Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü

Spor diplomasisiyle savaş ve işgal görüntüsü yumuşatılır.

Örnek Olay: 2013’te Kudüs Maratonu’nun “barış koşusu” gibi lanse edilmesi. Tarihsel Arka Plan: Spor, uzun süredir propaganda aracı olarak kullanılıyor. Küresel Yansımalar: Uluslararası basında “İsrail barış için spor yapıyor” algısı yayıldı.

İsrail “barış için spor yapan ülke” olarak parlatılır.

Spor organizasyonlarının apartheid’ı gizleyen rolü vurgulanmalı.

—

Sugden, J. (2010). Sport and Peace-Building in Divided Societies.

Sanat turneleri diplomasi aracına dönüştürülür.

Örnek Olay: İsrail Filarmoni Orkestrası’nın Avrupa turnelerinde “barışın sesi” olarak sunulması. Tarihsel Arka Plan: 1950’lerden itibaren kültürel turneler propaganda aracı yapıldı. Küresel Yansımalar: İsrail uluslararası kültür arenasında meşruiyet kazanır.

İşgalin yarattığı yıkım yerine “yüksek kültür” kimliği öne çıkarılır.

Filistinli sanatçılara uygulanan engellemeler hatırlatılmalı.

—

Said, E. (1991). Musical Elaborations.

Hac turları, dini mekân gezileri ve kültürel rotalar “inanç turizmi” adı altında teşvik edilir.

Örnek Olay: 2000’lerden itibaren Kudüs ve Celile bölgesine yönelik yoğun Hristiyan hac turizmi. Tarihsel Arka Plan: 1967 sonrası Kudüs’ün İsrail kontrolüne girmesiyle dini turizm büyük bir propaganda aracına dönüştü. Küresel Yansımalar: ABD ve Avrupa kiliseleri aracılığıyla milyonlarca turist İsrail’e yönlendirildi.

İşgal ve ayrımcılık yerine “kadim kutsal toprakların ev sahibi” imajı güçlenir.

Filistinli Hristiyanların maruz kaldığı baskılar görünür kılınmalı.

—

Bowman, G. (1991). Christianity in the Holy Land: Faith, Tourism, and Politics.

Pride etkinlikleri ve festivaller “barışçı ve özgürlükçü” kimlik için araçsallaştırılır.

Örnek Olay: Tel Aviv Pride etkinliğinin “Ortadoğu’nun en büyük LGBT festivali” olarak tanıtılması. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren LGBT+ hakları imaj çalışmasının merkezine oturtuldu. Küresel Yansımalar: Batı medyasında İsrail, “Ortadoğu’daki özgürlük adası” olarak sunuldu.

Apartheid ve işgalin gölgelenmesi sağlanır.

Pinkwashing kavramı vurgulanmalı.

—

Schulman, S. (2012). Israel/Palestine and the Queer International.

Turizm ve kültürel kampanyalarda “hoşgörü merkezi” vurgusu yapılır.

Örnek Olay: 2010’larda İsrail Turizm Bakanlığı’nın “Three Religions, One City” kampanyası. Tarihsel Arka Plan: 1967 işgalinden sonra Kudüs İsrail’in “evrensel başkent” PR’ının merkezine yerleştirildi. Küresel Yansımalar: Dünya medyasında “kültürler arası hoşgörü” imajı parlatıldı.

Filistinlilere yönelik ayrımcı uygulamalar görünmez kılınır.

Filistinlilerin ibadet kısıtlamaları belgelenmeli.

—

Dumper, M. (2014). Jerusalem Unbound: Geography, History, and the Future of the Holy City.

Sahil kentleri, gece hayatı ve yüksek teknoloji “turistik cazibe” olarak pazarlanır.

Örnek Olay: 2019’da “Israel – Land of Creation” global kampanyası. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren İsrail, turizmi soft power aracına dönüştürdü. Küresel Yansımalar: Avrupa turizm fuarlarında “barış ülkesi” imajı işlendi.

Savaş, işgal ve ablukaların üzeri örtülür.

Turistik bölgelerin işgal politikalarıyla bağlantısı ifşa edilmeli.

