KÖREBE · BAĞIMSIZ ARAŞTIRMA SÖZLÜĞÜ
Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü
Propaganda ve algı yönetimi örüntülerini tanım, mekanizma, belgelenmiş örnek, analiz, karşı strateji ve kaynaklarıyla inceleyin.
1.000 MADDEDE ARA
Terim, yöntem, olay veya kaynak
Arama yalnız Hasbara Sözlüğü içinde çalışır; genel Kavram Atlası verisine ve sayaçlarına karışmaz.
SÖZLÜK SONUÇLARI
1.000 madde
Akademik Danışmanlıklarda İsrail Yanlı Görüşlerin Dayatılması
Akademisyenlerin danışmanlık süreçlerinde İsrail perspektifine yönlendirilmesi.
İşleyiş mekanizması
Danışman atamalarında tek taraflı seçim.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2016’da ABD’de bir doktora tezinde danışmanın İsrail merkezli kaynaklara zorlaması. Tarihsel Arka Plan: Akademik danışmanlık mekanizmaları lobi etkisine açık. Küresel Yansımalar: Genç akademisyenler tek taraflı eğitilir.
Analitik değerlendirme
Filistin konulu tezler çarpıtılır.
Karşı strateji
Danışmanlıkta bağımsız denetim.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Erakat, N. (2019). Justice for Some.
Üniversite Web Sitelerinde Filistin Dayanışma Açıklamalarının Silinmesi
Üniversitelerin resmi internet sitelerinden Filistin destek açıklamalarının kaldırılması.
İşleyiş mekanizması
Yönetim kararıyla arşivlerin düzenlenmesi.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2021’de ABD’de bir üniversitenin öğrenci birliğinin Filistin destek açıklamasını sitesinden silmesi. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden sonra web arşivleri politik baskılara tabi tutuldu. Küresel Yansımalar: Akademik şeffaflık tartışılır hale geldi.
Analitik değerlendirme
Kurumsal hafıza manipüle edilir.
Karşı strateji
Dijital arşivleme ve bağımsız yedekleme.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Palestine Legal (2021).
Yayıncıların Filistin Belgesellerini Dağıtıma Sokmaması
Belgesel yapımlarının yayınevleri ve dağıtımcılarca görmezden gelinmesi.
İşleyiş mekanizması
“Pazar yok” veya “tarafsızlık” gerekçeleri.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2019’da Avrupa’da Filistin belgesellerinin festival dağıtım ağına alınmaması. Tarihsel Arka Plan: Belgesel sektöründe lobi etkisi. Küresel Yansımalar: Kültürel üretim tek taraflılaşır.
Analitik değerlendirme
Görsel hafıza bastırılır.
Karşı strateji
Alternatif dağıtım ağları geliştirilmesi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Shohat, E. & Stam, R. (2014). Unthinking Eurocentrism.
Akademik Panellerde İsrail Eleştirisi Getirenlerin “Radikal” Etiketlenmesi
İsrail karşıtı akademisyen veya öğrencilerin aşırı uç olarak damgalanması.
İşleyiş mekanizması
Panel moderatörlerinin veya organizatörlerin söylemleri.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2017’de ABD’de bir Filistinli akademisyenin panelde “radikal” diye yaftalanması. Tarihsel Arka Plan: 11 Eylül sonrası “radikalizm” söylemi yaygınlaştı. Küresel Yansımalar: Akademik tartışmalar daraltıldı.
Analitik değerlendirme
Eleştirel sesler marjinalize edilir.
Karşı strateji
İfade özgürlüğünü savunan akademik birlikler.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Erakat, N. (2019). Justice for Some.
Üniversite Araştırma Ortaklıklarında İsrail Şirketlerinin Önceliği
Üniversitelerle yapılan işbirliklerinde İsrail şirketlerine özel ayrıcalık verilmesi.
İşleyiş mekanizması
Fon protokollerinde İsrail ortaklarının şart koşulması.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2018’de Horizon 2020 kapsamında bazı Avrupa üniversitelerinin İsrail savunma şirketleriyle zorunlu ortaklık yapması. Tarihsel Arka Plan: 2000 sonrası İsrail–AB akademik işbirlikleri arttı. Küresel Yansımalar: Akademik adalet tartışmaları yükseldi.
Analitik değerlendirme
Filistinli kurumlar dışlanır.
Karşı strateji
Şeffaf işbirliği kriterleri.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Corporate Watch (2018).
Araştırma Hibelerinde Filistin’e Ayrılan Fonların Sıfırlanması
Uluslararası hibe programlarında Filistin için bütçe ayrılmaması.
