Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü

Uluslararası insancıl hukuk ihlallerinin suçu karşı tarafa yıkıldı.

Örnek Olay: Kana’da 28 sivilin öldüğü saldırı sonrası İsrail “Hizbullah kalkan kullandı” açıklaması yaptı. Tarihsel Arka Plan: İsrail’in yoğun bombardımanı Güney Lübnan’ı harap etti. Küresel Yansımalar: ABD söylemi destekledi.

1200 sivil ölümü “meşru hedef” gibi gösterildi.

Uluslararası gözlemcilerin raporları ve sahadan kanıtlar öne çıkarılmalı.

—

Amnesty International (2006). Deliberate Destruction.

Hamas roketleri gerekçe gösterildi, sivillere yönelik yıkım gizlendi.

Örnek Olay: İsrail Dışişleri Bakanlığı operasyonu “just war” olarak duyurdu. Tarihsel Arka Plan: 2007’de Gazze’nin ablukaya alınması süreci belirleyiciydi. Küresel Yansımalar: Batı medyası “disproportionate response” tartışmasına rağmen çerçeveyi tekrar etti.

1400’den fazla Filistinlinin ölümü “self-defense” retoriğiyle perdelenmiş oldu.

BM raporlarıyla sivillere yönelik saldırılar belgelenmeli.

—

UN Fact Finding Mission (2009).

“Human shield” iddiası sürekli tekrarlandı.

Örnek Olay: 2008–2009 Gazze savaşında ölen çocuklar için İsrail “Hamas sorumlu” dedi. Tarihsel Arka Plan: Sivillerin yoğun yerleşimlerde yaşaması göz ardı edildi. Küresel Yansımalar: ABD yönetimi açıklamaları destekledi.

İsrail’in hukuki sorumluluğu silindi.

Bağımsız saha raporları öne çıkarılmalı.

—

Human Rights Council (2009). Goldstone Report.

“Roket saldırılarını önleme” gerekçesi kullanıldı.

Örnek Olay: 2007’den itibaren İsrail, Gazze’ye gıda, ilaç ve yakıt kısıtlamalarını “self-defense” ile açıkladı. Tarihsel Arka Plan: Hamas’ın Gazze’de iktidarı ele geçirmesi sonrası başlatıldı. Küresel Yansımalar: BM ve uluslararası STK’lar bunu toplu cezalandırma olarak niteledi.

2 milyondan fazla insanın yaşamı izole edildi.

Gazze’nin insani kriz belgeleri öne çıkarılmalı.

—

UN OCHA (2015). Gaza Blockade Report.

Uluslararası eleştirileri yumuşatmak için gıda tırları ve ilaç sevkiyatları öne çıkarıldı.

Örnek Olay: 2009’da İsrail “haftada yüzlerce yardım kamyonu gönderiyoruz” açıklaması yaptı. Tarihsel Arka Plan: Aynı dönemde temel gıda ve yakıt eksikliği yaşandı. Küresel Yansımalar: Batı basınında “Israel provides aid” başlıkları çıktı.

Ablukanın asıl niteliği gölgelendi.

Yardımların ablukayı hafifletmediği, krizi derinleştirdiği belgelenmeli.

—

Gisha (2010). Restrictions on Gaza.

Yargıç Richard Goldstone’un kişiliğine saldırılar yapıldı, rapor “anti-Israel bias” diye damgalandı.

Örnek Olay: 2009 raporunun ardından İsrail hükümeti ve ABD yönetimi raporu “biased” olarak reddetti. Tarihsel Arka Plan: Rapor, sivillere yönelik saldırıları belgeleyen ilk kapsamlı BM belgesiydi. Küresel Yansımalar: Batı basını raporun güvenilirliğini tartışma konusu yaptı.

İsrail’in savaş suçları belgeleri uluslararası gündemden düşürülmeye çalışıldı.

Raporun teknik bulguları ve diğer kurum raporları öne çıkarılmalı.

—

UN Human Rights Council (2009). Goldstone Report.

