Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü

Askerî operasyon “Peace for Galilee” adıyla uluslararası basına servis edildi.

Örnek Olay: 1982’de İsrail hükümeti işgali “kuzey sınırını güvenli kılma ve barışı sağlama operasyonu” diye açıkladı. Tarihsel Arka Plan: Operasyon, PLO’yu Lübnan’dan çıkarmayı hedefliyordu. Küresel Yansımalar: BM ve dünya kamuoyu bu söylemi reddetti.

İşgal ve sivillere yönelik saldırılar barış misyonu gibi gösterildi.

İşgalin yol açtığı katliam ve yıkımlar belgelenerek ifşa edilmeli.

—

Schiff, Z., & Ya’ari, E. (1984). Israel’s Lebanon War.

İsrail ordusunun denetim ve sorumluluğu göz ardı edildi.

Örnek Olay: 1982’de Sabra-Şatilla’da 3000’e yakın sivil öldürüldü; İsrail sorumluluğu reddetti. Tarihsel Arka Plan: Kahan Komisyonu İsrail’i “dolaylı sorumlu” ilan etti. Küresel Yansımalar: Uluslararası kamuoyu İsrail’i suç ortağı olarak gördü.

İsrail’in katliamdaki rolü görünmez kılındı.

Komisyon raporları ve tanıklıklarla İsrail’in rolü belgelenmeli.

—

Kahan Commission Report (1983).

Saldırılar “terör yuvalarına operasyon” diye tanımlandı.

Örnek Olay: 1982’de Beyrut’un yoğun bombardımanı “terör altyapısına darbe” olarak sunuldu. Tarihsel Arka Plan: İsrail ordusu sivillerin yoğun olduğu alanları hedef aldı. Küresel Yansımalar: Uluslararası Af Örgütü bu bombardımanları kınadı.

Binlerce sivil ölümü önemsizleştirildi.

İnsan hakları raporları ve görsel kanıtlar yaygınlaştırılmalı.

—

Amnesty International (1983). Report on Lebanon.

Kendi işgal politikaları gizlenip Batı ile ortak düşman çerçevesi kuruldu.

Örnek Olay: 1980’lerde İsrail–ABD ortak söylemlerinde “terörle mücadele kalesi” vurgusu. Tarihsel Arka Plan: Soğuk Savaş döneminde İsrail, Batı’nın müttefiki konumuna yerleştirildi. Küresel Yansımalar: ABD yardımları artırıldı.

İsrail, Batı dünyasında stratejik “savunma hattı” gibi görüldü.

İşgalci güçlerin terör söylemiyle kendi suçlarını örtmesi ifşa edilmeli.

—

Chomsky, N. (1983). The Fateful Triangle.

Protestolar “terör” ve “şiddet eylemleri” olarak damgalandı.

Örnek Olay: 1987 İntifadası’nda kitlesel protestolar Batı basınında “violence” başlığıyla sunuldu. Tarihsel Arka Plan: İntifada işgal ve sömürüye karşı sivil direnişti. Küresel Yansımalar: BM raporları bunu meşru direniş olarak tanımladı.

Meşru direniş kriminalize edildi.

Direnişin barışçıl yanları belgelenmeli.

—

Smith, C. (2004). Palestine and the Arab-Israeli Conflict.

Medya diliyle çocukların eylemleri silahlı saldırı gibi gösterildi.

Örnek Olay: 1988’de Muhammed el-Durra benzeri olayların İsrail basınında “militan gençler” olarak aktarılması. Tarihsel Arka Plan: Çocuk direnişi İntifada’nın simgesi oldu. Küresel Yansımalar: UNICEF ve BM çocuk hakları ihlallerini kınadı.

Çocuk ölümleri meşrulaştırıldı.

Çocukların mağduriyetini belgeleyen uluslararası raporlar öne çıkarılmalı.

—

UNICEF (1989). Impact of Armed Conflict on Children in Palestine.

