Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü

“Onlar barbar, biz uygarlığı koruyoruz” söylemi.

Örnek Olay: 2001 sonrası “terörle savaş” bağlamında Filistin hareketlerinin “Batı değerlerine saldırı” gibi sunulması. Tarihsel Arka Plan: Oryantalist söylemlerin güncellenmiş hâlidir. Küresel Yansımalar: İsrail “medeniyetin ön cephesi” gibi lanse edilir.

İsrail’in saldırıları küresel güvenliğin parçası gibi gösterilir.

Filistin’in uluslararası diplomasiye katkılarının vurgulanması.

—

Achcar, G. (2011). The Arabs and the Holocaust.

“Onlarda düzen yok, anarşi hâkim” söylemi.

Örnek Olay: Gazze’nin “kaos bölgesi” olarak uluslararası basında etiketlenmesi. Tarihsel Arka Plan: Kolonyal idarelerde “yerli halk kaosu” söylemiyle paraleldir. Küresel Yansımalar: Filistin devletsizliğinin gerekçesi olarak sunulur.

İsrail’in kontrol mekanizmaları meşrulaştırılır.

Filistin’in kurumsal yapıları ve yönetim deneyimlerinin belgelenmesi.

—

Roy, S. (2007). Failing Peace.

“Bizim varlığımız barışın garantisi” argümanı.

Örnek Olay: 1990’larda Oslo sürecinde İsrail liderlerinin “barışın anahtarı bizde” vurgusu. Tarihsel Arka Plan: İsrail’in kendisini “tek demokrasi” olarak konumlandırması. Küresel Yansımalar: Batı kamuoyunda İsrail “barış partneri”, Filistin ise engelleyici olarak çerçevelenir.

Filistin barış girişimleri değersizleştirilir.

Barışın çok taraflı süreçlerle sağlanabileceğinin gösterilmesi.

—

Beilin, Y. (2004). The Path to Geneva.

Sistematik “insanlık dışı” dil.

Örnek Olay: 2014 Gazze saldırısında İsrailli yetkililerin “insan değil canavar” söylemleri. Tarihsel Arka Plan: Soykırımların öncesinde kullanılan klasik nefret dili. Küresel Yansımalar: Uluslararası medyada Filistin’in kriminalize edilmesi kolaylaşır.

Şiddet meşrulaştırılır, empati kesilir.

İnsan hakları raporlarıyla bu söylemin ifşası.

—

Human Rights Watch (2014). Gaza: Unlawful Israeli Attacks.

“Hedef gözetiyoruz, onlar gözetmiyor” söylemi.

Örnek Olay: “Demir Kubbe”nin sivilleri korumak için geliştirildiği propagandası. Tarihsel Arka Plan: Modern savaş teknolojilerinin pazarlama argümanlarına çevrilmesi. Küresel Yansımalar: İsrail’in “ahlaki ordu” imajı desteklenir.

Askerî üstünlük meşrulaştırılır.

Yasaklı mühimmatların belgelenmesi (fosfor bombası vb.).

—

HRW (2009). Rain of Fire.

“Onlarla anlaşmaya güvenilmez” söylemi.

Örnek Olay: Oslo sonrası Filistin tarafının “taahhütleri yerine getirmediği” iddiası. Tarihsel Arka Plan: Kolonyal dönemde “yerli halk sözünde durmaz” stereotipi. Küresel Yansımalar: Filistin’in uluslararası müzakere pozisyonu zayıflatılır.

Filistin’in diplomatik itibarı zedelenir.

İsrail’in sistematik anlaşma ihlallerinin belgelenmesi.

—

Pappé, I. (2004). A History of Modern Palestine.

“Onlar dünya istikrarını bozan bir aktör” söylemi.

Örnek Olay: ABD medyasında Hamas’ın “dünya güvenliğini tehdit eden yapı” gibi sunulması. Tarihsel Arka Plan: Terörizm söylemiyle uyumludur. Küresel Yansımalar: Filistinli gruplar uluslararası terör listelerine alınır.

Filistin davası kriminalize edilir.

Filistin’in uluslararası örgütlerdeki diplomatik girişimlerinin belgelenmesi.

—

Khalidi, R. (2020). The Hundred Years’ War on Palestine.

“Broşür attık, telefon ettik” açıklamaları.

Örnek Olay: 2014 Gazze bombardımanında yapılan telefon aramaları “uyarı” diye sunulmuştu. Tarihsel Arka Plan: Savaş hukukundaki “uyarı yükümlülüğü” kavramının çarpıtılması. Küresel Yansımalar: Batı medyasında İsrail’in “insancıl savaş” imajı parlatılır.

Sivillerin ölümü İsrail’in değil, “dinlemeyenlerin” sorumluluğu gibi gösterilir.

Uyarıların fiilen sivilleri kurtarmadığına dair kanıtların sunulması.

—

UNHRC (2015). Report on the 2014 Gaza Conflict.

“Onlar hiçbir gerçeği kabul etmiyor” söylemi.

