İslam Tarihinde Cemaatleşme — Cilt II

İbrâhim ed-Desûkī çevresinde türbe, mevlid, hane otoritesi ve şehirli-kırsal dolaşım üzerinden gelişen Mısır tarikatı.

Harezm merkezli; halife üretimi, Moğol kırılması ve çok kollu miras üzerinden incelenen tarikatlaşma modeli.

Sözlükte “ardından gelen, vekil, temsilci”. Bakara 30’da insanın yeryüzündeki evrensel-ahlâkî sorumluluğunu; siyasal terim olarak ise Peygamber’den sonraki İslâm devlet başkanlığı kurumunu (hilâfet) anlatır. Kelimenin bu iki düzlemi, tartışmanın önemli bir kaynağıdır.

Hâcegân mirası, hafî zikir, sohbet ve toplum içinde sülûk vurgusuyla gelişen; hoca-halife ve himaye ağları üzerinden geniş coğrafyaya yayılan tarikat.

Ahmed Yesevî pîr hafızası, Türkçe hikmetler ve şehir-bozkır dolaşımı üzerinden yerleşik ve yarı göçebe çevreleri birbirine bağlayan tarikat ağı.

Zâviye, eğitim ve irşad işlevlerini Sahra ticareti, güvenlik ve sömürge karşılaşmalarıyla birleştiren; daha sonra siyasî mücadele ve hanedan düzeyine uzanan tarikat ağı.

Hankah, semâ, futûh ekonomisi ve halifelik üzerinden Güney Asya’da toplumsal kökleşme üreten tarikat ağı.

Şehirli müridin meslek ve aile hayatını terk etmeden manevî aidiyet kurabildiği; hizb-vird, esnek mekân ve çok merkezli kollarla gelişen tarikat ailesi.

Ahmed el-Bedevî pîr hafızası, türbe şehri, mevlid ekonomisi ve halefiyet çevresinde Mısır’da kitlesel aidiyet üreten tarikat.

Mevlânâ çevresinden çelebilik, Konya âsitânesi, semâ, vakıf, mûsiki ve bölgesel mevlevîhâneler yoluyla kurumsallaşan tarikat ağı.

Hacı Bektaş pîr hafızasını pîrevi, ikrar, derviş ağları, Yeniçeri ilişkileri ve Balkan dolaşımıyla birleştiren tarikat geleneği.

Ortak silsile ve seyrüsülûk çekirdeğini çok sayıda güçlü şeyh ve halife üzerinden çoğaltan, özellikle Osmanlı dünyasında geniş kollara ayrılan tarikat ailesi.

Erdebil hankahı ve kurucu hane etrafında gelişip halife ağı, Kızılbaş seferberliği ve askerîleşme yoluyla hanedan-devlet dönüşümüne yönelen tarikat.

Ankara merkezli; emek, üretim, pîr hafızası ve şehirli mürid ağıyla gelişen, daha sonra Şemsî ve Melâmî çizgilere ayrılan Osmanlı tarikatı.

Bayramî silsile hafızasını korurken Üftâde ve Aziz Mahmud Hüdâyî çevresinde Bursa-İstanbul hattında yeni bir şehirli sülûk ve âsitâne düzeni kuran tarikat.

Ahmed Sirhindî çevresinde Nakşibendî mirası yeniden yorumlayan ve halife-mektup ağlarıyla Güney Asya’dan geniş coğrafyalara yayılan yenilenme çizgisi.

Mâhân hankahı, kurucu hane, Dekken saray himayesi, mezhep dönüşümü ve modern ihya kolları üzerinden incelenen İran-Orta Asya kökenli tarikat.

Ayn Mâdî ve Fez’den Sahra ile Batı Afrika’ya yayılan; evrâd, mukaddem ağı ve daha sonra geniş bölgesel kollar üreten tarikat.

Kuzey Afrika ve bağlantılı bölgelerde kurucu silsile, halifelik ve hareketli ağlar üzerinden çoğalan tasavvufî çevreler ailesi.