İşleyiş mekanizması
Politik baskı ile bütçe tahsisi engelleme.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2015’te AB fonlarında Filistin konulu projelere bütçe ayrılmadığı raporlandı. Tarihsel Arka Plan: Hibeler lobi etkisine açık hale geldi. Küresel Yansımalar: Akademik eşitsizlik derinleşti.
Analitik değerlendirme
Filistin araştırmaları sürdürülemez hale gelir.
Karşı strateji
Alternatif fon mekanizmaları kurmak.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
PACBI Reports (2016).
Akademik Çalışmalarda İsrail Yanlı Kaynakların Zorunlu Gösterilmesi
Öğrenci ve akademisyenlere derslerde İsrail kaynaklarını kullanma şartı konulması.
İşleyiş mekanizması
Ders izlencelerinde tek taraflı kaynak listeleri.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2020’de bir ABD üniversitesinde İsrail yanlı kaynakların zorunlu okutulması tartışma yarattı. Tarihsel Arka Plan: Eğitim materyalleri uzun süredir siyasi baskı altında. Küresel Yansımalar: Akademik objektiflik zarar görür.
Analitik değerlendirme
Akademik perspektif tek kutuplu hale gelir.
Karşı strateji
Kaynak çeşitliliği ilkesinin korunması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Said, E. (1992). The Question of Palestine.
Üniversite Basınında İsrail Eleştirilerinin “Yanlış Bilgi” Sayılması
Üniversiteye bağlı medya organlarında İsrail eleştirilerinin dezenformasyon olarak etiketlenmesi.
İşleyiş mekanizması
Editoryal kurulların yanlı değerlendirmeleri.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2021’de bir üniversite gazetesinde İsrail eleştirisi “yanlış bilgi” gerekçesiyle kaldırıldı. Tarihsel Arka Plan: Medya denetimi lobi etkisiyle yoğunlaştı. Küresel Yansımalar: Akademik basın özgürlüğü tartışıldı.
Analitik değerlendirme
Eleştirel yazılar sansürlenir.
Karşı strateji
Öğrenci basın haklarının korunması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Palestine Legal (2021).
Yayıncıların Filistin Şairlerini “Siyasi” Gerekçeyle Engellemesi
Filistinli şairlerin eserlerinin siyasi içerikli denilerek yayımlanmaması.
İşleyiş mekanizması
“Apayrı siyasi beyan” gerekçesiyle sansür.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: Mahmoud Darwish’in bazı şiirlerinin Batı yayınevlerince reddi. Tarihsel Arka Plan: Filistin edebiyatı uzun süredir politik etiketleniyor. Küresel Yansımalar: Kültürel hafıza bastırılır.
Analitik değerlendirme
Filistin edebiyatı görünmez kılınır.
Karşı strateji
Bağımsız yayınevlerinin desteklenmesi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Harlow, B. (1987). Resistance Literature.
Akademik Kongrelerde İsrail Karşıtı Posterlere Sansür
Kongrelerde Filistin lehine hazırlanan posterlerin kabul edilmemesi.
İşleyiş mekanizması
“Standartlara uygun değil” bahanesiyle reddetme.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2019’da bir Avrupa konferansında Gazze üzerine posterin reddedilmesi. Tarihsel Arka Plan: Poster sunumları bilimsel çeşitliliğin parçasıdır ancak siyasi baskıya uğruyor. Küresel Yansımalar: Akademik forumların bağımsızlığı sorgulandı.
Analitik değerlendirme
Akademik paylaşım kısıtlanır.
Karşı strateji
Bilimsel kriterlerin şeffaf uygulanması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
PACBI Reports (2020).
Üniversite Atamalarında İsrail Yanlı CV’lere Öncelik
Akademik kadro alımlarında İsrail ile işbirliği yapmış adayların tercih edilmesi.
İşleyiş mekanizması
CV değerlendirmelerinde İsrail ortaklı projelere ağırlık verilmesi.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2018’de ABD’de bir üniversitede İsrail merkezli araştırma yapmış akademisyenin öncelikli atanması. Tarihsel Arka Plan: Akademik işe alımlar lobi etkisine açık. Küresel Yansımalar: Akademik liyakat sistemi zedelenir.
Analitik değerlendirme
Kariyer fırsatları tek taraflılaşır.
Karşı strateji
Bağımsız ve çoklu kriterlerin uygulanması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Erakat, N. (2019). Justice for Some.
