROLÜ: 18 İDDİAYA KISA CEVAP
Yanlış bilgi ve tanımsız veri kontrol tablosu
Dolaşımdaki iddia Hüküm Doğru okuma
“Kanun yürürlüğe girdi.” YANLIŞ / 12 Ağustos 19.10 itibarıyla doğrulanmıyor. TBMM’de kabul edildi; Resmî Gazete alanı boş ve m.11 yayımı yürürlük şartı yapıyor.
“Yayımlandığı gün herkes çıkacak.” YANLIŞ. MGK özel tetik şartı, altı aylık bildirim ve bireysel adlî karar gerekir.
“Asker/polis şehit eden herkes yararlanacak.” YANLIŞ genelleme. Kasten öldürme soruşturması/davası ve mahkûmiyeti açıkça dışarıda.
“Şehit eylemiyle ilişkilendirilen hiç kimse yararlanamaz.” YANLIŞ genelleme. Dosyada yalnız örgüt üyeliği/yöneticiliği varsa bu hüküm şartlı kapsamda olabilir.
“Kasten öldürmeye teşebbüs açıkça dışlandı.” YANLIŞ. Nihai metin “teşebbüs”ü ayrıca yazmıyor.
“Ağır yaralama ve işkence açıkça dışlandı.” YANLIŞ. Bu suçlar isim isim açık istisna listesinde yok.
“Adıyla dışlanmayan suç otomatik tahliye demektir.” YANLIŞ. m.1 kapsamı, MGK tetiki, m.9 bildirimi ve adlî karar şartları devam eder.
“Kişi mutlaka kendi silahını teslim etmeli.” KANUNDA BİREYSEL ŞART OLARAK YOK. Örgüt düzeyindeki silah teslimi tetik şartı; m.8 malzeme kaydıdır.
“Pişmanlık şart.” KANUNDA YOK. m.9 yazılı yararlanma bildirimi arar; pişmanlık beyanı aramaz.
“Şehit ailesi onay vermezse yararlanamaz.” KANUNDA YOK. Mağdur rızası bireysel şart yapılmamıştır.
“İnfaz ertelenince mahkûmiyet silinir.” EKSİK/YANLIŞ. İlk anda infaz ertelenir; müsadere engellenmez. Süre sonu m.6/4 ayrıca düzenlenir.
“5 yıl herkes için geçerli.” YANLIŞ. Suç/ceza ölçütüne göre 5 veya 10 yıl.
“Yeni herhangi bir suç ertelemeyi kaldırır.” KANUN BÖYLE YAZMIYOR. m.5/2 ve m.6/4 “terör suçlarından biri” ölçütünü kullanır.
28 TBMM, 28. Dönem 4. Yasama Yılı 125. Birleşim Ham Tutanak, 10 Ağustos 2026. Genel Kurul görüşmelerinde düzenlemeyi destekleyen ve eleştiren milletvekillerinin hukuk devleti, belirlilik, Anayasa m.87, yargı yetkisi, objektif şartlar ve toplumsal süreç hakkındaki karşıt değerlendirmeleri birlikte yer almaktadır.
s. 28DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 28 Dolaşımdaki iddia Hüküm Doğru okuma
“7.563 kişi serbest kalacak.” YANLIŞ. 7.563 muhalefet şerhindeki şehit/mağdur listesiyle ilgilidir; yararlanıcı sayısı değildir.
“4.043 kesin yararlanıcı sayısıdır.” DOĞRULANMAMIŞ. Yasama dosyasında bu anlamda resmî kişi tablosu yayımlanmamıştır.
“9.000 kesin toplamdır.” DOĞRULANMAMIŞ. Hesap yöntemi ve resmî dosya dağılımı yayımlanmış değildir.
“563 kişi oy kullandı, başka sayı yok.” EKSİK. 563 elektronik toplam; bunun içinde 2 mükerrer kayıt var. Geçerli sonuç 561.
“592 oy kullanıldı.” YANLIŞ. 592, geçerli 561 sonuç + 31 katılmayan üyeden oluşan farklı parti tablosu paydasıdır. Kaynak: 7595 sayılı Kanun ve TBMM resmî kayıtları.