—

Avraham, E. (2015). Tourism Marketing and Nation Branding: Israel as a Case Study.

Turistik lüks tesisler ve sahil aktiviteleri barış sembolü gibi pazarlanır.

Örnek Olay: Eilat’ın “Red Sea Paradise” kampanyaları. Tarihsel Arka Plan: 1970’lerden itibaren Eilat, ekonomik diplomasi için vitrin kenti oldu. Küresel Yansımalar: Turizm medyasında “Ortadoğu’nun tatil cenneti” imajı yayıldı.

İsrail’in “normal bir Akdeniz turizm ülkesi” olduğu algısı üretilir.

Turizmin askeri-ekonomik bağlantıları vurgulanmalı.

—

Cohen-Hattab, K. (2013). Tourism, Religion and Pilgrimage in Jerusalem.

Kanser tedavisi, estetik cerrahi gibi alanlarda uluslararası hasta kabulü.

Örnek Olay: 2010’larda özellikle Doğu Avrupa ve Afrika’dan sağlık turizmi akışı. Tarihsel Arka Plan: Sağlık sektörü, dış politikada imaj düzeltme aracı olarak konumlandırıldı. Küresel Yansımalar: Batı medyasında İsrail’in “tıbbi mucize ülkesi” olarak sunulması.

İsrail’in “insan hayatını kurtaran ülke” imajı desteklenir.

Filistinlilerin sağlık hakkına erişim engelleri belgelenmeli.

—

Shapira, A. (2017). Medical Diplomacy in Israel.

Turistlere yönelik kazı turları ve müze sergileri PR aracı yapılır.

Örnek Olay: Kudüs’te “City of David” kazılarının “İsrail’in tarihsel hakkı” gibi pazarlanması. Tarihsel Arka Plan: 1967 sonrası arkeoloji, işgalin ideolojik meşruiyet aracı oldu. Küresel Yansımalar: Uluslararası turizm broşürlerinde “İsrail’in kadim mirası” vurgusu.

Tarihsel süreklilik imajı güçlendirilir, Filistinlilerin geçmişi silinir.

Filistin’in arkeolojik mirası sahiplenilmeli.

—

Greenberg, R. (2009). Archaeology, Nationalism and the State of Israel.

Sanatsal etkinlikler diplomasi aracı yapılır.

Örnek Olay: Kudüs Film Festivali’nin global turizm kampanyalarına entegre edilmesi. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden itibaren film festivalleri ulusal PR stratejisinin parçası oldu. Küresel Yansımalar: Batılı seyirciler İsrail’i “sanatın ülkesi” olarak görmeye yönlendirildi.

“Özgür kültür ülkesi” algısı üretilir.

Filistin filmlerine uygulanan sansür vurgulanmalı.

—

Gertz, N. & Khleifi, G. (2008). Palestinian Cinema: Landscape, Trauma, and Memory.

Uluslararası şeflerin davet edilmesi ve “İsrail mutfağı” öne çıkarılması.

Örnek Olay: Tel Aviv’de düzenlenen uluslararası yemek festivalleri. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren gastronomi diplomasiye entegre edildi. Küresel Yansımalar: Batılı gastronomi medyasında İsrail “modern mutfak” olarak lanse edildi.

Kültürel gasp ve işgal görünmez hale gelir.

Filistin mutfağının özgünlüğü öne çıkarılmalı.

—

Helstosky, C. (2009). Food Culture and Nationalism.

Erasmus ve benzeri projelerle gençler İsrail’e çekilir.

Örnek Olay: Masa Israel Journey gibi programların global PR için kullanılması. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren öğrenci değişim programları, kamu diplomasisinin parçası oldu. Küresel Yansımalar: Uluslararası gençlik kitlesi İsrail’i “modern eğitim ülkesi” olarak görmeye başladı.

İşgal politikaları yerine “özgür akademi” imajı öne çıkarılır.

Filistinli öğrencilerin yaşadığı seyahat kısıtlamaları teşhir edilmeli.

—

Kelman, H. (1999). Transforming the Relationship: Youth Exchanges and Peacebuilding.

Başbakan ve bakanların teknoloji yatırımlarını tanıtan özel paneller düzenlemesi.

