Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü

İsrail orkestraları, koro ve sanatçılar barış temalı konserlerde öne çıkarılır.

Örnek Olay: New York’ta düzenlenen “Israel Philharmonic Orchestra” konserlerinin diplomatik PR aracı olarak kullanılması. Tarihsel Arka Plan: 1960’lardan itibaren diaspora müzik etkinlikleri İsrail imajının güçlendirilmesinde kullanıldı. Küresel Yansımalar: İsrail’in “kültürel demokrasi” algısı küresel kitlelere yayılır.

Kültür yoluyla İsrail’in işgalci değil, barış kültürünü temsil eden ülke olduğu algısı pekişir.

Kültür etkinliklerinin politik bağlamı görünür kılınmalı.

—

Turino, T. (2008). Music as Social Life: The Politics of Participation.

Eğitim, sağlık ve gençlik projeleri gibi insani başlıklarla tanıtım yapılır.

Örnek Olay: Jewish National Fund’ın Filistin arazilerinde yerleşim için bağış toplamasına rağmen “çevre ve ağaçlandırma yardımı” olarak sunulması. Tarihsel Arka Plan: 20. yüzyıl başından itibaren diaspora fonları yerleşim projeleri için yönlendirildi. Küresel Yansımalar: Fonlar aracılığıyla imaj yönetimi kalıcı hale getirildi.

İsrail’in savaş politikaları değil, insani yardım rolü görünür olur.

Fonların gerçek kullanım alanları belgelenmeli.

—

Fischbach, M. (2019). The Peace Process and the Palestinian Refugee Claims.

Hollywood ve Avrupa sinemasında fonlanan yapımların İsrail yanlı senaryolar üzerine inşa edilmesi.

Örnek Olay: Exodus (1960) filminin İsrail imajını Batı’da kökleştirmesi. Tarihsel Arka Plan: 2. Dünya Savaşı sonrası sinema, İsrail propagandasının en etkili araçlarından oldu. Küresel Yansımalar: Diaspora fonlu filmler hâlâ festival ve dağıtım ağlarında güçlü.

Küresel seyirciye “haklı İsrail, saldırgan Araplar” çerçevesi aktarılır.

Filistinli sinemacıların engellenen yapımları gündeme taşınmalı.

—

Shohat, E. (1989). Israeli Cinema: East/West and the Politics of Representation.

Konferanslarda İsrail’in “küresel Yahudiliğin koruyucusu” olarak vurgulanması.

Örnek Olay: 2018 Buenos Aires Dünya Yahudi Kongresi toplantısında İsrail delegelerinin “barış elçisi” gibi sunulması. Tarihsel Arka Plan: 1948’den beri diaspora konferansları İsrail için meşruiyet kaynağıdır. Küresel Yansımalar: İsrail, diaspora üzerinden “küresel temsil gücü” kazanır.

İsrail’in politikaları, diaspora kimliğiyle özdeşleştirilir.

Diaspora kimliği ile İsrail politikaları arasındaki mesafe vurgulanmalı.

—

Gerstenfeld, M. (2015). The War of a Million Cuts.

Resim ve sergi temalarında İsrail askerleri kahraman, Filistin ise “boş manzara” olarak işlenir.

Örnek Olay: New York ve Paris’te düzenlenen “Israel Defense Forces Art” sergileri. Tarihsel Arka Plan: 1970’lerden itibaren diaspora sanat sergileri İsrail imajını yumuşatma amacı taşıdı. Küresel Yansımalar: Batı sanat çevrelerinde Filistin temsili bastırılır.

Kültürel yolla İsrail’in militarizmi yüceltilir.

Filistinli sanatçıların bastırılan sergileri desteklenmeli.

—

Nochlin, L. & S. Sardar (1997). Contemporary Art and the Politics of Representation.

Filistinli karakterler kriminalize edilir, İsrail barış elçisi olarak resmedilir.

Örnek Olay: 2000’lerde yayımlanan Anglofon diaspora romanlarında İsrail “küresel barışın anahtarı” olarak sunuldu. Tarihsel Arka Plan: 20. yüzyıl sonu edebiyatında İsrail, Batı’nın “küçük ama önemli müttefiki” olarak işlendi. Küresel Yansımalar: Edebiyat eleştirilerinde İsrail imajı normalleştirilir.

Edebiyat yoluyla İsrail’in küresel imajı parlatılır.