KISA ÖZET - HERKES İÇİN Bu bölümde sık tekrarlanan iddialar doğrudan kanun ve TBMM kayıtlarıyla karşılaştırılır. “Kesin”, “şartlı”, “siyasî iddia” ve “resmî sayı yok” ifadeleri birbirine karıştırılmaz; kaynağın kanıtlamadığı bir sonuç kesin gerçek gibi yazılmaz. 18. KAVRAM SÖZLÜĞÜ
Adlî kontrol
Tutuklamaya alternatif veya tamamlayıcı koruma tedbirleridir. 7595 m.4, kapsamdaki dosyada mevcut adlî kontrolün yetkili yargı merciince yeniden değerlendirilmesini öngörür.
Bağlantılı oluşum
7595 m.2’de örgüt tanımının parçasıdır. Kanun belirli örgüt adlarını tek tek saymaz; ölçüt listesi de vermez.
Ceza zamanaşımı
Kesinleşmiş cezanın belirli sürede infaz edilmemesi hâlinde gündeme gelen kurumdur. 7595 m.6 erteleme süresinde ceza zamanaşımının işlemeyeceğini söyler.
Dava zamanaşımı
Suçtan sonra kanunda öngörülen sürenin geçmesiyle kovuşturma yetkisini etkileyen kurumdur. 7595 m.3 erteleme sırasında dava zamanaşımını durdurur.
Düşme kararı
Kamu davasının esasa ilişkin mahkûmiyet/beraat kararı dışında sona ermesidir. 7595 m.5/2, süre yeni terör suçu olmadan tamamlanırsa kovuşturma için düşme öngörür.
s. 29DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 29 Erteleme
7595’te iki farklı kurum vardır: soruşturma/kovuşturmanın ertelenmesi (m.3) ve kesinleşmiş ceza infazının ertelenmesi (m.6). Aynı kelime iki farklı evreyi ifade eder.
Fiilî varlığa son verme
m.1’de güvenlik kurumlarınca tespiti gereken örgüt düzeyindeki başlangıç şartıdır. Kanun ayrıntılı ölçüt listesi vermez.
Hak yoksunluğu
Soruşturma, kovuşturma veya mahkûmiyetin doğurduğu belirli hak kayıplarını ifade eder. m.7/4 Kurulun yargı merciinden kaldırma talebini düzenler.
İnfaz hâkimi
Kesinleşmiş ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin kanunda verilen görevleri yerine getiren yargı merciidir. 7595 m.6’daki infaz erteleme kararını bu merci verir.
İnfaz edilmiş sayılma
Cezanın fiilen tamamının ceza infaz kurumunda çekilmesiyle aynı şey değildir. 7595 m.6/4, erteleme süresi yeni terör suçu olmadan tamamlandığında hukukî olarak cezanın infaz edilmiş sayılacağını düzenler.
İstinaf
İlk derece mahkemesi kararlarının bölge adliye mahkemesinde kanun yolu denetimidir. m.4/2 kapsamdaki istinaf dosyalarında bozma öngörür.
Kasten öldürme
7595 m.3 ve m.6’nın açık istisnasıdır; ancak ifade “örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen” kasten öldürme olarak kurulmuştur.
Kovuşturma
İddianamenin kabulünden hükmün kesinleşmesine kadar süren ceza yargılaması evresidir. 7595 m.3 bu evrenin ertelenmesini düzenler.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı - KYOK
Soruşturma sonunda kamu davası açılmaması sonucudur. 7595 m.5/2, erteleme süresi yeni terör suçu olmadan geçerse bu sonucu öngörür.
Kurul
m.7 uyarınca Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında kurulan koordinasyon/değerlendirme organıdır. Tahliye veya infaz erteleme kararını kendisi vermez.
s. 30DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 30 Kurul izni
m.3/3’te, MGK teyit kararından önce işlenmiş kapsamdaki suçlar hakkında bu tarihten sonra başlatılacak soruşturmanın yapılması için getirilen izin şartıdır.
MGK teyit kararı
Güvenlik kurumlarının örgütün fiilî varlığı ve silah/mühimmat teslimi tespitini teyit eden; Resmî Gazete’de yayımlanması özel uygulama eşiği olan karardır.
Mükerrer oy
Açık oylama sisteminde aynı üyeye ilişkin birden fazla elektronik/pusula kaydının tekrar niteliğindeki kısmıdır. Nihai TBMM kaydında 2 mükerrer oy gösterilmiştir.
Müsadere
Suçla bağlantılı eşya veya malvarlığı değerlerinin kanunî şartlarla mülkiyetinin devlete geçirilmesi tedbiridir. 7595 m.3 ve m.6 ertelemenin müsadere sonuçlarını ortadan kaldırmadığını düzenler.
Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suç
m.1/2’de genel kategori olarak yer alır. Somut suçun örgüt faaliyeti bağlantısı adlî dosyada belirlenmelidir; her kişisel suç bu kapsama girmez.
Örgüt üyeliği
7595 m.1/2’de açık kapsam kategorisidir. Somut mahkûmiyet TCK/TMK hükümlerindeki suç vasfına dayanır.
Örgüt yöneticiliği
m.1/2’de açık kapsam kategorisidir. Ancak kişinin ayrıca kasten öldürme mahkûmiyeti varsa o hüküm m.6 istisnası olarak devam eder.
Propaganda
m.1/2’de açık kapsam kategorisidir; terör örgütü propagandasının ceza hükmü 3713 sayılı Kanun m.7/2 ile ilişkilidir.
Soruşturma
Bir suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar Cumhuriyet savcılığı merkezli ceza muhakemesi evresidir.
Şartlı kapsam
Kanunun kapsam kategorisine girmekle birlikte tetikleyici şartlar, başvuru süresi, açık istisna kontrolü ve yetkili adlî karar tamamlanmadan sonuç doğurmayan durumu ifade etmek için bu bültende kullanılan teknik etikettir.
s. 31DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 31 Tahliye
Cezaevinden fiilî çıkıştır. 7595’te bağımsız otomatik bir tahliye maddesi yoktur; tutuklama tedbirinin kaldırılması veya infazın ertelenmesi ve başka tutma sebebinin bulunmaması gerekir.
Temyiz
Bölge adliye mahkemesi veya doğrudan temyize açık kararların Yargıtay denetimidir. m.4/2 kapsamdaki temyiz dosyaları için bozma öngörür.
Terör suçu
7595 m.5 ve m.6’da ertelemeyi kaldıran yeni suç ölçütüdür; kavramın genel ceza hukuku çerçevesi 3713 sayılı Kanunun terör suçları hükümleriyle birlikte okunur.
Terörizmin finansmanı
7595 m.1/2’nin 6415 sayılı Kanuna yaptığı açık dış mevzuat atfıdır; 6415 m.3-4 kapsamındaki finansman fiilleri bakımından önem taşır.
Yazılı bildirim
m.9’a göre MGK teyit kararının yayımlanmasından sonra altı ay içinde yararlanma iradesinin Cumhuriyet başsavcılığına veya görevlendirilen kuruma yazılı iletilmesidir.
Yürürlük
Bir kanunun hukuk düzeninde uygulanabilir hâle gelmesidir. 7595 m.11, yürürlüğü Resmî Gazete’de yayım tarihine bağlar. 19. SONUÇ: KESİN OLAN, ŞARTLI OLAN, BİLİNMEYEN
7595 sayılı Kanun, tek cümleyle “af” veya “tahliye” etiketiyle açıklanamayacak kadar çok aşamalı bir ceza muhakemesi ve infaz rejimi kurmaktadır. İlk kritik eşik, örgüt düzeyindeki fiilî sona erme ve silah/mühimmat teslimi tespitinin MGK tarafından teyit edilip yayımlanmasıdır. İkinci eşik, kişinin dosyasındaki suç vasfının m.1 kapsamına girip girmediği ve m.3/m.6 istisnalarından birine takılıp takılmadığıdır. Üçüncü eşik, m.9’daki altı aylık yazılı bildirim ve bireysel adlî karardır.
Nihai değerlendirme matrisi
Kategori Bu bültende ulaşılan sonuç
KESİN Kasten öldürme soruşturması/kovuşturması ve kasten öldürme mahkûmiyeti erteleme rejiminin açık istisnasıdır.
KESİN Yalnız kanunun veya MGK kararının yayımlanması otomatik tahliye oluşturmaz.
KESİN Süreler 5/10 yıl; m.5 ve m.6 süre sonunda KYOK/düşme veya infaz edilmiş sayılma sonuçları öngörür.
s. 32DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 32 Kategori Bu bültende ulaşılan sonuç
ŞARTLI Yalnız örgüt üyeliği/yöneticiliği/yardım/propaganda veya kapsamdaki diğer suçlar, bütün koşullar ve adlî kararlarla erteleme rejimine girebilir.
ŞARTLI Kapsamdaki bir hükmün ertelenmesi, başka tutuklama veya kapsam dışı ceza yoksa fiilî tahliyeye yol açabilir.