Ortadoğu’daki Amerikan çıkarlarının İsrail olmadan korunamayacağı algısı.

Örnek Olay: 1981’de ABD–İsrail Stratejik İşbirliği Anlaşması. Tarihsel Arka Plan: Reagan dönemi ABD yardımları zirveye çıktı. Küresel Yansımalar: İsrail’in askeri ve ekonomik üstünlüğü pekişti.

İşgalin üstü jeopolitik ortaklıkla kapatıldı.

Ortaklığın uluslararası hukuka aykırı işgali koruduğu belgelenmeli.

—

Quandt, W. (1986). Reagan and the Middle East.

“Terör altyapısı” bahanesiyle şehirler hedef alındı.

Örnek Olay: 1982 Beyrut bombardımanı “PLO’ya darbe” diye sunuldu. Tarihsel Arka Plan: İsrail hava kuvvetlerinin sivil mahalleleri hedef alması. Küresel Yansımalar: BM Genel Kurulu saldırıyı kınadı.

Sivil ölümleri meşru hale getirildi.

İnsan hakları örgütlerinin belgeleriyle gerçekler ifşa edilmeli.

—

UN General Assembly Resolution 37/123 (1982).

Tabandan gelişen direniş, liderlerin komplosu gibi çerçevelendi.

Örnek Olay: İsrail basınının 1987’de intifadayı “radikal liderlerin oyunu” olarak aktarması. Tarihsel Arka Plan: İntifada spontane halk direnişiydi. Küresel Yansımalar: Uluslararası basının bir kısmı İsrail söylemini tekrar etti.

Filistin halkının iradesi yok sayıldı.

İntifada’nın kitlesel halk hareketi niteliği belgelenmeli.

—

Beinin, J. & Lockman, Z. (1989). Intifada: The Palestinian Uprising Against Israeli Occupation.

“Non-lethal” ifadesiyle sivillerin ölümü önemsizleştirildi.

Örnek Olay: 1988’de Batı Şeria’da gaz bombasıyla onlarca sivilin ölümü. Tarihsel Arka Plan: İntifada sürecinde kitlesel kullanım. Küresel Yansımalar: İnsan hakları örgütleri gaz bombalarını “ölümcül silah” ilan etti.

Kitle imha araçları gibi kullanılan gazlar meşrulaştırıldı.

Tıbbi raporlarla ölümcül etkilerin belgelenmesi.

—

Physicians for Human Rights (1990). The Use of Tear Gas in the Occupied Territories.

Filistin tarafının direnişini ve diplomatik katkısını görmezden gelmek.

Örnek Olay: 1993 Oslo Anlaşması’nın imza töreninde Rabin–Peres ikilisi uluslararası basında “barış mimarı” olarak öne çıkarıldı. Tarihsel Arka Plan: Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) Oslo’da varlığını kabul ettirmişti. Küresel Yansımalar: Batı medyası süreci İsrail’in diplomatik başarısı olarak aktardı.

İsrail, barışı isteyen tek aktör gibi gösterildi.

Filistin tarafının katkısı ve ödediği siyasi bedeller belgelenmeli.

—

Smith, C. (2004). Palestine and the Arab-Israeli Conflict.

İsrail saldırıları meşrulaştırmak için Filistin’in “teröristleri koruduğu” propagandası yapıldı.

Örnek Olay: 1994–1996 yılları arasında Hamas saldırıları sonrası İsrail hükümeti bu söylemi öne çıkardı. Tarihsel Arka Plan: Oslo’da güvenlik işbirliği maddeleri tartışmalıydı. Küresel Yansımalar: ABD Kongresi bu söylem üzerinden Filistin’e yardımları kısıtladı.

Filistin tarafı sürekli suçlu pozisyonuna itildi.

Filistin güvenlik güçlerinin ortak çalışmalardaki kayıtları öne çıkarılmalı.

