Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü

Savunma sanayi ürünleri “barışı sağlayıcı” olarak gösterilir.

Örnek Olay: Cybertech Tel Aviv konferanslarında “barış için siber güvenlik” vurgusu. Tarihsel Arka Plan: İsrail, siber güvenliği dış politika diplomasisinin bir parçası yaptı. Küresel Yansımalar: NATO ve AB ülkeleri bu teknolojilerle işbirliği yaptı.

Filistin’deki gözetim ve baskı mekanizmaları normalleştirilir.

Siber teknolojilerin sivil hak ihlallerinde kullanıldığı teşhir edilmeli.

—

Deibert, R. (2013). Black Code: Surveillance, Privacy, and the Dark Side of the Internet.

Sulama ve tohum teknolojileri PR aracı yapılır.

Örnek Olay: İsrail’in MASHAV aracılığıyla Afrika ülkelerine tarım desteği sağlaması. Tarihsel Arka Plan: 1950’lerden beri İsrail-Afrika teknik işbirliği sürüyor. Küresel Yansımalar: Birçok Afrika ülkesinde İsrail karşıtı tavır zayıflatıldı.

Diplomatik oy desteği sağlanır.

Tarım yardımlarının diplomatik manipülasyon aracı olduğu gösterilmeli.

—

MASHAV (2018). Israel’s Agency for International Development Cooperation.

Su teknolojisi PR çalışmaları işgal gerçeğini gölgeler.

Örnek Olay: İsrail şirketlerinin Afrika ve Asya’da “hayat veren su” kampanyaları. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren su teknolojisi ihracatı diplomasi aracı oldu. Küresel Yansımalar: İsrail “su inovasyonu” alanında dünya çapında görünürlük kazandı.

Gazze’deki su ablukası göz ardı edilir.

Gazze’de suyun abluka altında kesildiği belgelenmeli.

—

UN OCHA (2021). Water Crisis in Gaza.

Güneş enerjisi yatırımları yeşil PR aracına dönüştürülür.

Örnek Olay: Negev Çölü’ndeki dev güneş enerjisi santrallerinin “barış teknolojisi” olarak lanse edilmesi. Tarihsel Arka Plan: İsrail, iklim zirvelerinde kendini “yeşil lider” olarak sunuyor. Küresel Yansımalar: COP zirvelerinde “Yeşil İsrail” sunumları yapıldı.

Çevre dostu imaj, savaş suçlarını gölgeler.

Bu projelerin aynı zamanda işgal politikalarını örtmek için kullanıldığı belgelenmeli.

—

UNFCCC (2022). Country Reports: Israel.

“Shadow banning” ve “visibility filtering” gibi teknik araçlarla içeriklerin bastırılması.

Örnek Olay: Dijital hak örgütlerinin Kasım 2023 raporlarında “Filistin içerikleri %80 daha az görünür” bulgusu. Tarihsel Arka Plan: Facebook’un 2021 Şeyh Cerrah olaylarında yaptığı algoritmik sansürle benzer. Küresel Yansımalar: Uluslararası dijital hak örgütleri X’e karşı kampanya başlattı.

Dünya genelinde #FreePalestine etiketleri düşük görünürlük aldı.

Alternatif sosyal medya ağlarında içerik paylaşımı ve veri belgeleriyle ispat.

—

AccessNow Report (2023); 7amleh Report (2024).

Kanser tedavileri, aşılar ve medikal cihazlar ön plana çıkarılır.

Örnek Olay: COVID-19 döneminde İsrail’in aşı programı ve teknoloji ihracatının küresel övgü alması. Tarihsel Arka Plan: İsrail uzun süredir sağlık alanındaki gelişmeleri PR stratejisine dönüştürüyor. Küresel Yansımalar: Sağlık başarıları medya aracılığıyla “İnsancıl İsrail” imajı oluşturdu.

Sağlık sektöründeki başarılar, savaş suçlarının üzerini örter.

Gazze’de ilaç ambargoları ve sağlık altyapısının yok edilmesi belgelenmeli.

—

WHO (2021). Access to Health in Occupied Palestinian Territory.

