KÖREBE · KARBON CETVELİ

Kaynakça ve yöntem

Hesaplayıcıların dayandığı standartlar, katsayı kaynakları, lisansları ve hesap kuralları.

Yöntemin dayandığı standartlar

  1. World Resources Institute ve World Business Council for Sustainable Development (2004). The Greenhouse Gas Protocol: A Corporate Accounting and Reporting Standard, gözden geçirilmiş baskı. ghgprotocol.org/corporate-standard Kuruluş sınırı ve Kapsam 1, 2, 3 ayrımı buradan gelir.
  2. World Resources Institute (2015). GHG Protocol Scope 2 Guidance. ghgprotocol.org/scope-2-guidance Kapsam 2'nin konum bazlı ve piyasa bazlı olarak iki ayrı sonuçla raporlanması.
  3. World Resources Institute ve World Business Council for Sustainable Development (2011). Corporate Value Chain (Scope 3) Accounting and Reporting Standard. ghgprotocol.org/corporate-value-chain-scope-3-standard Kapsam 3'ün on beş kategorisi.
  4. ISO 14064-1:2018. Greenhouse gases — Part 1: Specification with guidance at the organization level for quantification and reporting of greenhouse gas emissions and removals. Uluslararası Standardizasyon Örgütü. Kuruluş düzeyinde envanterin uluslararası standardı.
  5. ISO 14064-3:2019. Greenhouse gases — Part 3: Specification with guidance for the verification and validation of greenhouse gas statements. Uluslararası Standardizasyon Örgütü. Doğrulama standardı. Bu sitedeki araçlar hesap yardımcısıdır; doğrulamanın yerini tutmaz.
  6. IPCC (2006). 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Cilt 2: Enerji. ipcc-nggip.iges.or.jp "Faaliyet verisi × emisyon katsayısı" hesap kuralı ve yakıtların varsayılan katsayıları.
  7. Forster, P. ve ark. (2021). The Earth's Energy Budget, Climate Feedbacks, and Climate Sensitivity. Climate Change 2021: The Physical Science Basis (IPCC Altıncı Değerlendirme Raporu, I. Çalışma Grubu), 7. bölüm. Cambridge University Press. 100 yıllık küresel ısınma potansiyelleri (AR6): fosil CH₄ 29,8; biyojenik CH₄ 27; N₂O 273.

