Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü

Diplomatik dille Filistin temsilcilerini “sözünde durmayan” ilan etmek.

Örnek Olay: Netanyahu’nun Batı’da “güvenilir lider” diye sunulması, Filistin liderlerinin “şüpheli” olarak etiketlenmesi. Tarihsel Arka Plan: Soğuk Savaş döneminde “güvenilir müttefik– güvenilmez üçüncü dünya lideri” ayrımı. Küresel Yansımalar: Diplomatik ilişkilerde güç asimetrisi derinleşir.

Müzakere masasında Filistin’in itibarı zayıflatılır.

Filistin liderlerinin barış girişimlerini belgeleyen raporların öne çıkarılması.

—

Shlaim, A. (1995). The Oslo Accord.

“Onlar hiçbir anlaşmaya sadık kalmıyor” söylemi.

Örnek Olay: Oslo sürecinde İsrail’in ihlallerine rağmen Filistin’in “ihanetçi” ilan edilmesi. Tarihsel Arka Plan: Kolonyal metinlerde yerlilerin “güvenilmez” gösterilmesi. Küresel Yansımalar: Diplomatik belgelerde Filistin sürekli suçlanan taraf olur.

İsrail’in anlaşmaları ihlali görünmez kılınır.

Uluslararası anlaşma ihlallerinin belgelenmesi.

—

United Nations (2003). Roadmap for Peace Reports.

“Bizim yöntemlerimiz meşru, onlarınki yasa dışı” iddiası.

Örnek Olay: İsrail’in hedefli suikastlarını “meşru savunma yöntemi” olarak sunması. Tarihsel Arka Plan: ABD’nin “önleyici saldırı doktrini” ile benzer. Küresel Yansımalar: Batı hukukçularının İsrail yöntemlerini meşru görmesi.

Çifte standartlı meşruiyet kurulumu.

BM kararlarının ihlal kayıtlarının vurgulanması.

—

ICJ (2004). Advisory Opinion on the Wall.

“Onlar terörün ta kendisi” söylemi.

Örnek Olay: ABD’nin “terrorist entity” listelerinde Filistinli hareketlerin toptan kriminalize edilmesi. Tarihsel Arka Plan: 11 Eylül sonrası “terörle savaş” söylemiyle kesişim. Küresel Yansımalar: Filistin dayanışma hareketleri kriminalize edilir.

Siyasi talepler, insan hakları ihlalleri görünmezleşir.

Direnişin uluslararası hukukta “meşru mücadele” statüsüyle anlatılması.

—

United Nations General Assembly Resolution 37/43 (1982).

“Topraksız halka topraksız ülke” sloganıyla demografik gerçeklerin inkârı.

Örnek Olay: 1948’de Siyonist liderlerin Batı basınında “boş toprak” vurgusu yapması. Tarihsel Arka Plan: Kolonyal “terra nullius” doktriniyle paralellik. Küresel Yansımalar: Batı kamuoyunda İsrail’in yerleşimci politikaları normalleştirildi.

Filistin’in varlığı yok sayıldı, etnik temizlik meşrulaştırıldı.

Filistin köy kayıtları, nüfus sayımları ve İngiliz Mandası belgeleri öne çıkarılmalı.

—

Pappé, I. (2006). The Ethnic Cleansing of Palestine.

Zorla sürgünler “gönüllü göç” olarak lanse edildi.

Örnek Olay: İsrail hükümetinin 1949’da UNRWA raporlarını “gönüllü ayrıldılar” diye reddetmesi. Tarihsel Arka Plan: 750.000’den fazla Filistinlinin zorla sürgün edilmesi. Küresel Yansımalar: Batı medyasında “kaçan Araplar” söyleminin yayılması.

Mültecilerin geri dönüş hakkı reddedildi.

Tanık ifadeleri ve arşiv belgeleriyle zorunlu göçün belgelenmesi.

—

Khalidi, W. (ed.) (1992). All That Remains.