Araştırma Programlarında İsrail Yanlı Veri Setlerinin Zorunlu Tutulması
Üniversite ve araştırma programlarında yalnızca İsrail kaynaklı veri setlerinin kullanılmasının şart koşulması.
İşleyiş mekanizması
Fon sağlayıcıların veri erişimini sınırlaması.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2019’da bir AB fonlu araştırmada Filistin kaynaklarının reddedilip yalnızca İsrail devlet verilerinin kabul edilmesi. Tarihsel Arka Plan: Veri tekeli 2000 sonrası artmıştır. Küresel Yansımalar: Bilimsel nesnellik zarar görür.
Analitik değerlendirme
Filistin merkezli veriler görünmez kılınır.
Karşı strateji
Açık veri tabanlarının geliştirilmesi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Khalidi, R. (2020). The Hundred Years’ War on Palestine.
Akademik Kitaplarda Filistin Bölümlerinin Kesilmesi
Filistin’e dair yazılmış bölümlerin editör gerekçesiyle kitaptan çıkarılması.
İşleyiş mekanizması
“Tarafsızlık” ya da “fazlalık” bahanesiyle sansür.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2015’te ABD’de bir ders kitabında Filistin bölümünün baskı öncesi çıkarılması. Tarihsel Arka Plan: Eğitim yayınlarında benzer vakalar sık yaşandı. Küresel Yansımalar: Kültürel hafıza budanır.
Analitik değerlendirme
Okur tek taraflı bilgiye ulaşır.
Karşı strateji
Bağımsız yayınevleriyle işbirliği.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Said, E. (1992). The Question of Palestine.
Üniversite Laboratuvarlarında İsrail Teknolojilerinin Mecburi Kullanımı
Araştırma laboratuvarlarında İsrail şirketlerinin ürünlerinin zorunlu hale getirilmesi.
İşleyiş mekanizması
İhale ve sponsorluk baskısı.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2018’de bazı Avrupa üniversitelerinde Elbit Systems cihazlarının laboratuvarlarda zorunlu hale gelmesi. Tarihsel Arka Plan: Akademi–savunma sanayi işbirliği yaygınlaştı. Küresel Yansımalar: Üniversite araştırmaları militarize oldu.
Analitik değerlendirme
Bilimsel üretim tekelleşir.
Karşı strateji
Alternatif tedarik zincirlerinin kurulması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Corporate Watch (2018).
Think-Tank Sunumlarında Filistin Eleştirilerinin “Yanlı” Gösterilmesi
Filistin lehine analizlerin “ideolojik” damgasıyla itibarsızlaştırılması.
İşleyiş mekanizması
Sunum raporlarının kategorik olarak yanlı ilan edilmesi.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2017’de Washington’da bir think-tank sunumunda Filistin raporunun “ideolojik” diye dışlanması. Tarihsel Arka Plan: Lobi etkisiyle think-tank literatürü tek yönlüleşti. Küresel Yansımalar: Bağımsız araştırmalar marjinalleşti.
Analitik değerlendirme
Politika yapıcıların algısı çarpıtılır.
Karşı strateji
Çok kaynaklı sunumların şart koşulması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Mearsheimer & Walt (2007). The Israel Lobby.
Akademisyenlere İsrail Karşıtı Çalışmalarda Konferans Yasağı
İsrail’i eleştiren akademisyenlerin konferanslara katılmasının engellenmesi.
İşleyiş mekanizması
Davet iptalleri veya vize engelleri.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2021’de Filistinli akademisyenlerin Avrupa konferansına alınmaması. Tarihsel Arka Plan: Konferans sansürleri uzun süredir gündemde. Küresel Yansımalar: Akademi tek sesli hale gelir.
Analitik değerlendirme
Akademik özgürlük ihlal edilir.
Karşı strateji
Uluslararası akademik dayanışma.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
PACBI Reports (2021).
Üniversite Gazetelerinde Filistin Katliamlarının Yer Almaması
Üniversite basınında Filistin’deki sivil ölümlerinin hiç haber yapılmaması.
İşleyiş mekanizması
Editoryal engelleme.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2014 Gazze saldırılarında birçok üniversite gazetesinin haberi görmezden gelmesi. Tarihsel Arka Plan: Öğrenci basını da politik baskıya maruz kaldı. Küresel Yansımalar: Genç kuşak bilgi yoksunluğuna sürüklendi.
Analitik değerlendirme
Öğrenciler tek taraflı bilgiye maruz kalır.
Karşı strateji
Bağımsız öğrenci medyasının desteklenmesi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Palestine Legal (2015).