METİNDE AÇIK DEĞİL Kasten öldürmeye teşebbüs gibi bazı ağır suçlar isim isim istisna edilmemiştir; dosyanın somut vasfı belirleyicidir.
RESMÎ VERİ YOK Toplam yararlanıcı/tahliye olacak kişi sayısı kamuya açık yasama dosyasında dosya bazlı resmî tabloyla açıklanmamıştır.
TARTIŞMALI NİTELENDİRME Düzenlemenin sonuç itibarıyla af niteliği taşıdığı tezi muhalefet şerhinde ileri sürülmüştür; kanunun resmî mekanizması erteleme ve süre sonu sonuçlarıdır. Kaynak: 7595 sayılı Kanun; TBMM yasama belgeleri.
SON CÜMLE Yanlış bilgiyi düzeltmenin yolu daha sert bir slogan üretmek değil, her iddiayı madde, fıkra, dosya vasfı ve resmî veri statüsüyle sınamaktır. 7595 bakımından güvenilir okuma ancak bu dört unsur birlikte tutulduğunda mümkündür.
20. KAYNAKÇA
20.1. Birincil yasama kaynakları
• Türkiye Büyük Millet Meclisi. “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi.” Dönem 28, Yasama Yılı 4, Esas No. 2/3793, 5 Ağustos 2026. https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/3270cca3-ed00-434b-aa64-019fd1c2dd00 • Türkiye Büyük Millet Meclisi, Adalet Komisyonu. “Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi Komisyon Raporu.” Esas No. 2/3793, Karar No. 13, Sıra Sayısı 290, 8 Ağustos 2026. https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y4/T2/DosyaKomisyonRaporunuVerdi/ 4ba37ddb-d93a-4938-95cc-4f6dcc851e99.pdf • Türkiye Büyük Millet Meclisi. “7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun.” Kabul tarihi 10 Ağustos 2026. https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y4/KanunMetni/08e9230f-a758-4a9e-a2ec-42d8937100c8.htm • Türkiye Büyük Millet Meclisi. “7595 sayılı Kanun Bilgileri.” https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/Kanun/3270cca3-ed00-434b-aa64-019fd1c2dd00 • Türkiye Büyük Millet Meclisi. “125’inci Birleşim - Açık Oylama Sonuçları.” 10 Ağustos 2026. https://cdn.tbmm.gov.tr/TbmmWeb/Tutanak/28/4/125/AcikOylamaSonuc/d8250b48-de4a-428c-88972a5052f7d323.html
s. 33DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 33 • Türkiye Büyük Millet Meclisi. “125’inci Birleşim - Ham Tutanak.” 10 Ağustos 2026. https://cdn.tbmm.gov.tr/TbmmWeb/Tutanak/28/4/125/Ham/d06c5182-2df0-40ec-b3e8-7989d40fe1dc.html 20.2. İlgili mevzuat
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu: özellikle m.65, m.220 ve m.314. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103228 • 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu: özellikle m.3, m.4 ve m.7. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/102981 • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu: özellikle m.160 ve itiraz hükümleri. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/102946 • 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/102944 • 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103541 • 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun. Hazine ve Maliye Bakanlığı/MASAK: https://masak.hmb.gov.tr/6415-sayili-terorizmin-finansmaninin-onlenmesi-hakkinda-kanun/
Kaynak kontrol tarihi: 12 Ağustos 2026. Dinamik statü bilgileri için veri kesim zamanı 19.10 TSİ’dir. EK 1 - 7595 SAYILI KANUNUN TAM METNİ
Bu ekte TBMM’nin kabul edilen nihai kanun metni esas alınmıştır. 12 Ağustos 2026 saat 19.10 TSİ itibarıyla TBMM Kanun Bilgileri sayfasında Resmî Gazete tarihi ve sayısı alanları boş olduğundan, yürürlük bakımından Kanunun 11 inci maddesindeki yayım şartı ayrıca gözetilmelidir.
MİLLÎ DAYANIŞMA VE TOPLUMSAL BÜTÜNLEŞMENİN GÜÇLENDİRİLMESİNE DAİR KANUN
Kanun No. 7595 Kabul Tarihi: 10/8/2026 Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı, PKK/KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakip, yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ile verilen mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi işlemlerinin ve yapılacak diğer işlemlerin belirlenmesidir.