Filistin edebiyatının sansür edilmemesi için uluslararası baskı artırılmalı.

—

Said, E. (1992). Culture and Imperialism.

İsrail delegeleri “dünya Yahudilerinin temsilcisi” gibi sunulur.

Örnek Olay: 2022 WJC toplantısında Filistin kararlarının “antisemitizm” olarak sunulması. Tarihsel Arka Plan: 1948’den beri WJC, İsrail’in küresel meşruiyet inşasında rol oynar. Küresel Yansımalar: İsrail, diaspora örgütleriyle küresel şemsiye kazanır.

İsrail’e yöneltilen eleştiriler diaspora karşıtlığına indirgenir.

WJC’nin politik ajandası belgelenmeli.

—

Shain, Y. (1999). Marketing the American Creed Abroad.

Yahudi spor kulüpleri ve liglerde İsrail bayrakları ve sloganları öne çıkarılır.

Örnek Olay: Maccabi World Union’un etkinliklerinde İsrail’in spor diplomasisinin merkezileştirilmesi. Tarihsel Arka Plan: 1930’lardan beri diaspora spor organizasyonları İsrail’in kimlik inşasında kullanıldı. Küresel Yansımalar: Spor yoluyla İsrail imajı genç kuşaklara aktarılır.

Spor aracılığıyla İsrail’in saldırgan değil, barışçı imajı yayılır.

Spor etkinliklerinin politik bağlamı görünür kılınmalı.

—

Galily, Y. & Ben-Porat, A. (2012). Sport, Politics and Society in the Land of Israel.

Avrupa ve Güney Amerika kulüplerine karşı dostluk maçları organize edilerek, işgal politikalarının üstü örtülür.

Örnek Olay: 2019’da Arjantin–İsrail dostluk maçı PR amaçlı planlanmış, Filistin protestoları sonrası iptal edilmiştir. Tarihsel Arka Plan: 1970’lerden beri dostluk maçları diplomatik aracı olarak kullanıldı. Küresel Yansımalar: Filistin yanlı grupların protestoları spor sahalarında görünürlük kazanır.

Sporun evrensel barış dili kullanılarak İsrail “normal devlet” gibi sunulur.

Dostluk maçlarının politik bağlamı kamuya aktarılmalı.

—

Dorsey, J. (2016). The Turbulent World of Middle East Soccer.

Maccabi Tel Aviv gibi kulüplerin Avrupa liglerindeki varlığı politik vitrin haline getirilir.

Örnek Olay: Maccabi Tel Aviv’in EuroLeague şampiyonluklarının “İsrail’in başarısı” olarak uluslararası basına yansıtılması. Tarihsel Arka Plan: 1970’lerden itibaren basketbol kulüpleri İsrail dış politikası için araçlaştırıldı. Küresel Yansımalar: İsrail’in işgal politikaları gölgelenirken kültürel meşruiyet kazanır.

İsrail’in sporla “uluslararası topluma entegre olduğu” imajı pekişir.

Spor başarılarının politik bağlamdan ayrı tutulması talep edilmeli.

—

Galily, Y. (2015). Sport, Politics and Society in the Middle East.

Sporcuların başarıları, işgal altındaki Filistinlilerin dışlanmasını perdelemek için kullanılır.

Örnek Olay: 1972 Münih saldırıları sonrası İsrail delegasyonu sürekli “mağduriyet” ve “barışçı spor” imajıyla öne çıkarıldı. Tarihsel Arka Plan: Olimpiyat hareketi, İsrail’in imaj yönetiminde stratejik araç oldu. Küresel Yansımalar: Filistinli sporcuların engellenmesi görünmez hale getirildi.

İsrail, küresel spor arenasında “eşitlikçi ve barışçı” imaj kazanır.

Filistinli sporcuların karşılaştığı engeller belgelenmeli.

—

Keys, B. (2006). Globalizing Sport: National Rivalry and International Community.

Maratonlarda İsrail bayrakları, logoları ve sponsor markaları “barış ve dayanışma” temasıyla görünür kılınır.

Örnek Olay: 2018 Tel Aviv Maratonu, küresel sponsorluklarla “barış maratonu” gibi sunuldu. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren maratonlar turizm ve diplomasi için araç haline geldi. Küresel Yansımalar: İsrail, küresel spor turizmi sektöründe “normal” aktör gibi tanıtıldı.

Sporcuların dayanışma ruhu üzerinden İsrail’in işgal politikaları aklanır.