İsrail komandolarının silahlı saldırısı “askerlerin hayatını koruma” gerekçesiyle açıklandı.

Örnek Olay: İsrail hükümeti, BM raporlarına rağmen “meşru müdafaa” argümanını sürekli tekrarladı. Tarihsel Arka Plan: Gazze ablukasına karşı uluslararası sivil inisiyatifin deniz yoluyla yaptığı ilk büyük eylemdi. Küresel Yansımalar: BM İnsan Hakları Konseyi baskını hukuksuz ilan etti, Türkiye–İsrail ilişkileri gerildi.

10 sivilin ölümü uluslararası hukuk bağlamında sorumluluk olmaktan çıkarılmaya çalışıldı.

Uluslararası sularda işlenen bu saldırının korsanlık ve savaş suçu olduğu vurgulanmalı.

—

UNHRC (2010). Report of the International Fact-Finding Mission on the Gaza Flotilla.

Medyada “sivilleri koruyan mucize teknoloji” olarak sunuldu.

Örnek Olay: 2012, 2014 ve 2021 savaşlarında Batı medyası sürekli Iron Dome görüntülerini yayınladı. Tarihsel Arka Plan: ABD’nin milyarlarca dolarlık finansmanıyla geliştirildi. Küresel Yansımalar: Silah ticareti ve askeri işbirliği meşrulaştırıldı.

Gazze’ye yönelik saldırıların yıkıcılığı perdeleme işlevi gördü.

Iron Dome’un tek taraflı koruma sağlayıp işgali sürdürdüğü vurgulanmalı.

—

Williams, D. (2014). Israel’s Iron Dome. Reuters.

Hamas roketleri gerekçe gösterildi.

Örnek Olay: Netanyahu, saldırıları “citizens’ security” gerekçesiyle savundu. Tarihsel Arka Plan: İsrail’in Gazze kuşatmasını yoğunlaştırdığı dönem. Küresel Yansımalar: BM ve AB’den eleştiriler gelse de ABD destek verdi.

Orantısız güç ve sivil kayıplar görmezden gelindi.

Orantılılık ilkesinin ihlal edildiği belgelerle vurgulanmalı.

—

UN OCHA (2015). Gaza Crisis Atlas.

Telefon uyarıları, broşür dağıtımı gibi uygulamalar öne çıkarıldı.

Örnek Olay: 2014 Gazze saldırılarında İsrail sözcüleri bu ifadeyi tekrarladı. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden itibaren ordu imajı küresel propaganda aracı olarak kullanıldı. Küresel Yansımalar: Batı medyasında sıkça yer buldu.

Sivil ölümlerine rağmen İsrail ordusu “etik savaşçı” gibi sunuldu.

İnsan hakları örgütlerinin sivillere dair belgeleri yaygınlaştırılmalı.

—

Breaking the Silence (2015). This is How We Fought in Gaza.

Raporların yazarları ve kurumları “anti-Semitizm” ile suçlandı.

Örnek Olay: 2009 Goldstone Raporu ve 2014 Gazze raporları bu söylemle hedef alındı. Tarihsel Arka Plan: İsrail her eleştirel BM raporunu delegasyon ve medya üzerinden bastırmaya çalıştı. Küresel Yansımalar: ABD çoğunlukla bu argümanı destekledi.

Uluslararası hukuk raporlarının etkisi azaltıldı.

BM’nin bağımsız mekanizmalarının hukuki niteliği öne çıkarılmalı.

—

UNHRC Reports (2009–2015).

Silikon Vadisi ortaklıkları, global konferanslar ve medya çalışmalarıyla yaygınlaştırıldı.

Örnek Olay: 2009’da yayımlanan Start-up Nation kitabı küresel kampanyanın temel taşı oldu. Tarihsel Arka Plan: Yüksek teknoloji yatırımlarıyla askeri-sanayi kompleksi ekonomiye bağlandı. Küresel Yansımalar: İsrail ekonomisinin “modern ve barışçıl” imajı güçlendirildi.

İşgal ve savaş suçları arka planda bırakıldı.

