Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü

İleri teknoloji ihracatı karşılığında siyasi destek talebi.

Örnek Olay: 2019’da Hindistan’ın İsrail’den milyar dolarlık savunma teknolojisi alımının ardından oylamalarda çekimser kalması. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan sonra İsrail’in Asya stratejisi derinleşti. Küresel Yansımalar: Asya ülkelerinin Filistin meselesinde tarafsızlaşması.

BM’de İsrail lehine oylar artar.

Bölgesel işbirliklerinde insan hakları şartlarının öne çıkarılması.

—

Pant, H. V. (2020). India-Israel Strategic Partnership.

Ortak anma etkinlikleri, müze açılışları ve eğitim programları üzerinden siyasi işbirliği kurma.

Örnek Olay: 2018’de Polonya ile yapılan Holokost anma işbirliği, tarihsel tartışmalara rağmen diplomatik yakınlaşma sağladı. Tarihsel Arka Plan: 1990 sonrası Doğu Avrupa ülkelerinin AB ve NATO sürecinde İsrail ile işbirliği arayışları. Küresel Yansımalar: Filistin meselesi geri plana itildi.

İsrail, insan hakları ihlallerine rağmen ahlaki üstünlük imajı kazanır.

Holokost hafızasının politik araçsallaştırılmasına karşı bağımsız tarih komisyonları.

—

Leggewie, C. (2010). Seven Circles of European Memory.

Ortak tatbikatlar, terörle mücadele deneyimi paylaşımı.

Örnek Olay: 2016’da İsrail’in NATO karargâhında daimi misyon statüsü kazanması. Tarihsel Arka Plan: Soğuk Savaş sonrası güvenlik ağlarının genişlemesi. Küresel Yansımalar: NATO’nun tarafsızlık algısı zedelendi.

NATO ülkelerinde İsrail’in “vazgeçilmez güvenlik ortağı” algısı oluşur.

NATO’da insan hakları temelli güvenlik şartları.

—

Rynhold, J. (2015). Israel and the European Union.

Gelişmekte olan ülkelere silah satışı karşılığında BM’de oy desteği sağlanması.

Örnek Olay: 2020’de Azerbaycan’a silah satışları ile Dağlık Karabağ savaşında İsrail’in diplomatik desteği. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden itibaren İsrail silah endüstrisinin yükselişi. Küresel Yansımalar: Silah ticareti insan hakları ihlalleriyle bağlantılandırıldı.

İsrail’in savaş ekonomisi diplomatik kaldıraç haline gelir.

Silah ticaretinde insan hakları denetimleri.

—

SIPRI Arms Transfers Database (2021).

Komite üyelerine sürekli brifing, bağış ve siyasi baskı.

Örnek Olay: 2017’de ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi’nin İsrail karşıtı BDS hareketini suç sayan yasa tasarısı hazırlaması. Tarihsel Arka Plan: ABD Kongresi’nde komiteler üzerinden şekillenen politika. Küresel Yansımalar: ABD dış politikası tarafsızlık iddiasını kaybetti.

Komite kararları İsrail çıkarlarıyla uyumlu çıkar.

Komite oturumlarının şeffaflaştırılması.

—

Mearsheimer, J., & Walt, S. (2007).

Ünlü oyunculara İsrail seyahatleri, filmlerde rol teklifleri, tanıtım projeleri.

Örnek Olay: Gal Gadot’un 2014 Gazze saldırısı sırasında İsrail ordusunu destekleyen açıklamaları. Tarihsel Arka Plan: 1970’lerden beri Hollywood–İsrail bağları. Küresel Yansımalar: Filistin anlatıları görünmez hale gelir.

Küresel izleyici üzerinde İsrail’in “modern ve medeni” imajı pekiştirilir.

Filistinli sanatçıların uluslararası festivallerde desteklenmesi.

—

Shohat, E. (1989). Israeli Cinema: East/West and the Politics of Representation.

Sadece seçilmiş gazetecilere bilgi sunma ve güvenlik gerekçesiyle sınırlı erişim.

Örnek Olay: 2014 Gazze saldırısı sırasında Batılı gazetecilerin İsrail ordusunun medya brifinglerine alınması. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden itibaren medya brifingleri hasbara stratejisinin parçası. Küresel Yansımalar: Medyada tek yanlılık eleştirileri artar.

Haberlerde İsrail’in anlatısı öne çıkar.

Uluslararası gazetecilik derneklerinin şeffaflık talebi.

—

Philo, G., & Berry, M. (2011). More Bad News from Israel.

Turistik ve dini deneyim üzerinden siyasi bağlılık inşası.

Örnek Olay: 2019’da “Christians United for Israel” organizasyonunun yüzbinlerce kişiyi İsrail hac turuna yönlendirmesi. Tarihsel Arka Plan: 1970’lerden itibaren dini turizm ile siyasi bağ kurma. Küresel Yansımalar: Filistinli Hristiyanların varlığı görünmez kılınır.

ABD kamuoyunda İsrail’e “teolojik meşruiyet” desteği artar.

Alternatif hac rotalarının desteklenmesi.

—

Spector, S. (2009). Evangelicals and Israel.

Ortak şirketler, serbest ticaret bölgeleri, yatırım garantileri.

