Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü

“Çocuklarımızı korumak bizim görevimiz” söylemi.

Örnek Olay: 2012 Gazze saldırısı sırasında “vatandaşlarımızı korumak kutsal görevimiz” açıklamaları. Tarihsel Arka Plan: Siyonist ideolojinin “toplumu koruma” doktrini. Küresel Yansımalar: Askerî şiddet moral üstünlük gibi pazarlanır.

Şiddet kutsal bir görev gibi sunulur.

Sivillere karşı işlenen suçların belgeleriyle ahlaki iddiaların çürütülmesi.

—

Morris, B. (2008). 1948: A History of the First Arab-Israeli War.

“Bunlar aşırı, irrasyonel” söylemi.

Örnek Olay: 2006 Hamas seçimlerinden sonra tüm Filistin yönetiminin “aşırıcı” ilan edilmesi. Tarihsel Arka Plan: ABD’nin “War on Terror” söylemiyle uyumlu biçimde yaygınlaştırıldı. Küresel Yansımalar: Filistin’e yönelik yaptırımlar ve izolasyon kolaylaştı.

Meşru siyasi hareketler kriminalize edilir.

Demokratik seçim sonuçlarının ve halk desteğinin belgelenmesi.

—

Milton-Edwards, B. & Farrell, S. (2010). Hamas: The Islamic Resistance Movement.

“Halkın tamamı radikal” algısı oluşturmak.

Örnek Olay: Batı medyasında Gazze halkının tamamının Hamas’la özdeşleştirilmesi. Tarihsel Arka Plan: Oryantalist söylemlerde “homojen düşman kitlesi” algısıyla paralel. Küresel Yansımalar: Filistin toplumunun demokratik ve sivil yönleri bastırılır.

Meşru siyasi talepler görünmez hale gelir, toplumsal çeşitlilik inkâr edilir.

Filistin içindeki farklı siyasi, dini ve toplumsal aktörlerin görünür kılınması.

—

Said, E. (1978). Orientalism.

“Kendi çocuklarını ölüme sürüklüyorlar” söylemi.

Örnek Olay: 2018 Gazze Büyük Dönüş Yürüyüşü’nde öldürülen çocuklar için kullanılan “aileleri onları bizim üzerimize gönderdi” söylemi. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden beri süregelen “insan kalkanı” propagandasının varyantı. Küresel Yansımalar: Uluslararası kamuoyunda mağduriyetin ters yüz edilmesi.

İsrail’in sivil katliamlarındaki sorumluluğu gizlenir.

BM ve UNICEF raporlarının delil olarak sunulması.

—

UNHRC (2019). Report on the protests in the Occupied Palestinian Territory.

“Dünya bize karşı” söylemi.

Örnek Olay: 2011’de BM Genel Kurulu’nda Filistin devletinin tanınması oylaması sırasında İsrail’in yalnız bırakıldığını vurgulayan resmi söylemler. Tarihsel Arka Plan: Holokost sonrası Yahudi halkının yalnız bırakıldığı anlatısıyla bağlantılıdır. Küresel Yansımalar: İsrail’in saldırıları “hayatta kalma mücadelesi” gibi sunulur.

İç kamuoyunda dayanışma ve ulusal birlik duygusu artırılır.

ABD ve Batı’dan alınan sürekli askeri, ekonomik ve diplomatik desteğin belgelenmesi.

—

Shlaim, A. (2014). The Iron Wall.

“Biz haklıyız ama kimse anlamıyor” retoriği.

Örnek Olay: 2014 Gazze saldırısı sonrası Netanyahu’nun “dünya İsrail’in güvenlik ihtiyaçlarını anlamıyor” açıklaması. Tarihsel Arka Plan: Sürekli “özel konum” söylemiyle desteklenmiştir. Küresel Yansımalar: İsrail mağduriyet üzerinden destek bulmaya çalışır.

İsrail’in saldırıları mazur görülür, eleştiriler duyarsızlık gibi sunulur.