Bu inovasyonların işgal ekonomisiyle bağlantısı vurgulanmalı.

—

Senor, D. & Singer, S. (2009). Start-up Nation.

Operasyon ismi “defense” kelimesiyle uluslararası meşruiyet sağladı.

Örnek Olay: İsrail ordusu operasyonu “defensive pillar” adıyla tanıttı. Tarihsel Arka Plan: Hamas’ın roket saldırıları gerekçe gösterildi. Küresel Yansımalar: ABD açık destek verdi.

160’tan fazla sivil ölümü “self-defense” çerçevesinde önemsizleştirildi.

Operasyonun orantısızlığı belgelerle gösterilmeli.

—

B’Tselem (2012). Fatalities in Operation Pillar of Defense.

Kasıtlı saldırılar “hata” diye lanse edildi.

Örnek Olay: Şucaiyye’de yüzlerce sivilin ölümü “bad intelligence” olarak sunuldu. Tarihsel Arka Plan: İsrail ordusu sistematik bombardıman yürütüyordu. Küresel Yansımalar: Batı basını söylemi çoğu kez tekrar etti.

Savaş suçu niteliğindeki saldırılar örtbas edildi.

İnsan hakları raporları kasıtlılık unsurlarını ortaya koymalı.

—

Amnesty International (2015). Black Friday: Carnage in Rafah.

Sivillerin kitlesel protestosu “militan operasyon” gibi sunuldu.

Örnek Olay: İsrail Savunma Bakanlığı, barışçıl gösterileri “terror demonstrations” olarak niteledi. Tarihsel Arka Plan: Gazze’de abluka ve mültecilerin geri dönüş hakkı için başlatıldı. Küresel Yansımalar: Batı medyası bu söylemi sıklıkla tekrarladı.

Yüzlerce sivil ölümü meşrulaştırıldı.

Gösterilerin sivil niteliği belgelerle savunulmalı.

—

UN Commission of Inquiry (2019).

Hamas’a karşı uygulanan abluka, tüm halkı cezalandırmasına rağmen “güvenlik” adıyla savunuldu.

Örnek Olay: İsrail, uluslararası baskılara karşı sürekli “security necessity” ifadesini kullandı. Tarihsel Arka Plan: 2007’den itibaren devam eden tam kuşatma. Küresel Yansımalar: BM ve insan hakları kuruluşları ablukayı yasa dışı ilan etti.

İnsani kriz görünmez kılındı.

Ablukanın toplu cezalandırma olduğu belgelenmeli.

—

UN OCHA (2020). Gaza Blockade Facts and Figures.

Anlaşmalar “Ortadoğu’da barış devrimi” gibi çerçevelendi, Filistin’in yok sayıldığı gizlendi.

Örnek Olay: Trump yönetimi anlaşmaları “historic peace deals” diye ilan etti. Tarihsel Arka Plan: 1979 Mısır ve 1994 Ürdün anlaşmalarından sonra ilk kez Arap ülkeleri İsrail’i resmen tanıdı. Küresel Yansımalar: ABD ve AB’de olumlu yankı buldu, Filistinliler “ihanet” olarak nitelendirdi.

Normalleşme süreçleri işgal ve yerleşim politikalarını meşrulaştırdı.

Filistin halkının iradesi dışlanmadan gerçek barışın mümkün olmayacağı vurgulanmalı.

—

International Crisis Group (2021). The Abraham Accords and Their Aftermath.

İsrail ve müttefikleri bu girişimleri “gerçek çözüm değil” diye niteledi.

Örnek Olay: 2012’de Filistin BM’de “gözlemci devlet” statüsü kazandığında ABD ve İsrail bunu “symbolic act” diye küçümsedi. Tarihsel Arka Plan: Oslo sürecinden sonra diplomatik cephe BM oldu. Küresel Yansımalar: 138 ülkenin kabul oyuna rağmen söylem İsrail medyasında baskın oldu.

Uluslararası hukuk arayışları değersizleştirildi.

BM’de alınan kararların bağlayıcı ve hukuki yönü öne çıkarılmalı.