—

Brown, N. (2003). Palestinian Politics After the Oslo Accords.

Demografik mühendislik “büyüme ihtiyacı” bahanesiyle sunuldu.

Örnek Olay: 1990’larda İsrail, Har Homa yerleşimini “doğal nüfus artışı” gerekçesiyle kurdu. Tarihsel Arka Plan: Kudüs’ün statüsü Oslo’da ertelenmişti. Küresel Yansımalar: BM Güvenlik Konseyi bu adımları yasa dışı ilan etti.

Yerleşimler meşru imaj kazandı.

Demografik manipülasyonun belgeleri öne çıkarılmalı.

—

UN Security Council Resolution 478 (1980).

Uluslararası medyada Filistin tarafı “asla tatmin olmayan” olarak çerçevelendi.

Örnek Olay: 2000 Camp David görüşmelerinde Arafat’ın Kudüs talebi “maksimalist” diye aktarıldı. Tarihsel Arka Plan: Mültecilerin dönüş hakkı Oslo sürecinde ertelendi. Küresel Yansımalar: ABD basını Arafat’ı “barış fırsatını reddetmekle” suçladı.

İsrail’in işgal politikaları göz ardı edildi.

Taleplerin BM kararlarına dayandığı vurgulanmalı.

—

Said, E. (2000). The End of the Peace Process.

Yerleşimlerin genişletilmesi ve askeri baskı görmezden gelindi.

Örnek Olay: 1990’larda İsrail liderleri her müzakereden sonra “büyük taviz verdik” açıklamaları yaptı. Tarihsel Arka Plan: Oslo anlaşmaları Filistin egemenliğini tanımadı. Küresel Yansımalar: ABD medyası İsrail’i fedakâr taraf olarak lanse etti.

İsrail mağdur, Filistin ise “inatçı” gibi resmedildi.

Gerçekte Filistin’in devlet olma hakkından feragat ettiği belgelenmeli.

—

Finkelstein, N. (2003). Image and Reality of the Israel- Palestine Conflict.

“Yanlış koordinat” iddiasıyla sorumluluk küçültüldü.

Örnek Olay: 18 Nisan 1996’da BM üssüne yapılan saldırı sonrası İsrail “yanlışlık” açıklaması yaptı. Tarihsel Arka Plan: Operasyon Grapes of Wrath esnasında yaşandı. Küresel Yansımalar: BM raporları saldırının kaza olmadığını belgeledi.

106 sivil ölümü “teknik hata” olarak aktarıldı.

Deliller (uydu görüntüleri, raporlar) öne çıkarılmalı.

—

UN Report (1996) on Qana Massacre.

Yüksek teknoloji yatırımlarıyla işgalin üstü örtüldü.

Örnek Olay: 1990’larda ABD ve AB fonları İsrail teknoloji sektörüne aktarıldı. Tarihsel Arka Plan: Silikon Vadisi ile bağlar güçlendi. Küresel Yansımalar: İsrail “barışın getirdiği ekonomik mucize” diye sunuldu.

“Start-up Nation” algısı erken dönemde güçlendi.

Teknoloji–işgal bağının belgeleri vurgulanmalı.

—

Senor, D., & Singer, S. (2009). Start-up Nation.

Oslo’nun başarısızlığı “Hamas terörü” ile açıklanarak İsrail politikaları gizlendi.

Örnek Olay: 1996 seçimlerinden sonra İsrail medyası Hamas’ı “barışın düşmanı” diye sundu. Tarihsel Arka Plan: Hamas’ın yükselişi Oslo sonrası hızlandı. Küresel Yansımalar: ABD ve AB Hamas’ı terör listesine aldı.

Filistin içindeki demokratik direniş bölündü.

İsrail’in Oslo ihlalleri ve yerleşim politikaları belgelenmeli.

—

Milton-Edwards, B. (1999). Islamic Politics in Palestine.