Örnek Olay: 2018 Davos Zirvesi’nde Netanyahu’nun İsrail’i “inovasyon ülkesi” olarak pazarlaması. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren Davos, İsrail için teknoloji diplomasisinin vitrinine dönüştü. Küresel Yansımalar: Uluslararası yatırımcıların ilgisi “politik risk”i gölgeler.

İsrail, işgal ve savaş suçları yerine “küresel inovasyon merkezi” imajıyla öne çıkar.

İsrail’in işgalden elde ettiği teknoloji tecrübeleri ifşa edilmeli.

—

Avraham, E. (2017). Nation Branding and Global Politics.

Su teknolojileri, güneş enerjisi ve tarım inovasyonları öne çıkarılır.

Örnek Olay: COP26’da İsrail’in “çölü yeşerten teknolojiler” sunumları. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren çevre diplomasisi imaj çalışmasının parçası oldu. Küresel Yansımalar: Batı medyası İsrail’i “iklim krizine çözüm sunan ülke” olarak sundu.

İsrail’in çevreyi tahrip eden askeri uygulamaları görünmez hale gelir.

Gazze’de çevresel yıkım belgeleri öne çıkarılmalı.

—

Tal, A. (2002). Pollution in a Promised Land.

Yüksek bütçeli interaktif standlarla “modern, yenilikçi İsrail” imajı yaratılır.

Örnek Olay: Expo 2020 Dubai’de İsrail’in “innovation for humanity” temalı pavyonu. Tarihsel Arka Plan: 1970’lerden beri Expo’lar, İsrail için PR aracı oldu. Küresel Yansımalar: Yüz binlerce ziyaretçi İsrail imajı ile karşı karşıya kalır.

Ziyaretçilere İsrail, inovatif bir ülke olarak tanıtılır; işgal politikaları gölgelenir.

Filistin kültürünün fuarlarda bastırılması ifşa edilmeli.

—

Klinghoffer, A. (2010). Nation Branding at World Expositions.

Sporcuların başarıları ve açılış törenlerindeki bayrak taşıma ritüelleri öne çıkarılır.

Örnek Olay: 2020 Tokyo Olimpiyatları’nda İsrail bayrağının yoğun medya görünürlüğü. Tarihsel Arka Plan: 1972 Münih olayından sonra spor diplomasisi İsrail için öncelikli hale geldi. Küresel Yansımalar: Spor üzerinden “evrensel üye” imajı desteklenir.

“Normalleşmiş, uluslararası toplumun parçası” algısı güçlenir.

Spor alanındaki Filistin engellemeleri belgelenmeli.

—

Keys, B. (2013). Globalizing Sport: National Rivalry and International Community.

İsrailli Nobel sahipleri medya ve PR etkinliklerinde sıkça kullanılır.

Örnek Olay: 2004 Kimya Nobel’i alan Aaron Ciechanover’in sürekli öne çıkarılması. Tarihsel Arka Plan: 1960’lardan itibaren Nobel ödülleri ulusal imajın vitrini oldu. Küresel Yansımalar: İsrail, “bilimin öncüsü” ülke algısını güçlendirir.

Akademik başarılar, devletin suçlarının üzerini örten meşruiyet aracına dönüşür.

Akademik başarı ile devlet politikalarının ayrıştırılması vurgulanmalı.

—

Heilbron, J. (2003). The Nobel Prize: A History of Genius, Controversy, and Prestige.

Sponsorluk, jüri üyelikleri ve PR destekleriyle İsrail girişimcileri ön plana çıkarılır.

Örnek Olay: 2019 Global Start-up Competition’da İsrail merkezli girişimlerin sürekli öne çıkması. Tarihsel Arka Plan: 2000 sonrası start-up yarışmaları imaj yönetiminde kritik hale geldi. Küresel Yansımalar: İsrail gençliği küresel inovasyon lideri olarak gösterilir.

“İnovasyon ülkesi” imajı pekişir.

İşgalden doğan teknolojilerin etik boyutu tartışmaya açılmalı.

—

Senor, D. & Singer, S. (2009). Start-up Nation.