Maraton sponsorlarının politik bağları ifşa edilmeli.

—

Toohey, K. & Veal, A. (2007). The Olympic Games: A Social Science Perspective.

E-spor turnuvalarında İsrail takımlarına özel PR desteği sağlanır.

Örnek Olay: 2021’de İsrail e-spor takımlarının Avrupa’da özel sponsorluklarla desteklenmesi. Tarihsel Arka Plan: 2010 sonrası dijital kültür, İsrail imaj çalışmasının yeni alanı oldu. Küresel Yansımalar: Gençlik üzerinden imaj tazeleme politikaları hız kazandı.

Z kuşağına yönelik kültürel meşruiyet stratejisi yürütülür.

E-spor alanındaki sponsorlukların politik arka planı açığa çıkarılmalı.

—

Taylor, T.L. (2018). Watch Me Play: Twitch and the Rise of Game Live Streaming.

Sponsorluklarla federasyon kararlarını etkileme gücü kazanılır.

Örnek Olay: İsrailli şirketlerin uluslararası federasyonlarda sponsorluk alması. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren spor sponsorluğu diplomatik strateji haline geldi. Küresel Yansımalar: Federasyon kararlarında İsrail eleştirileri sınırlanır.

İsrail işgali eleştirilerinden uzak, küresel spor aktörü olarak sunulur.

Sponsorluk ilişkilerinin şeffaflığı sağlanmalı.

—

Sugden, J. & Tomlinson, A. (2017). Football, Corruption and Lies.

Yıldız sporcular kutsal mekân ziyaretleri ve gençlerle buluşmalar üzerinden medyaya taşınır.

Örnek Olay: Neymar ve Dani Alves: 2013’te “Barış İçin Maç” kapsamında İsrail’de sahaya çıkartıldılar. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden beri spor yıldızları İsrail imajının pazarlanmasında kullanıldı. Küresel Yansımalar: İsrail işgali, popüler kültürün gölgesinde görünmez hale getirilir.

İsrail, popüler kültür ve spor yıldızları üzerinden küresel sempati kazanır.

Spor yıldızlarının ziyaretlerinin politik yönü teşhir edilmeli.

—

Jackson, S. (2013). Globalization and Sport.

İsrailli tenisçilerin başarıları, uluslararası medyada “normalleşme” vurgusuyla öne çıkarılır.

Örnek Olay: Shahar Pe’er’in 2000’lerdeki başarıları “İsrail’in barışçı yüzü” olarak medyada işlendi. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren tenis, bireysel sporlar üzerinden PR alanı oldu. Küresel Yansımalar: Filistin meselesi sporun gölgesinde görünmez kılındı.

Spor diplomasisiyle İsrail’in politik imajı aklanır.

Spor medyasında politik bağlam vurgulanmalı.

—

Rowe, D. (2004). Sport, Culture and the Media.

Ortak eğitim programları “kültürel diyalog” adı altında tanıtılır.

Örnek Olay: Avrupa ve ABD’de gençlik spor akademilerinin İsrail ile ortak kamplar düzenlemesi. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren spor akademileri kültürel PR için kullanıldı. Küresel Yansımalar: Filistinli genç sporcuların dışlanması gizlenir.

İsrail’in gençlik spor alanında “pozitif aktör” olduğu algısı yerleşir.

Akademi işbirliklerinin politik tarafı görünür kılınmalı.

—

Grix, J. & Brannagan, P.M. (2016). Sport and Soft Power.

Sporcuların yaşam öyküleri dramatize edilerek İsrail’in “mucizevi başarı ülkesi” imajı pekiştirilir.

Örnek Olay: Netflix ve uluslararası platformlarda yayımlanan spor belgesellerinde İsrailli sporcuların başarılarının parlatılması. Tarihsel Arka Plan: 2010’lardan itibaren dijital belgesel platformları İsrail PR alanına dönüştü. Küresel Yansımalar: Sporun duygusal dili politik eleştirilerin önüne geçer.

Kültürel üretim yoluyla İsrail politikalarının üstü örtülür.

Filistinli sporcuların yaşadığı engeller belgesellerle görünür kılınmalı.

—

Boyle, R. (2009). Power Play: Sport, the Media and Popular Culture.

Teknoloji ürünleri, tekstil ve moda markaları “tasarım ve inovasyon” vurgusuyla uluslararası fuarlarda parlatılır.