Uluslararası hukuk raporlarının geniş desteğinin belgelenmesi.

—

Finkelstein, N. (2017). Gaza: An Inquest into Its Martyrdom.

“Biz barış masasına oturuyoruz, onlar masayı devirdi” söylemi.

Örnek Olay: Oslo sürecinde Arafat’ın İsrail tarafından sürekli “barışı sabote eden” lider olarak gösterilmesi. Tarihsel Arka Plan: 1947 BM Taksim Planı’ndan beri yinelenen argüman. Küresel Yansımalar: Filistin diplomasisi güvenilmez olarak çerçevelenir.

Filistin barış girişimleri değersizleştirilir.

Filistin tarafının imzaladığı barış belgelerinin ve anlaşmaların vurgulanması.

—

Beilin, Y. (2004). The Path to Geneva.

“Savunma ordusu” imajı.

Örnek Olay: 2021’de Gazze’ye yönelik bombardımanın “roketlere karşı savunma” diye açıklanması. Tarihsel Arka Plan: BM Şartı’nın 51. maddesine dayalı meşruiyet iddiası. Küresel Yansımalar: Batı kamuoyunda destek sağlanır.

Askerî operasyonlar saldırganlık değil, “korunma hakkı” gibi gösterilir.

İşgal altındaki tarafın “meşru müdafaa” hakkına sahip olamayacağının vurgulanması.

—

ICJ (2004). Advisory Opinion on the Wall.

Medyada sürekli “terör”, “suç”, “kaçakçılık” etiketleri.

Örnek Olay: Gazze’nin “suç yuvası” olarak Batı basınında çerçevelenmesi. Tarihsel Arka Plan: Sömürgeci dillerde “yerli halkı suçlu” olarak gösterme pratikleriyle paralel. Küresel Yansımalar: Filistin’e yönelik ağır yaptırımların zemini hazırlanır.

Filistin toplumunun meşru siyasi kimliği kriminalize edilir.

Filistin’in uluslararası hukuk ve diplomasi zeminindeki faaliyetlerinin belgelenmesi.

—

Pappe, I. (2006). The Ethnic Cleansing of Palestine.

“Biz onları uyarmadan ateş etmiyoruz, onlar ediyor” söylemi.

Örnek Olay: 2008–2009 Gazze saldırısında “önceden broşür dağıttık” açıklaması. Tarihsel Arka Plan: Modern savaş hukukunda “uyarı yükümlülüğü”nün çarpıtılması. Küresel Yansımalar: İsrail’in imajı “ahlaki ordu” diye parlatılır.

Orantısız şiddet meşrulaştırılır.

Uyarıların sivillerin güvenliğini sağlamadığına dair raporların öne çıkarılması.

—

HRW (2009). Rain of Fire: Israel’s Unlawful Use of White Phosphorus.

“Akılsız sürü” imajı.

Örnek Olay: Gazze protestolarının Batı medyasında “kaotik kalabalık” olarak aktarılması. Tarihsel Arka Plan: Sömürgeci dillerde “yerli halkı sürü” gibi sunma geleneği. Küresel Yansımalar: Filistin’in siyasi kimliği görünmez hale gelir.

Toplumsal direniş küçümsenir, meşru talepler itibarsızlaştırılır.

Direnişin örgütlü ve politik boyutunun belgelenmesi.

—

Chomsky, N. (1999). Fateful Triangle: The United States, Israel, and the Palestinians.

“Çölün ortasında kültürsüz kitle” söylemi.

Örnek Olay: İsrail liderlerinin sıkça kullandığı “biz çölü medeniyet yaptık” söylemi. Tarihsel Arka Plan: Siyonist hareketin “topraksız halka topraksız ülke” sloganı. Küresel Yansımalar: Filistin’in kültürel varlığı görünmez hale gelir.

İşgal ve yerleşim politikaları meşrulaştırılır.

UNESCO raporları ve Filistin kültürel mirasının belgeleriyle karşı çıkmak.