Hindistan, Hicaz ve Güneydoğu Asya arasında hızlı seyrüsülûk öğretisi, dolaşan metinler ve icazet ağlarıyla çok merkezli biçimde yayılan tarikat.

Tasavvuf, eğitim, misafirlik, vakıf ve yerel arabuluculuk işlevlerini farklı yoğunluklarda birleştiren cemaat mekânı; Mağrib ve Sahra ağlarında ayrıca ticaret/hac düğümü olabilir.

Bir tarikatın pîr merkezi veya başlıca tekke odağı; Mevlevîlik ve diğer tarikatlarda bölgesel zâviye/tekke ağlarıyla ilişkili merkez.

Sûfî çevrelerin şeyh, silsile, halife, mekân, ritüel ve kurumsal süreklilik üreterek daha kalıcı örgütsel yapılara dönüşmesi.

Bir cemaatin aidiyetini görünür ve tekrarlanabilir kılan ortak ibadet, zikir, kabul, sohbet veya benzeri uygulamalar bütünü.

Bir dinî aidiyetin kişi ve fikir düzeyinden çıkarak süreklilik, otorite, aktarım, ağ, mekân ve ortak pratikler üreten topluluk biçimine dönüşme süreci.

Cemaat içinde öğretme, karar verme, temsil, irşad veya meşruiyet üretme kapasitesinin kimde ve hangi kanallarla toplandığını gösteren analiz unsuru.

Şehir, KörEbE külliyatında tekrar eden bir düşünce, ilişki, süreç veya uygulamayı adlandırmak ve farklı eserlerdeki kullanımlarını aynı anlam ağı içinde birleştirmek için kullanılan kavramdır. KörEbE külliyatında özellikle “Hira Dağı’nın Çocukları - Öz’e Dönüş” çalışmasındaki bağlamıyla ele alınır.

Güvenlik, KörEbE külliyatında tekrar eden bir düşünce, ilişki, süreç veya uygulamayı adlandırmak ve farklı eserlerdeki kullanımlarını aynı anlam ağı içinde birleştirmek için kullanılan kavramdır. KörEbE külliyatında özellikle “Hira Dağı’nın Çocukları - Öz’e Dönüş” ve “Soğuk Kaos - Yönetilen Belirsizlik” çalışmalarındaki bağlamlarıyla ele alınır.

Gösterge, KörEbE külliyatında tekrar eden bir düşünce, ilişki, süreç veya uygulamayı adlandırmak ve farklı eserlerdeki kullanımlarını aynı anlam ağı içinde birleştirmek için kullanılan kavramdır. KörEbE külliyatında özellikle “Soğuk Kaos Çağında NATO-2” çalışmasındaki bağlamıyla ele alınır.

Ekonomi, KörEbE külliyatında tekrar eden bir düşünce, ilişki, süreç veya uygulamayı adlandırmak ve farklı eserlerdeki kullanımlarını aynı anlam ağı içinde birleştirmek için kullanılan kavramdır. KörEbE külliyatında özellikle “Soğuk Kaos - Yönetilen Belirsizlik” çalışmasındaki bağlamıyla ele alınır.

Erişim, KörEbE külliyatında tekrar eden bir düşünce, ilişki, süreç veya uygulamayı adlandırmak ve farklı eserlerdeki kullanımlarını aynı anlam ağı içinde birleştirmek için kullanılan kavramdır. KörEbE külliyatında özellikle “Soğuk Kaos Çağında NATO-2” çalışmasındaki bağlamıyla ele alınır.

Devlet, KörEbE külliyatında tekrar eden bir düşünce, ilişki, süreç veya uygulamayı adlandırmak ve farklı eserlerdeki kullanımlarını aynı anlam ağı içinde birleştirmek için kullanılan kavramdır. KörEbE külliyatında özellikle “Hira Dağı’nın Çocukları - Öz’e Dönüş” ve “Soğuk Kaos - Yönetilen Belirsizlik” çalışmalarındaki bağlamlarıyla ele alınır.

İstekli, talep eden.