Katsayı kaynakları

  1. Ember (2026). Yearly Electricity Data. Our World in Data enerji veri seti üzerinden alınmıştır. Lisans: CC BY 4.0. ember-energy.org/data/yearly-electricity-data · github.com/owid/energy-data. Erişim: 6 Ekim 2026. Kullanıldığı yer: ülkelere göre elektrik katsayısı (g CO₂e/kWh, yaşam döngüsü, 2015–2025).
  2. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Enerji Verimliliği ve Çevre Dairesi Başkanlığı. Türkiye Elektrik Üretimi ve Elektrik Tüketim Noktası Emisyon Faktörleri Bilgi Formu, ETKB-EVÇED-FRM-042; 2020, 2021, 2022 ve 2023 hesaplama dönemleri (2023 için yayım: 26.12.2025). enerji.gov.tr. Erişim: 6 Ekim 2026. Kullanıldığı yer: Türkiye için varsayılan elektrik katsayısı (üretim noktası ile iletim ya da dağıtım hattından bağlı tüketim noktası; t CO₂-eşd./MWh).
  3. Türkiye Cumhuriyeti (2026). Türkiye Sera Gazı Envanteri 1990–2024: Ulusal Envanter Belgesi (NID 2026), Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne sunum. unfccc.int (PDF). Erişim: 6 Ekim 2026. Kullanıldığı yer: Türkiye'ye özgü yakıt katsayıları. Tablo 3.7'deki 2024 CO₂ emisyon faktörleri (doğal gaz 55,9; linyit 105,5; taş kömürü 95,6 t CO₂/TJ) ve enerji sektöründe kullanılan 2024 alt ısıl değerleri (doğal gaz 34,54 MJ/m³; linyit 8,35; taş kömürü 25,24; odun 13,40 MJ/kg).
  4. Ingwersen, W. ve Young, B. (2025). Supply Chain Greenhouse Gas Emission Factors for U.S. Commodities, sürüm 1.4.0. Cornerstone Sustainability Data Initiative. Lisans: CC BY 4.0. doi.org/10.5281/zenodo.17202747. Erişim: 6 Ekim 2026. Kullanıldığı yer: harcama bazlı katsayılar (hane hesabında "Hizmetler ve harcamalar", kurumsal araçta Kapsam 3 katsayı listesindeki "Harcama bazlı" seçenekler). 2024 ABD doları başına kg CO₂e; ABD ekonomisinin ortalamalarıdır.
  5. Department for Energy Security and Net Zero (2026). Greenhouse gas reporting: conversion factors 2026, düz dosya, sürüm 1.2 (10 Temmuz 2026). Birleşik Krallık Hükümeti. Lisans: Open Government Licence v3.0. gov.uk/government/publications/greenhouse-gas-reporting-conversion-factors-2026. Erişim: 6 Ekim 2026. Kullanıldığı yer: yakıt yanması ve tedarik zinciri, otomobil, toplu taşıma, uçuş, yük taşıma, atık, su, malzeme, otel, bölgesel ısı.
  6. Scarborough, P., Clark, M., Cobiac, L. J., Papier, K., Knuppel, A., Lynch, J., Harrington, R., Key, T. ve Springmann, M. (2023). Vegans, vegetarians, fish-eaters and meat-eaters in the UK show discrepant environmental impacts. Nature Food, 4(7), 565–574. Lisans: CC BY 4.0. doi.org/10.1038/s43016-023-00795-w Kullanıldığı yer: beslenme biçimine göre gıda emisyonu (3. tablo, GWP100, ortanca değerler).
  7. Global Carbon Project (2025). Global Carbon Budget 2025. Our World in Data CO₂ veri seti üzerinden alınmıştır. Lisans: CC BY 4.0. globalcarbonbudget.org · github.com/owid/co2-data. Erişim: 6 Ekim 2026. Kullanıldığı yer: hane sonucundaki kişi başı ülke ortalaması (tüketim bazlı CO₂). Hesaba girmez, yalnız karşılaştırma içindir.
  8. IPCC (2006). 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Cilt 2, Tablo 1.2, 2.3 ve 2.5. Kullanıldığı yer: yalnız linyit (İngiltere setinde bulunmadığı için). Alt ısıl değer 11,9 TJ/Gg; 101.000 kg CO₂/TJ; N₂O 1,5 kg/TJ; CH₄ sanayide 10, konutta 300 kg/TJ.
  9. Greenhouse Gas Protocol (2024). IPCC Global Warming Potential Values, Ağustos 2024. ghgprotocol.org (PDF) Kullanıldığı yer: soğutucu gazların ve diğer gazların AR6 ve AR5 potansiyelleri. Karışım gazların değerleri kütle bileşiminden hesaplanmıştır.
  10. Association of Issuing Bodies. European Residual Mixes (yıllık rapor). aib-net.org/facts/european-residual-mix Piyasa bazlı Kapsam 2 hesabında Avrupa ülkelerinin kalan karışım (residual mix) değerlerinin kaynağı. AIB bu değerlerin türev araçlara gömülmesine izin vermediği için sitede yer almaz; kullanıcı değeri rapordan alıp kendisi girer.
  11. International Energy Agency (2025). Emission Factors. Lisanslı veri ürünü. iea.org/terms Bu sitede yayımlanmaz ve eklentinin içinde yer almaz. Kurumsal araçta yalnız, lisansını taşıyan kullanıcının kendi dosyasından ve kendi tarayıcısında okunur.