Ekonomik işbirlikleri siyasi meşruiyet aracı olarak pazarlanır.

Örnek Olay: 1985’te ABD–İsrail Serbest Ticaret Anlaşması’nın “barış ortaklığı” söylemiyle sunulması. Tarihsel Arka Plan: İsrail, ticaret anlaşmalarını dış politikada PR unsuru haline getirmiştir. Küresel Yansımalar: Bu anlaşma sonrası diğer ülkelerle de benzer “barış dostu” ticaret çerçeveleri oluşturuldu.

İşgal ve insan hakları ihlalleri gündemden düşer, İsrail “ticaret dostu” imajı kazanır.

Ticaret anlaşmalarının işgal ekonomisini meşrulaştırdığı vurgulanmalı.

—

US Trade Representative (USTR) (2020). US–Israel Free Trade Agreement.

Enerji, tarım ve su teknolojileri çevre dostu etiketlerle tanıtılır.

Örnek Olay: Horizon 2020 programında İsrail’in çevre ve inovasyon projelerine katılımı. Tarihsel Arka Plan: AB–İsrail ekonomik ilişkileri sürekli “çevre dostu inovasyon” çerçevesiyle pazarlanıyor. Küresel Yansımalar: Avrupa’da İsrail ürünlerine yönelik tüketici boykotlarını dengelemek için kullanılıyor.

Avrupa kamuoyundaki İsrail karşıtı eleştiriler yumuşatılır.

Bu teknolojilerin askeri-sanayi ile bağlantısı teşhir edilmeli.

—

European Commission (2019). EU–Israel Cooperation in Research & Innovation.

Ortak şirketler, fonlar ve teknoloji projeleri PR aracı yapılır.

Örnek Olay: 2020’de İsrail–BAE arasında imzalanan ekonomik işbirliği anlaşmaları. Tarihsel Arka Plan: Ticaret diplomasisi, Arap dünyasıyla normalleşmenin temel dayanağı yapıldı. Küresel Yansımalar: Körfez medyasında İsrail’in “ekonomik ortak” imajı öne çıkarıldı.

Abraham Anlaşmaları ekonomik entegrasyon üzerinden normalleştirilir.

Bu yatırımların Filistin meselesini gölgelemek için yapıldığı belgelenmeli.

—

International Crisis Group (2021). The Abraham Accords and the Gulf-Israel Economic Nexus.

Savunma, tarım ve bilişim ürünleri “geleceğin teknolojisi” olarak sunulur.

Örnek Olay: İsrail–Hindistan arasında 2017’de imzalanan savunma ve teknoloji anlaşmaları. Tarihsel Arka Plan: İsrail, 2000’lerden itibaren Asya’yı stratejik pazar haline getirdi. Küresel Yansımalar: Asya medyasında “İsrail teknolojisi” markası güçlendi.

Asya’da diplomatik nüfuz genişler.

Bu teknolojilerin işgalde test edildiği anlatılmalı.

—

Kumaraswamy, P. R. (2018). India–Israel Relations.

Askeri ürünler sivil güvenlik çözümleri gibi sunulur.

Örnek Olay: Gazze’de test edilen insansız hava araçlarının Hindistan ve Brezilya’ya satışı. Tarihsel Arka Plan: İsrail uzun süredir “combat-proven” etiketiyle silah pazarlıyor. Küresel Yansımalar: İsrail dünyanın en büyük 10 silah ihracatçısından biri haline geldi.

Savaş suçlarıyla bağlantılı silahlar normalleştirilir.

Bu silahların savaş suçlarında kullanıldığı belgeler sunulmalı.

—

SIPRI (2021). Trends in International Arms Transfers.

IBM, Google, Amazon gibi firmalarla yan yana görünmek.

Örnek Olay: DLD Tel Aviv Innovation Festival’de İsrail şirketlerinin uluslararası devlerle birlikte sunulması. Tarihsel Arka Plan: 2010’lardan itibaren start-up konferansları diplomasi aracı oldu. Küresel Yansımalar: İsrail imajı, küresel teknoloji sahnesinde güçlendi.

İşgalci devlet imajı yerine “global inovasyon partneri” algısı yaratılır.