(2) Bu Kanun hükümleri, PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma veya bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgütün propagandasını yapma suçları ile bu örgütün faaliyeti kapsamında
s. 34DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 34 işlenen suçları ve bu örgüt lehine işlenen 7/2/2013 tarihli ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanunda düzenlenen suçları kapsar. Tanımlar
MADDE 2- (1) Bu Kanunda geçen;
a) Örgüt: PKK/KCK terör örgütünü ve bununla bağlantılı her türlü oluşumlarını,
b) Kurul: Bu Kanunun 7 nci maddesi uyarınca oluşturulacak Kurulu,
ifade eder. Soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi
MADDE 3- (1) Örgütün fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmış olması koşuluyla, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1/6/2005 tarihinden önce işlenen müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar hariç olmak üzere, 1 inci madde kapsamına giren ve üst sınırı on beş yıl veya daha az cezayı gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar beş yıl, on beş yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar on yıl süreyle ertelenir. Erteleme süresi içinde dava zamanaşımı işlemez. Bu suçlarla ilgili dosya ve suçun ispatına yarayan deliller, erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresince muhafaza edilir. Müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri hakkında erteleme kararıyla birlikte tasfiye kararı verilir ve Hazineye irat kaydedilir. Karar, kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlara tebliğ edilir. Kararda başvuru ve itiraz hakkı ile süresi ve mercii gösterilir.
(2) Birinci fıkra uyarınca Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlara karşı kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlar iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Birinci fıkra uyarınca kovuşturmanın ertelenmesine ilişkin mahkeme tarafından verilen kararlara karşı da iki hafta içinde itiraz edilebilir.
(3) Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından önce işlenmiş olup da 1 inci madde kapsamına giren suçlardan dolayı bu tarihten sonra başlatılacak soruşturmaların yapılması, Kurulun iznine bağlıdır. Koruma tedbirleri ve kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalar
MADDE 4- (1) 3 üncü madde uyarınca erteleme kararı verilecek suçlardan dolayı verilmiş olan tutuklama ve adli kontrole ilişkin koruma tedbirleri, soruşturma veya kovuşturmanın bulunduğu evredeki yetkili hâkim veya mahkeme ile bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay ilgili ceza dairesi tarafından değerlendirilir ve koşullarının bulunması hâlinde bu tedbirlerin kaldırılmasına karar verilir.
(2) 3 üncü madde uyarınca erteleme kararı verilecek suçlarla ilgili istinaf veya temyiz kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalar hakkında bozma kararı verilir.
s. 35DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 35 Erteleme kararlarının kaydedilmesi ve yeniden suç işlenmesi
MADDE 5- (1) 3 üncü madde uyarınca verilen erteleme kararları, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, ikinci fıkrada belirtilen amaç için kullanılabilir.
(2) Erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi hâlinde, erteleme kararı kaldırılarak soruşturma ve kovuşturmaya devam olunur. Mahkûmiyet hâlinde verilen cezanın infazı, 6 ncı madde uyarınca ertelenmez ve mahkûmiyet hükümlerinin tüm sonuçları doğar. Belirtilen süre suç işlenmeksizin geçirildiği takdirde kovuşturma yapılmasına yer olmadığı veya düşme kararı verilir. Mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi
MADDE 6- (1) Örgütün fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmış olması koşuluyla, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçundan mahkûm olanlar ile 1/6/2005 tarihinden önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar hariç olmak üzere, 1 inci madde kapsamına giren suçlardan;
a) Toplam on beş yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olan hükümlülerin cezalarının infazı beş yıl süreyle,
b) Toplam on beş yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olan hükümlülerin cezalarının infazı on yıl süreyle,
infaz hâkiminin kararıyla ertelenir. Bu fıkranın uygulanması, müsadere kararlarının yerine getirilmesini engellemez. Erteleme süresi içinde ceza zamanaşımı işlemez.
(2) Birinci fıkra uyarınca infaz hâkimi tarafından verilen erteleme kararlarına karşı itiraz edilebilir.
(3) Birinci fıkra uyarınca verilen erteleme kararları, 5 inci maddenin birinci fıkrasına göre oluşturulan sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, dördüncü fıkrada belirtilen amaç için kullanılabilir.