Örnek Olay: Nakba konusunda Filistinlilerin “inkârcı olduğu” iddiasıyla İsrail söylemleri. Tarihsel Arka Plan: Holokost inkârcılığıyla kavram benzeştirilerek karşı tarafa yüklenir. Küresel Yansımalar: Uluslararası akademik tartışmalarda Filistin’in tezleri “inkâr” ile ilişkilendirilir.

Filistin’in meşru talepleri “inkarcılığa dayalı” gibi gösterilir.

Filistin’in arşiv belgeleri ve tanıklıklarının görünür kılınması.

—

Masalha, N. (2012). The Palestine Nakba.

“Barışı reddeden taraf onlar” argümanı.

Örnek Olay: 2000 Camp David görüşmelerinde Filistin tarafının “barışı reddettiği” söylemleri. Tarihsel Arka Plan: Oslo sonrası süreçte sık kullanılan propaganda dili. Küresel Yansımalar: Batı medyasında “barışı bozan Filistin” imajı yaratılır.

İsrail, barışın tek taraflı savunucusu olarak konumlandırılır.

Filistin’in barış görüşmelerinde sunduğu alternatif planların belgelenmesi.

—

Said, E. (2000). The End of the Peace Process.

Çelişkiler öne çıkarılarak güvenilmezlik ima edilir.

Örnek Olay: Hamas ile FKÖ’nün farklı söylemleri “çelişki” diye sunularak tüm Filistin’in güvenilmez ilan edilmesi. Tarihsel Arka Plan: Kolonyal söylemlerde “yerlilerin çelişkili” olduğu argümanıyla benzer. Küresel Yansımalar: Diplomatik arenada Filistin’in temsiliyeti sorgulanır.

Filistinli liderlerin söylemleri itibarsızlaştırılır.

Filistin içindeki çoğulculuğun demokratik çeşitlilik olarak sunulması.

—

Khalidi, R. (2020). The Hundred Years’ War on Palestine.

İsrail mağduriyetini sürekli büyütmek.

Örnek Olay: 2023 Gazze savaşında binlerce Filistinli ölürken İsrail’in birkaç kaybının “daha ağır” gösterilmesi. Tarihsel Arka Plan: Holokost travmasının sürekli güncel kayıplara eklemlenmesi. Küresel Yansımalar: Batı medyasında “İsrail kayıpları eşsiz” vurgusu yapılır.

Filistinlilerin günlük kayıpları görünmez kılınır.

Orantısız kayıpları belgeleyen insan hakları raporları.

—

B’Tselem (2023). Fatalities Data.

“Onların tüm anlatıları kurgu” söylemi.

Örnek Olay: 2021’de Şeyh Cerrah tahliyeleri sırasında Filistinlilerin “kurgu mağduriyet” ürettiği iddiası. Tarihsel Arka Plan: Sömürge dönemlerinde “yerlilerin yalancı” etiketiyle benzer. Küresel Yansımalar: Batı basınında Filistin kaynaklı haberler şüpheyle karşılanır.

Filistin tanıklıkları güvenilmezleştirilir.

Uluslararası medya doğrulamalarının öne çıkarılması.

—

Al Jazeera (2021). Sheikh Jarrah Coverage.

“Bizi karalıyorlar” söylemi.

Örnek Olay: BM’de Gazze raporlarının “İsrail’e atılan iftira” diye sunulması. Tarihsel Arka Plan: Uluslararası hukukun “iftira” retoriğiyle etkisizleştirilmesi. Küresel Yansımalar: İnsan hakları örgütlerinin raporları görmezden gelinir.

İsrail’in savaş suçları iddiaları itibarsızlaştırılır.

Uluslararası hukuk raporlarının kamuoyuna sunulması.

—

UNHRC (2015). Report on the 2014 Gaza Conflict.

“Bizim tarihimiz kutsal, onlarınki sahte” iddiası.

Örnek Olay: Kudüs’te Filistin tarihini yok sayan müze sergileri. Tarihsel Arka Plan: Ulus-devlet inşasında tek tarih dayatmasının örneği. Küresel Yansımalar: Tarih kitaplarında Filistin tarihi yer bulamaz.

Filistin’in tarihsel hafızası yok sayılır.

Filistin tarihinin akademik çalışmalarda görünür kılınması.

—

Pappé, I. (2006). The Ethnic Cleansing of Palestine.

“Onlar zaten geçmişlerini bilmiyor” söylemi.

Örnek Olay: İsrailli yetkililerin “Filistin halkı diye bir şey yoktu” açıklamaları. Tarihsel Arka Plan: 20. yüzyılda kolonyal söylemlerde kullanılan “ulus icadı” iddiaları. Küresel Yansımalar: Batı medyasında Filistin kimliği tartışmalı hale getirilir.

Filistin’in ulusal kimliği gayrimeşru ilan edilir.

Osmanlı ve Mandater Filistin arşiv belgeleriyle tarihsel süreklilik ispatı.

—

Khalidi, R. (1997). Palestinian Identity.

“Onların tek amacı kaos yaratmak” söylemi.