Bu etkinliklerin PR ve normalleşme aracı olduğu teşhir edilmeli.

—

DLD Innovation Festival (2019). Event Report.

Toplu cezalandırmayı meşrulaştırmak için sivilleri kriminalize etmek.

Örnek Olay: Cohen, Ekim 2023’te CNN yayınında “Gazze’de masum sivil yok” dedi. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerde “taş atan çocukların militan” ilan edilmesiyle paralellik. Küresel Yansımalar: Batı televizyon kanallarında sorgusuz biçimde yayıldı.

BM’nin sivil kayıplara dair raporları itibarsızlaştırıldı.

BM’nin sivil kayıp istatistikleriyle bu yalanı ifşa etmek.

—

CNN Transcript (Oct 2023); UN OCHA Reports (2023)

İsrail bankaları Batılı finans ağlarına entegre edilerek sunulur.

Örnek Olay: İsrail bankalarının AB finans sistemine entegrasyonu. Tarihsel Arka Plan: Bankacılık alanı İsrail’in küresel PR’ında stratejik olarak kullanıldı. Küresel Yansımalar: Uluslararası bankalar İsrail piyasasında güven unsuru olarak sunuldu.

İsrail finans sistemi meşruiyet kazanır.

İsrail bankalarının işgaldeki yerleşimlerle bağlantıları belgelenmeli.

—

Human Rights Watch (2019). Israeli Banks and Settlement Expansion.

İhracat rakamları “başarı ve gelişmişlik” göstergesi yapılır.

Örnek Olay: İsrail’in 2020’de 50 milyar doları aşan teknoloji ihracatı. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren yüksek teknoloji ihracatı stratejik öneme sahip oldu. Küresel Yansımalar: İsrail “ekonomik mucize” olarak lanse edildi.

İşgal ve apartheid görünmez kılınır.

Bu ihracatın işgalde test edilmiş ürünlere dayandığı teşhir edilmeli.

—

Israel Central Bureau of Statistics (2021). Exports Data.

Amazon, Alibaba gibi platformlarda “Made in Israel” etiketi öne çıkarılır.

Örnek Olay: Amazon’un Batı Şeria yerleşimlerinden gelen ürünleri “Made in Israel” olarak listelemesi (2019). Tarihsel Arka Plan: E-ticaretin yükselişiyle İsrail, bu kanalı propaganda için kullanmaya başladı. Küresel Yansımalar: Küresel tüketici algısı yönlendirildi.

İsrail mallarına karşı boykot zayıflatılır.

E-ticarette yerleşim ürünlerinin etiketlenmesi için kampanyalar yürütülmeli.

—

Amnesty International (2020). Digital Occupation: Israeli Settlements and Online Platforms.

Kültürel entegrasyon ile siyasi aidiyet pekiştirilir.

Örnek Olay: 2018’de Netta Barzilai’nin “Toy” şarkısıyla Eurovision’u kazanması ve İsrail’in “Avrupa kültürünün merkezi” gibi sunulması. Tarihsel Arka Plan: 1973’ten beri Eurovision’a dahil olan İsrail, kültürel PR için yarışmayı kullanıyor. Küresel Yansımalar: Avrupa medyasında “Avrupa’nın özgür sesi” olarak lanse edildi.

İsrail’in coğrafi konumunun Ortadoğu’da olması göz ardı edilir, Avrupa kimliği parlatılır.

Eurovision gibi platformların politik kullanımına dikkat çekmek.

—

Yair, G. (2019). Eurovision and National Identity: Israel in the Spotlight.

Sanat sineması ve bağımsız filmler “insancıl yüz” algısı yaratmak için araçsallaştırılır.

Örnek Olay: 2009’da “Ajami” filminin Oscar’a aday gösterilmesi. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden itibaren İsrail sineması uluslararası fonlarla desteklenmeye başlandı. Küresel Yansımalar: Batı medyasında İsrail “özgür sanat ülkesi” olarak sunuldu.

İşgalin yarattığı gerçekler yerine “yaratıcı ve barışçıl toplum” imajı güçlenir.

Filmlerin kültürel beyazlatma işlevine dikkat çekilmeli.