Bu sınırlar hukuken tanınmadı, “nihai sınır değil” denilerek ihlallere kapı aralandı.

Örnek Olay: İsrail’in 1950’lerden itibaren BM’de “geçici ateşkes hattı” argümanı kullanması. Tarihsel Arka Plan: Ateşkes hatları fiilen uluslararası tanınırlık kazansa da İsrail bunu reddetti. Küresel Yansımalar: ABD ve bazı Batılı ülkeler bu söyleme sessiz kaldı.

Batı Şeria ve Gazze işgali için meşruiyet zemini hazırlandı.

BM kararlarında bu sınırların uluslararası meşruiyetinin hatırlatılması.

—

United Nations (1949). Armistice Agreements.

Haritalardan köyler silindi, yerine Yahudi yerleşimleri inşa edildi.

Örnek Olay: 1950’lerde yıkılan köylerin yerine “kibbutz” ve “moshav” kurulması. Tarihsel Arka Plan: Planlı köy yıkımları (1948–1954). Küresel Yansımalar: Batı basınında “çölün modernleşmesi” olarak yansıtıldı.

Etnik temizlik gizlendi, kolonizasyon başarı hikâyesi gibi sunuldu.

Arşiv fotoğrafları, köy haritaları ve tanıklıkların belgelenmesi.

—

Masalha, N. (1992). Expulsion of the Palestinians.

Filistin köylerinin yıkımı ve arazilerin el konulması gizlenerek, tarım projeleri propaganda edildi.

Örnek Olay: JNF’nin (Jewish National Fund) propaganda filmleri. Tarihsel Arka Plan: Filistinlilerin verimli tarım arazilerinden sürülmesi. Küresel Yansımalar: Batı medyasında İsrail “tarımsal mucize” olarak sunuldu.

İşgal ve sürgün, kalkınma hikâyesiyle meşrulaştırıldı.

Filistin tarımının Mandat dönemindeki belgelerle ispatlanması.

—

Selby, J. (2003). Water, Power and Politics in the Middle East.

Zorla sürgün ve ev yıkımlarının üstü örtüldü.

Örnek Olay: İsrail’in 1950’lerde UNRWA raporlarına “onlar kampları tercih etti” cevabı. Tarihsel Arka Plan: Silahlı tehcir ve köylerin topluca boşaltılması. Küresel Yansımalar: Batılı kamuoyunda “geçici kamp” algısı yaratıldı.

Mültecilerin geri dönüş hakkı yok sayıldı.

UNRWA’nın zorunlu göç raporlarının öne çıkarılması.

—

UNRWA (1951). Annual Report.

Saldırı “kaçınılmaz tehdit önlemi” gibi sunuldu.

Örnek Olay: 1956’da Sina işgalini Ben-Gurion’un “önleyici savaş” diye açıklaması. Tarihsel Arka Plan: İngiltere ve Fransa’yla koordineli saldırı. Küresel Yansımalar: ABD ve BM baskısıyla İsrail geri çekilmek zorunda kaldı.

İsrail’in saldırganlığı gizlendi.

BM kararlarının ve askeri belgelerin hatırlatılması.

—

Shlaim, A. (2000). The Iron Wall.

Sorumluluk İsrail’den Araplara kaydırıldı.

Örnek Olay: İsrail’in BM’de “geri dönüşü Araplar istemiyor” argümanı. Tarihsel Arka Plan: İsrail’in geri dönüş yasağını yasalarla sabitlemesi. Küresel Yansımalar: Batı medyasında “Arap ihanet anlatısı” yayıldı.

İsrail’in zorunlu göç politikasını akladı.

1948–1956 arasındaki İsrail iç hukukundaki geri dönüş yasaklarının belgelenmesi.

—

Morris, B. (2004). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited.

Etnik temizlik savaşın kaosu olarak sunuldu.

Örnek Olay: İsrail yetkililerinin “savaş olur, göç olur” söylemi. Tarihsel Arka Plan: Plan Dalet kapsamında köy boşaltmaları. Küresel Yansımalar: Batı’da Nakba’nın planlı değil, “savaş kaosu” olarak öğretilmesi.