Örnek Olay: Gazze’deki altyapı saldırılarının “gelecek tehdidini ortadan kaldırmak” gerekçesiyle açıklanması. Tarihsel Arka Plan: Sömürgeci modernleşme retoriğinin güncel versiyonu. Küresel Yansımalar: Batı medyasında Filistin’in geleceksiz bir aktör olarak sunulması.

İsrail’in işgali “geleceğe yatırım” gibi gösterilir.

Filistin’in gençlik, eğitim ve kalkınma projelerinin görünür kılınması.

—

World Bank (2021). Palestinian Economic Monitoring Report.

“Biz inovasyona bakıyoruz, onlar mağduriyet üretmeye” söylemi.

Örnek Olay: İsrail’in teknoloji fuarlarında “biz geleceğe yatırım yapıyoruz” mesajı. Tarihsel Arka Plan: Modernleşme–gerilik ikileminin güncel versiyonu. Küresel Yansımalar: İsrail, küresel teknoloji vizyonunun parçası gibi pazarlanır.

Filistin’in hak talepleri “nostaljik ve verimsiz” gibi gösterilir.

Filistin’in inovasyon ve gençlik projelerinin görünür kılınması.

—

Dana, T. (2020). Palestinian Capitalism.

“Onlar hep eski yaralara sarılıyor, biz ise ilerliyoruz” söylemi.

Örnek Olay: İsrail liderlerinin 1948 Nakba anmalarını “geçmişe takılmak” olarak küçümsemesi. Tarihsel Arka Plan: Kolonyal söylemlerde yerlilerin “tarih obsesyonu” suçlaması. Küresel Yansımalar: Batı medyasında Filistin’in “geçmişe saplanmış” toplum gibi sunulması.

Nakba ve işgal hafızası önemsizleştirilir.

Hafıza çalışmalarının insan haklarıyla bağlantılı anlatılması.

—

Sa’di, A., & Abu-Lughod, L. (2007). Nakba: Palestine, 1948, and the Claims of Memory.

İsrailli çocukların ölümü uluslararası manşetlere taşınırken, Filistinli çocuk ölümleri görmezden gelinir.

Örnek Olay: 2014 Gazze savaşında Batı basınında İsrailli 3 çocuğun ölümü manşet olurken yüzlerce Filistinli çocuk “istatistik” olarak geçiştirildi. Tarihsel Arka Plan: Kolonyal bağlamlarda “medenî çocuk–vahşi çocuk” ayrımı. Küresel Yansımalar: Çifte standartlı medya dili.

Kayıplar arasında hiyerarşi kurulup, Filistinli çocukların yaşamı değersizleştirilir.

Çocuk hakları örgütlerinin (UNICEF, Save the Children) raporlarını yaygınlaştırmak.

—

UNICEF (2015). Children in Armed Conflict.

“Onlar çocuklarını feda ediyor” söylemi.

Örnek Olay: Gazze’de bombalanan okulların sorumluluğu Filistin’e yüklenmesi. Tarihsel Arka Plan: “İnsan kalkanı” iddiasının alt türevi. Küresel Yansımalar: Batı medyasında İsrail’in suçları “Filistin çocuk sevgisizliği”ne atfedilir.

İsrail’in sivil kayıplardaki sorumluluğu gizlenir.

Çocuk hakları konvansiyonu ve saha raporlarının öne çıkarılması.

—

Defense for Children International – Palestine (2022).

“En ahlaklı ordu” iddiası.

Örnek Olay: İsrail yetkililerinin IDF’yi “dünyanın en ahlaklı ordusu” diye tanımlaması. Tarihsel Arka Plan: 20. yüzyılda Batı demokrasilerinin savaş meşrulaştırma dilinde benzer kullanımlar. Küresel Yansımalar: Batı basınında tekrar eden imaj.

Savaş suçları görünmez kılınır.

BM savaş suçu raporlarının görünür kılınması.

—

Breaking the Silence (2016). Israeli Soldiers’ Testimonies.

“Onlar terörü kutsuyor, biz ahlakı” söylemi.

Örnek Olay: Filistinli direnişçilerin “ahlaksızlıkla” suçlanması. Tarihsel Arka Plan: Kolonyal söylemlerde yerlilerin “ahlaksız” olarak gösterilmesi. Küresel Yansımalar: Kültürel damgalama yoluyla izolasyon.

Filistin’in insani mücadelesi gayrimeşrulaştırılır.

Filistin’in kültürel ve etik değerlerinin uluslararası platformlarda tanıtılması.

—

Said, E. (1993). Culture and Imperialism.

Filistin direniş liderlerini “terörist kahraman” etiketiyle kriminalize etmek.

Örnek Olay: İsrail’in, şehit anmalarını “terörist yüceltmesi” olarak lanse etmesi. Tarihsel Arka Plan: Sömürgecilik karşıtı liderlerin kriminalize edilmesiyle benzer. Küresel Yansımalar: Batı basınında Filistinlilerin anma törenleri olumsuz çerçevelenir.

Filistin’in bağımsızlık mücadelesi kriminalize edilir.

Anti-kolonyal mücadele tarihleriyle benzerliklerin anlatılması.

—

Hroub, K. (2010). Hamas: A Beginner’s Guide.