Hesap kuralları

  • Temel kural: emisyon = faaliyet verisi × emisyon katsayısı. Aylık ve haftalık girişler 12 ve 52 ile yıllığa çevrilir. Her satırın katsayısı ve kaynağı dökümde gösterilir.
  • Gazlar ve taban: sonuç CO₂ eşdeğeridir. Varsayılan taban IPCC AR6'dır. İngiltere seti AR5 ile yayımlandığından, gaz ayrımı verilen katsayıların CH₄ ve N₂O payı AR6'ya yeniden ölçeklenir; gaz ayrımı verilmeyen katsayılar (tedarik zinciri, atık, malzeme, su, otel, Ember elektrik değerleri) kaynağın toplamıyla kalır. Kurumsal araçta taban AR5'e çevrilebilir.
  • Elektrik: açık sette seçilen ülkenin, istenen yıla en yakın önceki yıl değeri kullanılır. Türkiye dışındaki ülkelerde değer üretilen kWh başınadır ve üretim öncesi yükü içerir; iletim-dağıtım kaybı ayrıca hesaplanmaz.
  • Türkiye, yakıtlar: doğal gaz, linyit, taş kömürü ve odunda varsayılan, ulusal envanterin Türkiye'ye özgü CO₂ katsayıları ve ısıl değerleridir; CH₄ ve N₂O için IPCC 2006 varsayılanları kullanılır (konutta ve sanayide ayrı). Diğer yakıtlarda İngiltere seti kullanılır.
  • Harcama bazlı hesap: miktar verisi olmayan kalemlerde emisyon = harcama (2024 ABD doları) × sektör katsayısı. Hane hesabında yerel para tutarı kullanıcının girdiği kurla dolara çevrilir. Katsayılar ABD ekonomisine aittir; fiyat düzeyi ve yıl farkı düzeltilmez, sonuç tarama düzeyindedir.
  • Türkiye, elektrik: varsayılan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının resmî katsayısıdır. Üretim noktası değeri Kapsam 2'ye, tüketim noktası ile üretim noktası arasındaki fark Kapsam 3 kategori 3'e yazılır; hane hesabında ikisinin toplamı (dağıtımdan bağlı tüketim noktası) kullanılır.
  • Kapsam 2: konum bazlı sonuç şebeke ortalamasıyla hesaplanır. Piyasa bazlı sonuçta sertifikalı yenilenebilir elektrik sıfır sayılır; kalan tüketim sırasıyla tedarikçi katsayısıyla, kalan karışım (residual mix) değeriyle, bunlar girilmemişse şebeke ortalamasıyla çarpılır ve bu durum sonuçta uyarı olarak belirtilir.
  • ISO 14064-1 görünümü: aynı envanter altı ISO kategorisine de dağıtılır: Kapsam 1 → 1; Kapsam 2 → 2; Kapsam 3'ün 4, 6, 7, 9. kategorileri → 3; 1, 2, 3, 5, 8 → 4; 10–13 ve 15 → 5; 14 → 6.
  • Veri kalitesi ve baz yıl: kurumsal araçta her satır için faaliyet verisinin niteliği işaretlenir ve toplam emisyonun bu niteliklere dağılımı gösterilir; yıllar arşivlenip seçilen baz yıla göre karşılaştırılır.
  • Kapsam 3, kategori 3: yakıtların tedarik zinciri yükü ve (IEA setinde) iletim-dağıtım kaybı Kapsam 1 ve 2 girişlerinden otomatik hesaplanır.
  • Biyojenik CO₂: odun, pelet ve biyoyakıtların yanma CO₂'si toplamlara eklenmez, ayrı satırda bildirilir. Bu yakıtların CH₄ ve N₂O emisyonu toplama girer.
  • Uçuş: katsayılar varsayılan olarak yüksek irtifa etkisini (ışınımsal zorlama) içerir; kapatılabilir.
  • Sınırlar: hane hesabı konut ve araç üretimini, kirayı ve kamu harcamalarından düşen payı kapsamaz; hizmet ve harcama kalemleri yalnız tarama düzeyinde tahmin edilir. Türkiye dışındaki ülkelerde elektrik dışındaki katsayılar İngiltere ortalamasıdır. Sonuçlar tahmindir; doğrulanmış bir envanterin yerini tutmaz.

Bu aracı kaynak göstermek

KörEbE (2026). Karbon Cetveli, katsayı seti 2026.5. https://korebenet.com/karbon-hesaplayici/ (erişim tarihinizi ekleyin).

Katsayıların kendisini kullanıyorsanız özgün kaynağı da belirtin; katsayı tablolarında her tablonun kaynağı ve lisansı yazılıdır.