Yayıncıların İsrail Yanlı Kapak Görselleri Seçmesi
Akademik ve popüler kitaplarda İsrail imajını olumlayan kapak tasarımlarının tercih edilmesi.
İşleyiş mekanizması
Grafik tasarımlarda politik yönlendirme.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2019’da bazı İsrail tarihi kitaplarının kapaklarında “barışçı” sembollerin seçilmesi. Tarihsel Arka Plan: Yayıncılıkta görsel dil propaganda aracı olarak kullanıldı. Küresel Yansımalar: Okur algısı yönlendirilir.
Analitik değerlendirme
Görsel hafıza manipüle edilir.
Karşı strateji
Kapak seçimlerinde bağımsız denetim.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Shohat, E. (2017). Israeli Cinema: East/West and the Politics of Representation.
Akademik Panellerde İsrail Eleştirisi Getirenlerin Mikrofonunun Kapatılması
Panel sırasında İsrail karşıtı konuşmacıların seslerinin teknik olarak kesilmesi.
İşleyiş mekanizması
Organizasyon kontrolüyle sansür.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2018’de ABD’de bir akademik panelde Filistinli konuşmacının mikrofonunun kapatılması. Tarihsel Arka Plan: Söz kesme ve sansür mekanizmaları uzun süredir var. Küresel Yansımalar: Akademik özgürlük krizi gündem oldu.
Analitik değerlendirme
Eleştirel ses doğrudan susturulur.
Karşı strateji
Bağımsız teknik ekiplerin denetimi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Erakat, N. (2019). Justice for Some.
Üniversite Konferans Salonlarında Filistin Afişlerinin Yasaklanması
Üniversite salonlarında Filistin’e dair görsel materyallerin yasaklanması.
İşleyiş mekanizması
“Siyasi semboller” gerekçesi.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2022’de ABD’de bir üniversitenin konferans salonlarında Filistin afişlerini yasaklaması. Tarihsel Arka Plan: Görsel sansür kampüslerde artış gösterdi. Küresel Yansımalar: Öğrenci dayanışmaları engellenir.
Analitik değerlendirme
Görsel ifade özgürlüğü kısıtlanır.
Karşı strateji
İfade özgürlüğü tüzüklerinin uygulanması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Palestine Legal (2022).
Araştırma Fonlarının İsrail Yanlı STK’lara Aktarılması
Üniversite araştırma fonlarının tarafsız görünümdeki İsrail yanlı kuruluşlara yönlendirilmesi.
İşleyiş mekanizması
Hibe kriterleri manipülasyonu.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2016’da AB fonlarının İsrail yanlı STK’lara aktarılması tartışma yarattı. Tarihsel Arka Plan: STK ağları akademik fonlarda etkin oldu. Küresel Yansımalar: Bağımsız araştırmalar kaynak bulamaz.
Analitik değerlendirme
Fon dağılımı adaletsizleşir.
Karşı strateji
Fon süreçlerinde şeffaflık.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
BDS Movement Reports (2017).
Akademik Kurumlarda Filistin Dayanışmasının “Disiplin Suçu” Sayılması
Üniversite yönetimlerinin Filistin yanlı faaliyetleri disiplin gerekçesi yapması.
İşleyiş mekanizması
Öğrenci ve akademisyenlere soruşturma açma.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2021’de ABD’de Filistin dayanışma bildirisi yayımlayan öğrencilere disiplin cezası verilmesi. Tarihsel Arka Plan: 1960’lardan beri siyasi öğrenci hareketleri kriminalize ediliyor. Küresel Yansımalar: Akademik özgürlük aşındı.
Analitik değerlendirme
Dayanışma caydırılır.
Karşı strateji
Uluslararası akademik birliklerin baskısı.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Palestine Legal (2021).
Üniversite Atamalarında İsrail Yanlı CV’lere Öncelik (İleri Aşama)
Özellikle yüksek düzey akademik pozisyonlarda İsrail ortaklı projelerin belirleyici kriter yapılması.
İşleyiş mekanizması
Rektörlük ve yönetim kurulu onay süreçlerinde öncelik.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2019’da Avrupa’da bir üniversitede İsrail askeri araştırma projelerinde yer alan profesörün doğrudan atanması. Tarihsel Arka Plan: Akademik elitin siyasallaşması uzun süredir devam ediyor. Küresel Yansımalar: Akademik liyakat ve eşitlik zedelenir.
Analitik değerlendirme
Akademik elit tek taraflılaşır.
Karşı strateji
Bağımsız uluslararası atama denetimleri.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Pappé, I. (2015). The Idea of Israel.