İsrailli firmalar etkinliklere sponsor olur, konuşmacılar yerleştirilir.

Örnek Olay: TechCrunch Disrupt ve benzeri etkinliklerde İsrail start-up panelleri. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan beri ABD–İsrail teknoloji ağları sıkılaştırıldı. Küresel Yansımalar: ABD teknoloji kamuoyu İsrail’in “inovasyon gücü” söylemine maruz kalır.

İsrail teknoloji merkezi olarak “doğal partner” imajı kazanır.

İsrail şirketlerinin askeri Ar-Ge bağlantıları vurgulanmalı.

—

Lev-Ari, S. (2015). Israel’s Silicon Wadi and Global Innovation.

İsrailli şirketler ve akademisyenler kongrelerde ana konuşmacı yapılır.

Örnek Olay: 2018’de Dünya Sağlık Kongresi’nde İsrail şirketlerinin “kanser tedavisi” sunumları. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden itibaren sağlık teknolojisi imaj yönetiminin merkezine alındı. Küresel Yansımalar: İsrail “sağlık diplomasisi” ile politik suçlarını gölgeledi.

İsrail, “insan hayatını kurtaran ülke” imajıyla sunulur.

Gazze’de ilaç ambargosu ve sağlık hakkı ihlalleri teşhir edilmeli.

—

Feldbaum, H. et al. (2010). Global Health and Foreign Policy.

Damla sulama ve tarım fuarları aracılığıyla İsrail “çözüm sağlayıcı” olarak tanıtılır.

Örnek Olay: Agritech Tel Aviv fuarı ve uluslararası PR çalışmaları. Tarihsel Arka Plan: 1950’lerden itibaren tarım diplomasisi, İsrail’in “mucize ülke” anlatısına dönüştü. Küresel Yansımalar: Afrika ve Asya ülkelerine tarım yardımları “soft power” oldu.

İşgalin tarımsal yıkımı gizlenir.

Filistin tarım arazilerinin el konulduğu belgelenmeli.

—

Ben-Zeev, N. (2012). Agriculture and Nation-Building in Israel.

Uzay teknolojisi askeri boyutu gizlenerek “bilimsel ilerleme” olarak pazarlanır.

Örnek Olay: 2019 Paris Air Show’da İsrail’in uydu sistemlerinin tanıtımı. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden itibaren uzay teknolojisi askeri kapasitenin PR alanına dönüştü. Küresel Yansımalar: İsrail “uzayda inovatif güç” olarak konumlandırılır.

İsrail, “barış için teknoloji” imajıyla öne çıkar.

Uydu teknolojisinin askeri casuslukla bağlantısı teşhir edilmeli.

—

Feldman, Y. (2011). Israeli Space Policy and Security.

Diaspora fonlarıyla “İsrail Çalışmaları” merkezleri açılır.

Örnek Olay: Brandeis Üniversitesi’nde 2000’lerde kurulan İsrail Çalışmaları Kürsüsü. Tarihsel Arka Plan: 1980 sonrası diaspora fonlarıyla birçok üniversitede benzer katedralar açıldı. Küresel Yansımalar: İsrail eleştirisi akademik marjinalleşmeye itilmiştir.

Akademide İsrail’in “normal” ve “demokratik” imajı kurumsallaştırılır.

Bu katedraların fon kaynakları ve politik yönelimleri ifşa edilmeli.

—

Mintz, A. (2011). Israel Studies in the Academy.

İnsan hakları ve yardım kuruluşlarına mali destek verilerek İsrail’in “yardımsever devlet” imajı inşa edilir.

Örnek Olay: ABD merkezli sağlık STK’larına İsrail iş insanlarının yaptığı milyon dolarlık bağışlar. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren “philanthropy diplomacy” yöntemi benimsendi. Küresel Yansımalar: İsrail eleştirileri “yardımseverlik perdesi” altında etkisizleşir.

İşgal politikaları gölgelenir, İsrail “yardımsever bağışçı” görünümüne kavuşur.

Bağışların siyasi yönü ve çıkar ilişkileri belgelenmeli.

—

Reich, R. (2018). Just Giving: Why Philanthropy Is Failing Democracy.