Planlı sürgün ve katliamlar gizlendi.

Akademik belgelerle planlı tehcirin ortaya konulması.

—

Pappé, I. (2006). The Ethnic Cleansing of Palestine.

Karar yalnızca “tavsiye” gibi sunuldu.

Örnek Olay: İsrail’in 1949’dan itibaren BM’de bu argümanı kullanması. Tarihsel Arka Plan: Kararın açıkça uluslararası hukukta bağlayıcı norm yaratmasına rağmen İsrail tarafından yok sayılması. Küresel Yansımalar: Batı ülkelerinin çoğu bu hakkı desteklerken, İsrail ve ABD karşı çıktı.

Mültecilerin yasal hakkı reddedildi.

BM Genel Kurulu kararlarının uluslararası hukuk normu oluşturduğu vurgulanmalı.

—

United Nations General Assembly Resolution 194 (1948).

Askerî istihbarat ve siyasi demeçlerle saldırının kaçınılmaz olduğu algısı yaratıldı.

Örnek Olay: 1967’de İsrail’in Mısır’a karşı ilk saldırıyı başlatmasına rağmen dünya kamuoyuna “hayatta kalma savaşı” olarak açıklaması. Tarihsel Arka Plan: ABD ve İngiltere belgeleri, İsrail’in askeri üstünlüğünün zaten açık olduğunu ortaya koyar. Küresel Yansımalar: Batı kamuoyunda İsrail’e sempati oluşturdu.

Önleyici saldırı meşru müdafaa olarak çerçevelendi.

Açıklanan arşiv belgeleriyle İsrail’in saldırıyı başlatan taraf olduğunun vurgulanması.

—

Shlaim, A. (2001). The Iron Wall.

Dini ve milli retorik kullanılarak zafer kutsallaştırıldı.

Örnek Olay: İsrail medyasında savaşın “Tanrı’nın yardımıyla mucizevi bir başarı” olarak anlatılması. Tarihsel Arka Plan: 6 gün içinde Sina, Golan, Doğu Kudüs ve Batı Şeria işgal edildi. Küresel Yansımalar: Diaspora Yahudileri arasında kitlesel desteği artırdı.

İşgalin eleştirisi gölgede bırakıldı.

İşgalin sonuçlarının (mültecilik, yerleşim) öne çıkarılması.

—

Segev, T. (2007). 1967: Israel, the War, and the Year That Transformed the Middle East.

Şehir “Yahudi başkenti” olarak kutsallaştırıldı.

Örnek Olay: İsrail Parlamentosu’nun 1980’de Kudüs’ü “ebedi başkent” ilan etmesi. Tarihsel Arka Plan: Uluslararası hukukta Doğu Kudüs işgal toprak sayıldı. Küresel Yansımalar: BM Güvenlik Konseyi’nin 478 sayılı kararıyla Kudüs yasası reddedildi.

Filistinlilerin hakları görünmez kılındı.

Kudüs’ün statüsünü belirleyen BM kararlarının vurgulanması.

—

UN Security Council Resolution 478 (1980).

Askerî işgal kalıcı yerleşim politikalarıyla gizlendi.

Örnek Olay: 1967’den itibaren işgalin geçici olduğu açıklamalarına rağmen 1970’lerde yerleşimlerin hızla inşa edilmesi. Tarihsel Arka Plan: Oslo süreci dahil tüm müzakerelerde “geçici” argümanı tekrarlandı. Küresel Yansımalar: AB ve BM sürekli geçiciliğin kalıcı işgale dönüştüğünü raporladı.

Uluslararası kamuoyu “güvenlik gerekçesi” söylemiyle ikna edilmeye çalışıldı.

Yerleşim inşaatlarının belgeleriyle işgalin kalıcılığını göstermek.

—

B’Tselem (2017). Land Grab: Israel’s Settlement Policy in the West Bank.