—

Masalha, N. (2012). The Palestine Nakba: Decolonising History, Narrating the Subaltern, Reclaiming Memory.

“Biz modern, demokratik ve Batılıyız” söylemi.

Örnek Olay: Tel Aviv’in “Orta Doğu’nun tek modern kültür başkenti” olarak sunulması. Tarihsel Arka Plan: Sömürgeci oryantalist bakışın devamı. Küresel Yansımalar: İsrail “medeniyetin temsilcisi” imajıyla destek bulur.

Filistin kültürü geri kalmış, medeniyetsiz gibi algılanır.

Filistin’in tarihî, sanatsal ve kültürel mirasının belgelerle görünür kılınması.

—

Said, E. (1994). Culture and Imperialism.

“Onlara yaşamı biz sağlıyoruz” söylemi.

Örnek Olay: İsrail’in Gazze’de elektrik ve interneti kontrol ederek bunu “yardım” gibi göstermesi. Tarihsel Arka Plan: Teknolojiyi hegemonya aracı olarak kullanma. Küresel Yansımalar: Uluslararası arenada İsrail “yardım eden” ülke gibi sunulur.

İşgalin yarattığı bağımlılık ilişkisi meşrulaştırılır.

Filistin’in kaynaklarının İsrail tarafından kontrol edilmesinin belgelenmesi.

—

Weizman, E. (2012). Hollow Land: Israel’s Architecture of Occupation.

“Ne verirsek versinler nankörler” söylemi.

Örnek Olay: Oslo sonrası İsrail’in “barış sürecinde taviz verdik ama onlar şiddeti seçti” açıklamaları. Tarihsel Arka Plan: Sömürgeci söylemlerdeki “nankör yerli” imajının devamı. Küresel Yansımalar: İsrail’in sürekli fedakâr taraf gibi gösterilmesi.

Filistin’in meşru talepleri itibarsızlaştırılır.

Filistin’in gerçek hak kayıplarının belgelerle ortaya konması.

—

Chomsky, N. (1999). Fateful Triangle.

“Onlara saldırmasak bile zaten yok olacaklar” algısı.

Örnek Olay: Gazze’deki iç çatışmaların “kendi kendini tüketme” şeklinde yorumlanması. Tarihsel Arka Plan: Kolonyal söylemlerde “kendini yok eden halk” miti. Küresel Yansımalar: İsrail sorumluluktan kurtulmuş gibi görünür.

İsrail’in işgal ve abluka politikaları görünmez hale gelir.

İşgal politikalarının yapısal etkilerinin belgelenmesi.

—

Roy, S. (2007). Failing Peace: Gaza and the Palestinian- Israeli Conflict.

“Biz durduk yere saldırmadık, onlar provoke etti” söylemi.

Örnek Olay: 2000 İkinci İntifada’nın Ariel Sharon’un Mescid-i Aksa ziyaretiyle başlamasına rağmen “Filistin provokasyonu” diye sunulması. Tarihsel Arka Plan: Klasik güvenlik söylemlerinin devamı. Küresel Yansımalar: Filistin uluslararası arenada saldırgan gibi gösterilir.

Saldırılar kaçınılmaz ve meşru gibi algılanır.

Provokasyonun çoğunlukla İsrail kaynaklı olduğunun belgelenmesi.

—

Tessler, M. (2009). A History of the Israeli-Palestinian Conflict.

“Onlar vurdu, biz karşılık verdik” anlatısı.

Örnek Olay: 2021 Gazze saldırılarının “roketlere cevap” şeklinde tanımlanması. Tarihsel Arka Plan: BM Şartı 51’e dayalı “meşru müdafaa” argümanıyla bağlantılı. Küresel Yansımalar: Batı kamuoyunda destek sağlanır.

İsrail’in saldırganlığı görünmez olur.

Orantısız güç kullanımı raporlarla ifşa edilmelidir.

—

UNHRC (2021). Report on the Occupied Palestinian Territory.

“Onlar kendi halklarını kullanıyor” söylemi.