—

Shohat, E. (2010). Israeli Cinema: East/West and the Politics of Representation.

Kültürel prestij, siyasal meşruiyet aracına dönüştürülür.

Örnek Olay: Venedik Bienali’nde İsrail pavyonunun sürekli varlık göstermesi. Tarihsel Arka Plan: Kültür diplomasisi, İsrail’in 1970’lerden itibaren yoğun kullandığı bir yöntemdir. Küresel Yansımalar: Bienallerde İsrail’in uluslararası meşruiyeti güçlenir.

İşgal ve savaş suçları yerine sanat üzerinden “barışçıl kimlik” inşa edilir.

Filistinli sanatçıların sansürünü ve engellemelerini görünür kılmak.

—

Nochlin, L. & Garb, T. (1997). The Jew in the Text: Modernity and the Construction of Identity.

Festival, konser ve sanat etkinlikleriyle PR yapılır.

Örnek Olay: Tel Aviv Pride etkinliklerinin “özgürlük başkenti” söylemiyle dünya medyasında yer bulması. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren Tel Aviv “gay-friendly city” ve “kültür başkenti” olarak parlatıldı. Küresel Yansımalar: Batı basınında İsrail “özgürlük adası” gibi gösterildi.

Tel Aviv’in “özgürlük alanı” olarak gösterilmesi, Gazze ve Batı Şeria’daki işgali perdelemeye yarar.

Bu imajın “pinkwashing” ve “artwashing” stratejileri olduğu belgelenmeli.

—

Schulman, S. (2012). Israel/Palestine and the Queer International.

Modacılar ve defileler, devlet politikalarının PR aracı olarak kullanılır.

Örnek Olay: Tel Aviv Fashion Week’in uluslararası basında “özgürlük podyumu” olarak sunulması. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren moda endüstrisi kültür diplomasisinin parçası haline geldi. Küresel Yansımalar: Batılı moda medyasında İsrail “trend belirleyici” olarak öne çıkarıldı.

“Modern ve özgür ülke” imajı desteklenir.

Moda endüstrisinin PR amaçlı işgal beyazlatması teşhir edilmeli.

—

Lemke, R. (2018). Fashioning Israel: Branding and Identity Politics.

Ortak yemekler “İsrail’in barışçıl çok kültürlülüğü” gibi gösterilir.

Örnek Olay: Hummus ve falafel’in “İsrail yemeği” olarak pazarlanması. Tarihsel Arka Plan: 1970’lerden itibaren İsrail mutfağı Filistin kültürel mirasını sahiplenerek PR aracı oldu. Küresel Yansımalar: Uluslararası gastronomi dergilerinde “İsrail mutfağı” olarak sunuldu.

Kültürel gasp normalleştirilir.

Kültürel mülkiyet ve gasp vurgulanmalı.

—

Abu-Lughod, L. (2018). Palestinian Food and Cultural Appropriation.

Kültürel başarılar İsrail kimliğiyle ilişkilendirilir.

Örnek Olay: Amos Oz’un romanlarının Batı’da “İsrail’in sesi” olarak tanıtılması. Tarihsel Arka Plan: Diaspora sanatçıları kültür diplomasisinin temel ayağı yapıldı. Küresel Yansımalar: İsrail’in kültürel prestiji artar.

İsrail “dünya kültürünün vazgeçilmez üyesi” gibi görünür.

Diaspora başarılarının İsrail devletiyle özdeşleştirilmesi reddedilmeli.

—

Zertal, I. & Eldar, A. (2007). Lords of the Land.

Festival ve sergilere fon sağlanır.

Örnek Olay: İsrail Dışişleri Bakanlığı’nın Cannes Film Festivali sponsorluğu. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren kültür sponsorluğu bir dış politika aracı oldu. Küresel Yansımalar: Kültürel diplomasi üzerinden siyasi meşruiyet sağlandı.

“Sanata değer veren devlet” imajı oluşturulur.

Sponsorlukların işgal ve savaş suçlarını örtmek için kullanıldığı anlatılmalı.

—

Nye, J. (2004). Soft Power: The Means to Success in World Politics.