Mısır ordusunun askeri hazırlıkları abartıldı.

Örnek Olay: 1967’de İsrail’in Sina’yı işgal edip daha sonra ABD baskısıyla çekilmesi. Tarihsel Arka Plan: Önleyici saldırı stratejisi İsrail doktrininde yerleşti. Küresel Yansımalar: ABD-İsrail askeri ilişkilerini güçlendirdi.

Saldırı, uluslararası kamuoyuna meşru savunma gibi sunuldu.

Mısır’ın saldırı hazırlığında olmadığını gösteren CIA raporlarının kullanılması.

—

Quandt, W. (1977). Decade of Decisions: American Policy Toward the Arab-Israeli Conflict, 1967–1976.

1949 hatları “savunulamaz” gösterildi.

Örnek Olay: İsrail liderlerinin ABD ziyaretlerinde bu argümanı sürekli gündeme getirmesi. Tarihsel Arka Plan: “Savunulabilir sınırlar” ifadesi özellikle 1970’lerden itibaren diplomatik literatüre sokuldu. Küresel Yansımalar: ABD’de Kongre kararlarına girdi.

Toprak genişlemesi meşru zemine oturtuldu.

BM 242 sayılı kararında işgal edilen topraklardan çekilme çağrısının hatırlatılması.

—

UN Security Council Resolution 242 (1967).

İsrail, tek taraflı olarak “barış isteyen taraf” rolüne büründü.

Örnek Olay: İsrail basınında Hartum kararlarının “barışı reddeden Araplar” şeklinde aktarılması. Tarihsel Arka Plan: Karar, İsrail’in işgaline tepki olarak alınmıştı. Küresel Yansımalar: ABD kamuoyunda İsrail’in “yalnız barış aktörü” imajı pekişti.

Arapların pozisyonu çarpıtılarak İsrail’in işgal politikaları meşrulaştırıldı.

Hartum kararlarının koşullu ve müzakere bağlamı öne çıkarılmalı.

—

Khalidi, R. (1997). Palestinian Identity.

Saldırıya uğrayan değil, işgali sürdüren taraf olarak meşrulaştırıldı.

Örnek Olay: Golda Meir’in “bu bizim varoluş savaşımız” açıklaması. Tarihsel Arka Plan: Mısır ve Suriye 1967’de kaybettikleri toprakları geri almak istiyordu. Küresel Yansımalar: ABD, İsrail’e dev silah yardımı yaptı.

İsrail mağdur konuma taşındı.

Savaşın kaynağının işgal toprakları olduğu vurgulanmalı.

—

Sadat, A. (1978). In Search of Identity.

Otoriter Arap rejimlerine karşı kendi imajını parlatmak.

Örnek Olay: 1970’lerden itibaren İsrail’in ABD kamu diplomasisinde “tek demokrasi” vurgusu. Tarihsel Arka Plan: İşgal topraklarındaki Filistinliler askeri yönetim altında tutuluyordu. Küresel Yansımalar: ABD dış politikası bu söylemi içselleştirdi.

İşgal ve apartheid düzeni perdeledi.

Demokrasi tanımının işgal altındaki halkları da kapsadığı hatırlatılmalı.

—

Shafir, G. & Peled, Y. (2002). Being Israeli: The Dynamics of Multiple Citizenship.

Filistin’in siyasi talepleri terör söylemine indirgenerek meşruiyeti yok edildi.

Örnek Olay: 1970’lerde ABD ve İsrail’in PLO’yu “uluslararası terör” listesine sokması. Tarihsel Arka Plan: PLO 1974’te BM’de Filistin halkının temsilcisi olarak tanındı. Küresel Yansımalar: Batı medyası PLO’yu genellikle “terör örgütü” olarak aktardı.

Filistinlilerin öz yönetim hakkı gölgelendi.

BM kararları ve uluslararası tanıma vurgulanmalı.

—

Sayigh, Y. (1997). Armed Struggle and the Search for State.