Örnek Olay: İsrail giyim markalarının ABD ve Avrupa fuarlarında “Made in Israel” etiketiyle teşhir edilmesi. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren küresel moda ve teknoloji pazarında “ülke markalaşması” aracı olarak kullanıldı. Küresel Yansımalar: İsrail’in ekonomi temelli yumuşak gücü genişledi.

İsrail, işgal ve savaş suçları yerine “yaratıcı üretim ülkesi” olarak sunulur.

İşgal bölgelerindeki ürünlerin etiketlenmesi için AB’nin getirdiği zorunlu işaretleme hatırlatılmalı.

—

Kersel, M. (2015). Branding Israel: Made in Israel Labels and Global Markets.

Yapay zekâ, fintech, tarım teknolojisi start-up’ları “küresel iyilik” temasıyla lanse edilir.

Örnek Olay: “Waze” navigasyon uygulamasının İsrail’den çıkışının küresel PR malzemesi yapılması. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren Tel Aviv start-up ekosistemi “Start-up Nation” kitabıyla markalaştı. Küresel Yansımalar: İsrail işgali yerine teknoloji mucizesiyle gündeme gelir.

İsrail, teknoloji üzerinden “insanlığın kurtarıcısı” imajına bürünür.

Start-up yatırımlarının askeri-sanayi kompleksine bağlantıları teşhir edilmeli.

—

Senor, D. & Singer, S. (2009). Start-up Nation: The Story of Israel’s Economic Miracle.

Forbes, Bloomberg, Economist gibi platformlarda İsrail ekonomisinin hızlı büyümesi manşetleştirilir.

Örnek Olay: 2010 sonrası İsrail ekonomisinin “OECD mucizesi” olarak tanımlanması. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerde hiperenflasyondan sonra neoliberal reformların PR malzemesi yapılması. Küresel Yansımalar: Yatırımcı güveni artarken politik suçlar perde arkasında kalır.

Sömürülen kaynaklar ve askeri harcamalar göz ardı edilir.

Ekonomik büyümenin işgalden elde edilen rantla bağlantısı belgelenmeli.

—

Shafir, G. (2018). A Half Century of Occupation: Israel, Palestine, and the World’s Most Intractable Conflict.

Damla sulama ve kuraklıkla mücadele teknolojileri “medeniyetin başarısı” gibi lanse edilir.

Örnek Olay: Netafim şirketinin damla sulama sistemlerinin “çölü cennete çevirmek” sloganıyla pazarlanması. Tarihsel Arka Plan: 1950’lerden beri tarım propagandası “çölü yeşerten İsrail” imajını inşa etti. Küresel Yansımalar: Afrika ve Asya’da tarım yardımları PR aracına dönüştü.

Filistin topraklarının ve su kaynaklarının gasbı görünmez hale gelir.

Filistin’de su hakkı ihlalleri öne çıkarılmalı.

—

Alatout, S. (2008). States of Scarcity: Water, Space, and Identity Politics in Israel, 1948–59.

Turizm kampanyalarında sahil, gece hayatı ve festivaller vurgulanır.

Örnek Olay: Lonely Planet ve New York Times tarafından Tel Aviv’in “görülmesi gereken şehir” ilan edilmesi. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren Tel Aviv, turizm PR merkezine dönüştürüldü. Küresel Yansımalar: Genç turistler, politik bağlamdan kopuk “modern İsrail” algısıyla çekildi.

İsrail’in işgal politikaları arka plana itilir.

Tel Aviv imajı ile Gazze gerçeği arasındaki çelişki belgelenmeli.

—

Avraham, E. (2015). Destination Image Repair While Under Crisis.

Kadın CEO’lar ve start-up liderleri, İsrail’in “eşitlikçi ve ilerici” yüzü gibi sunulur.

Örnek Olay: 2018’de Forbes’un Tel Aviv’i “kadın girişimciler için en iyi şehir” göstermesi. Tarihsel Arka Plan: Feminist söylemler, devlet imajına entegre edildi. Küresel Yansımalar: İsrail “ilerici kadın dostu ülke” olarak lanse edilir.

Toplumsal cinsiyet eşitliği propagandası üzerinden politik meşruiyet üretilir.

Filistinli kadınların yaşadığı işgal koşulları hatırlatılmalı.

—

Lemish, D. & Barzel, I. (2000). Gendering Israel’s Nationhood.