Örnek Olay: Gazze’de öldürülen sivillerin Hamas’ın “kendi halkını feda ettiği” iddiasıyla açıklanması. Tarihsel Arka Plan: “İnsan kalkanı” retoriğinin varyantı. Küresel Yansımalar: İsrail’i “zorunlu aktör” gibi sunar.

İsrail’in sorumluluğu gizlenir, Filistin liderliği gayrimeşru gösterilir.

Sivillerin doğrudan hedef alındığını belgeleyen raporlar.

—

Amnesty International (2014). Families under the Rubble.

“Biz hazırız ama onlar masaya gelmiyor” anlatısı.

Örnek Olay: 2014 barış görüşmelerinin başarısızlığının yalnızca Filistin’e yüklenmesi. Tarihsel Arka Plan: Oslo’dan bu yana sürekli yinelenen retorik. Küresel Yansımalar: İsrail’in diplomatik üstünlüğü pekişir.

İsrail’in diplomasiye açık, Filistin’in ise uzlaşmaz olduğu algısı yaratılır.

Filistin’in müzakere taleplerinin belgelenmesi.

—

Beilin, Y. (2004). The Path to Geneva.

Tarihi çarpıtarak ilk saldırının daima karşı taraftan geldiğini iddia etmek.

Örnek Olay: 1967 Altı Gün Savaşı’nın “önleyici değil, tepki savaşı” gibi sunulması. Tarihsel Arka Plan: Savaş hukukunda “ilk saldıran” tarafın gayrimeşru kabul edilmesine karşı bir savunma stratejisi. Küresel Yansımalar: Batı medyasında İsrail’in sürekli “savunma halinde” gösterilmesi.

İsrail’in saldırganlığı görünmez kılınır.

Tarihsel belgelerle ilk saldırının çoğunlukla İsrail’den geldiğinin ispatlanması.

—

Oren, M. (2002). Six Days of War.

“Dünya bizi yalnız bıraktı, şimdi bize destek olmak zorundalar” argümanı.

Örnek Olay: Almanya’nın İsrail’e sürekli mali ve askeri destek vermesinin Holokost’la ilişkilendirilmesi. Tarihsel Arka Plan: Holokost sonrası suçluluk duygusunun diplomasiye çevrilmesi. Küresel Yansımalar: İsrail, Batı’dan sürekli ayrıcalık elde eder.

Uluslararası destek bir yükümlülük gibi dayatılır.

Evrensel hukuk normlarının suçluluk psikolojisiyle değil, eşitlik ilkesiyle uygulanması gerektiğini vurgulamak.

—

Finkelstein, N. (2000). The Holocaust Industry.

“Onlar için şiddet yaşam biçimi” söylemi.

Örnek Olay: 2018 Gazze Büyük Dönüş Yürüyüşü’nün “şiddeti büyütmek için düzenlenen bir etkinlik” şeklinde çerçevelenmesi. Tarihsel Arka Plan: Filistin direnişini sürekli kriminalize eden İsrail propagandasının parçasıdır. Küresel Yansımalar: Uluslararası kamuoyunda Filistin barış aktörü değil, “şiddet üretici” gibi algılanır.

Filistin’in siyasi talepleri itibarsızlaştırılır.

Filistin’in diplomatik girişimlerinin belgelenmesi.

—

UNHRC (2019). Report of the Commission of Inquiry on the 2018 Protests in the OPT.

“Bizim değerlerimiz evrensel, onlarınki ilkel” iddiası.

Örnek Olay: Kudüs’teki Filistin kültürel alanlarının “İsrail mirası” diye tanıtılması. Tarihsel Arka Plan: Sömürgeci “medeniyet–barbarlık” ayrımının güncel yansıması. Küresel Yansımalar: UNESCO çatışmalarında sıkça gündeme gelmiştir.

Filistin kültürel mirası itibarsızlaştırılır.

Filistin’in kültürel mirasının uluslararası koruma altına alınması.

—

Masalha, N. (2012). The Palestine Nakba.