(4) Erteleme kararının verildiği tarihten itibaren erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi hâlinde, infaz hâkimi tarafından erteleme kararı kaldırılarak cezanın infazının devamına karar verilir. Belirtilen süre suç işlenmeksizin geçirildiği takdirde verilen ceza infaz edilmiş sayılır. Erteleme kararlarının takibi Cumhuriyet başsavcılıklarınca yapılır. Takip, koordinasyon ve uygulama
MADDE 7- (1) Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin uygulanmasının takibi ve değerlendirilmesi; Kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Milli Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterinden müteşekkil Kurul tarafından yapılır. İhtiyaç hâlinde Kurul tarafından; alt komisyonlar oluşturulabilir, bakanlık, kurum ve kuruluşların temsilcileri ile gerekli görülen kişiler Kurul ve komisyon toplantılarına davet edilebilir.
s. 36DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 36 (2) Kurul tarafından, sürecin örgüt nezdindeki ilerlemesini sağlamak üzere alt komisyonlarda görevlendirme yapılabilir.
(3) 1 inci maddede belirtilen Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben bu Kanunun amacı ve kapsamı doğrultusunda; örgütün tamamen tasfiyesi ve bu duruma ilişkin gözlem raporları uyarınca dönemsel olarak Kurul tarafından değerlendirme yapılabilir. Kurulun gerekli görmesi hâlinde adli, idari ve yasal düzenlemeler konusunda talepte bulunulur.
(4) Bu Kanun uyarınca verilen erteleme kararları, 1 inci maddede belirtilen Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben dönemsel olarak Kurul tarafından değerlendirilir ve gerekli görülmesi hâlinde;
a) Soruşturma ve kovuşturmalar nedeniyle doğan hak yoksunluğunun tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılması, sulh ceza hâkimliğinden veya mahkemesinden,
b) Mahkûmiyet hükümleri nedeniyle doğan hak yoksunluğunun tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılması, infaz hâkimliğinden,
Kurul tarafından talep edilir. Talep hakkında ilgili mercii tarafından karar verilir. Bu kararlara karşı itiraz edilebilir. Bu fıkranın (b) bendi uyarınca talepte bulunulabilmesi için beş yıl olarak verilen erteleme kararları bakımından kararın verildiği tarihten itibaren iki yıl, on yıl olarak verilen erteleme kararları bakımından ise üç yıl geçmiş olması gerekir.
(5) Kurul, çalışmaları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisini düzenli olarak bilgilendirir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri izlemek üzere İzleme Komisyonu kurulur. İzleme Komisyonu, bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri izler ve tavsiyelerde bulunabilir.
(6) Kurulun sekreterya hizmetleri Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yerine getirilir. Silah ve malzeme teslimi
MADDE 8- (1) Bu Kanun kapsamındaki örgüt mensuplarının beraberinde getirdikleri yahut beyan ettikleri silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve her türlü malzeme kayıt altına alınır.
(2) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenir. Süre
MADDE 9- (1) Bu Kanun hükümleri, 1 inci maddede belirtilen Milli Güvenlik Kurulu Kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasını müteakiben altı ay içinde bu Kanun hükümlerinden yararlanmak istediğini bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görev verilen kurumlara yazılı olarak bildirenlere uygulanır. Görev ve sorumluluk
MADDE 10- (1) Bu Kanun kapsamında verilen görevler, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca ivedilikle yerine getirilir.
(2) Bu Kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilerin bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğu doğmaz.
s. 37DÜŞÜNCE | SAYI 43 | KANITLI VERİ RAPORU 37 Yürürlük
MADDE 11- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme
MADDE 12- (1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür. Resmî statü kartı - 12 Ağustos 2026, 19.10 TSİ
Kabul ile yürürlük arasındaki resmî statü ayrımı
Kayıt Doğrulanmış durum
Teklif Esas No. 2/3793; Sıra Sayısı 290.
TBMM kabulü 10 Ağustos 2026; Kanun No. 7595.
Cumhurbaşkanlığına gönderilme 11 Ağustos 2026.
Resmî Gazete kaydı TBMM Kanun Bilgileri sayfasında tarih ve sayı alanları 12 Ağustos 2026, 19.10 TSİ itibarıyla boş.
Yürürlük ölçütü Madde 11 uyarınca yayım tarihi.
Kaynak: TBMM Kanun Bilgileri; 7595 sayılı Kanun m.11.
OKUMA KURALI TBMM’de kabul, Cumhurbaşkanlığına gönderilme ve Resmî Gazete’de yayımlanma aynı hukukî aşama değildir. Yürürlük iddiası, Resmî Gazete kaydı görülmeden kurulamaz.
KANITLI VERİ RAPORU
KOREBENET https://korebenet.com/