—

UN General Assembly Resolution 67/19 (2012).

“Hamas yardımları saklıyor” söylemi öne çıkarıldı.

Örnek Olay: 2023–2024 Gazze savaşında İsrail bakanları “food shortage is Hamas’ fault” açıklamaları yaptı. Tarihsel Arka Plan: 2007’den bu yana Gazze’ye ağır abluka uygulanıyor. Küresel Yansımalar: Bazı Batı medyaları söylemi manşetleştirdi.

Açlıktan ölümler ve BM raporları sorumluluk zincirinden koparıldı.

BM’nin “açlık silahı” raporları ve toplu cezalandırma yasağı öne çıkarılmalı.

—

Human Rights Watch (2024). Starvation as a Method of Warfare in Gaza.

İsrail mahkemeleri ve medya “legal demolition” ifadesini kullandı.

Örnek Olay: 2021’de Şeyh Cerrah ve Silvan bölgelerinde onlarca ev yıkıldı. Tarihsel Arka Plan: 1967 işgalinden sonra İsrail yerleşim yasalarıyla Filistinlileri mülksüzleştirdi. Küresel Yansımalar: BM raportörleri bunu “apartheid politikası” olarak niteledi.

Etnik temizlik politikası görünmez hale getirildi.

Yıkımların Roma Statüsü’nde savaş suçu olduğu vurgulanmalı.

—

UN OCHA (2021). Demolitions in East Jerusalem.

Mahkeme süreci medya tarafından “property dispute” olarak etiketlendi.

Örnek Olay: İsrail Yüksek Mahkemesi “geçici anlaşma” diyerek tahliyeleri meşrulaştırdı. Tarihsel Arka Plan: Doğu Kudüs’te Yahudi yerleşimciler lehine onlarca benzer dava açıldı. Küresel Yansımalar: Uluslararası medya söylemi çoğunlukla tekrar etti.

Zorla yerinden etme politikası küçümsendi.

Bunun uluslararası hukuka göre “zorla yerinden etme” olduğu belgelenmeli.

—

Amnesty International (2021). Israel/OPT: Sheikh Jarrah Evictions.

Resmî açıklamalarda “target was militants” vurgusu yapıldı.

Örnek Olay: 2023–2024 Gazze savaşında UNICEF “tarihin en büyük çocuk katliamı” dedi. Tarihsel Arka Plan: İsrail uzun süredir çocuk ölümlerini “unintended” olarak açıklıyor. Küresel Yansımalar: Batı medyasında “collateral damage” ifadesi tekrarlandı.

On binlerce çocuk ölümü görünmez kılındı.

Çocuk hakları sözleşmeleri hatırlatılmalı.

—

UNICEF (2024). Children in Gaza Under Attack.

ABD ve İsrail yetkilileri kararların taraflı olduğunu savundu.

Örnek Olay: 2022 BM Genel Kurulu’nda 7 ayrı İsrail kararı alınması üzerine İsrail “obsessive” dedi. Tarihsel Arka Plan: İsrail, 1948’den beri en çok BM kararı çıkan ülkelerden biri. Küresel Yansımalar: ABD medyasında bu söylem sıkça yer buldu.

Kararların hukuki ağırlığı gölgelendi.

Kararların uluslararası teamül hukuku bağlamında bağlayıcılığı vurgulanmalı.

—

UNGA Resolutions Database.

İsrail ve Batı medyası saldırıları “fight against terror” çerçevesine oturttu.

Örnek Olay: 2023–2024 Gazze savaşında 40 binden fazla sivilin ölümü bu retorikle örtüldü. Tarihsel Arka Plan: ABD’nin 11 Eylül sonrası “War on Terror” söyleminden devralındı. Küresel Yansımalar: Batı hükümetleri bu dili resmi açıklamalarda kullandı.

Sivil katliamları görünmez kılındı.

Soykırım suçunun terörle mücadele gerekçesiyle aklanamayacağı vurgulanmalı.

—

UN ICJ (2024). South Africa v. Israel – Genocide Allegations.