Özellikle Kudüs ve mülteciler konusundaki hak talepleri “aşırı” diye sunuldu.

Örnek Olay: 1993–1995 süreçlerinde Filistin’in geri dönüş hakkı talebi “barış karşıtı” diye aktarıldı. Tarihsel Arka Plan: İsrail talepleri sürekli erteledi. Küresel Yansımalar: Batı basını İsrail söylemini benimsedi.

Filistin’in meşru hakları pazarlık dışı bırakıldı.

BM 194 sayılı kararının hukuki geçerliliği öne çıkarılmalı.

—

UN General Assembly Resolution 194 (1948).

Filistinlilerin yerinden edilmesi görünmez kılındı.

Örnek Olay: 1991 “Operation Solomon” ile 14.000 Etiyopyalı Yahudi İsrail’e taşındı. Tarihsel Arka Plan: Göç dalgaları Filistin topraklarında demografiyi değiştirdi. Küresel Yansımalar: Batı basını “Yahudilerin kutsal topraklarına dönüşü” olarak sundu.

Demografik değişim meşrulaştırıldı.

Göç–işgal bağlantısı belgelenmeli.

—

Segev, T. (1998). 1949: The First Israelis.

Taş atan gençler, göstericiler ve siviller “intihar bombacılarıyla eş tutuldu”.

Örnek Olay: Ariel Şaron’un Mescid-i Aksa ziyareti sonrası başlayan protestolar Batı medyasında “terror wave” başlığıyla yer aldı. Tarihsel Arka Plan: Oslo sonrası çöken umutların ardından kitlesel ayaklanma başlamıştı. Küresel Yansımalar: ABD ve AB medyası İntifada’yı büyük oranda “terör şiddeti” olarak kodladı.

Filistin’in siyasi ve toplumsal talepleri görünmez kılındı.

İntifada’nın kitlesel hak arayışı ve barışçıl boyutları belgelenmeli.

—

Beinin, J. & Hajjar, L. (2014). Palestine, Israel and the Arab-Israeli Conflict.

“Security fence” terminolojisi ile işgal boyutu gizlendi.

Örnek Olay: 2002’de inşa edilen duvar, Batı basınında “life-saving barrier” diye sunuldu. Tarihsel Arka Plan: İkinci İntifada sırasında planlandı. Küresel Yansımalar: Uluslararası Adalet Divanı 2004’te duvarı yasa dışı ilan etti.

Filistin topraklarının fiili ilhakı meşrulaştırıldı.

ICJ kararları ve haritalar vurgulanmalı.

—

ICJ Advisory Opinion (2004).

Sivil kayıplar “propaganda” diye damgalandı.

Örnek Olay: 52 Filistinlinin öldüğü BM raporlarıyla belgelense de İsrail bunu “abartı” diye sundu. Tarihsel Arka Plan: Operasyon Defensive Shield sırasında yaşandı. Küresel Yansımalar: Batı basınında “Jenin massacre myth” başlıkları öne çıkarıldı.

Gerçek ölü sayısı ve yıkımın boyutu belirsizleştirildi.

BM ve insan hakları örgütlerinin saha raporları yaygınlaştırılmalı.

—

Human Rights Watch (2002). Jenin: IDF Military Operations.

İntihar saldırılarındaki düşüş “duvara” bağlandı.

Örnek Olay: İsrail hükümeti 2005 raporlarında “thousands of lives saved” ifadesi kullandı. Tarihsel Arka Plan: Duvar, Batı Şeria’nın %10’unu İsrail’e katacak şekilde çizildi. Küresel Yansımalar: Batı medyası bu söylemi sıklıkla tekrar etti.

Filistinlilerin hareket özgürlüğü ve mülkiyet kayıpları görünmez kılındı.

Duvarın güvenlik değil ilhak aracı olduğuna dair ICJ ve B’Tselem raporları öne çıkarılmalı.

—

B’Tselem (2005). Separation Barrier.