Örnek Olay: 2021’de BAE–İsrail arasındaki milyar dolarlık teknoloji ve enerji yatırımları. Tarihsel Arka Plan: Oslo sürecinden beri ticari diplomasi aracı olarak kullanılıyor. Küresel Yansımalar: Filistin’in diplomatik konumu zayıflatıldı.

Normalleşme ekonomik cazibeyle hızlanır.

Boykot ve şeffaflık kampanyaları.

—

POMEPS Report (2021).

Doğu Akdeniz doğalgazı ve enerji konsorsiyumları.

Örnek Olay: EastMed Gaz Projesi çerçevesinde Yunanistan– Kıbrıs–İsrail enerji anlaşmaları. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren İsrail’in enerji diplomasisi yükseldi. Küresel Yansımalar: Enerji bağımlılığı insan hakları ihlallerinin üzerini örter.

AB’nin İsrail’e karşı eleştirel tutumu yumuşar.

AB’nin enerji çeşitliliğini artırması.

—

Tziarras, Z. (2019). East Med Energy and Regional Cooperation.

İhracat anlaşmalarıyla güvenlik ve siyasi işbirliği paketleri.

Örnek Olay: 2020’de İsrail’in Mısır’a doğalgaz ihraç etmeye başlaması ve ardından güvenlik işbirliği anlaşmaları. Tarihsel Arka Plan: 2010’larda Leviathan ve Tamar sahalarının keşfi sonrası enerji diplomasisi öne çıktı. Küresel Yansımalar: Gaz diplomasisi Filistin meselesini gölgeler.

İsrail ekonomik güçle diplomatik kalkan oluşturur.

Enerji gelirlerinin uluslararası hukuk şartlarına bağlanması.

—

Cohen, G. (2020). Israel’s Natural Gas Strategy.

Malların girişine ambargo, fonların kullanımında İsrail’in denetimi.

Örnek Olay: 2014 Gazze saldırısı sonrası BM yardımlarının İsrail kontrol noktalarından geçmesi. Tarihsel Arka Plan: Oslo Anlaşmaları sonrası yardım mekanizmalarında İsrail’in denetim rolü. Küresel Yansımalar: Yardımın siyasileştirilmesi eleştirildi.

Filistin’in insani yardım bağımlılığı diplomatik baskı aracına dönüşür.

Bağımsız uluslararası denetim mekanizmaları.

—

UN OCHA (2015). Humanitarian Needs Overview: Gaza.

Vakıflar, bağış kampanyaları ve lobi fonları.

Örnek Olay: 2021’de ABD’deki Jewish National Fund’un İsrail yerleşimlerine finansman sağlaması. Tarihsel Arka Plan: 20. yüzyıl başından itibaren diaspora finansmanının siyasi rolü. Küresel Yansımalar: Uluslararası hukuk ihlalleri ekonomik destekle perdeleme.

İsrail dış politikası maddi güçle desteklenir.

Bağış fonlarının şeffaflığı ve insan hakları kriterleri.

—

Shain, Y., & Barth, A. (2003). Diasporas and International Relations Theory.

Süper PAC’ler, bireysel bağışlar, seçim kampanyası sponsorluğu.

Örnek Olay: 2012 ABD seçimlerinde AIPAC bağlantılı fonların etkisi. Tarihsel Arka Plan: 1970’lerden beri kampanya finansmanı İsrail yanlı lobilerin en güçlü araçlarından biri. Küresel Yansımalar: ABD’nin tarafsızlık iddiası zedelendi.

Başkan adayları İsrail lehine söylemler geliştirmeye zorlanır.

Kampanya finansmanının şeffaflık yasalarıyla denetlenmesi.

—

Mearsheimer, J., & Walt, S. (2007). The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy.

Politika önerileri, raporlar, medya görünürlüğü.

Örnek Olay: Washington Institute’un Ortadoğu raporlarının ABD dış politikasına yön vermesi. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden itibaren think-tank–politika ilişkilerinin güçlenmesi. Küresel Yansımalar: Akademik bağımsızlık tartışmaları arttı.

İsrail söylemleri akademik kılıf altında politika yapımına taşınır.

Çıkar çatışması beyanı ve bağımsız araştırma desteği.

—

Rich, A. (2004). Think Tanks, Public Policy, and the Politics of Expertise.

Fon sağlama, sponsorluk, öğrenci dernekleri üzerinden baskı.

Örnek Olay: 2018’de Harvard’daki Ortadoğu konferansına İsrail devlet sözcülerinin özel fonlarla davet edilmesi. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren üniversite kampüsleri Hasbara stratejisinin hedefi oldu. Küresel Yansımalar: Filistinli akademisyenlerin sesleri bastırıldı.

Akademik özgürlük kisvesi altında propaganda yapılır.

Üniversitelerde eşit temsil ve bağımsız akademik komiteler.

—

Salaita, S. (2015). Uncivil Rites: Palestine and the Limits of Academic Freedom.

Müzeler, sergi turları, anma günleri.

Örnek Olay: Washington Holokost Müzesi’nin 2020’de İsrail politikalarıyla paralel sergiler açması. Tarihsel Arka Plan: 1970’lerden itibaren Holokost hafızası diplomatik araç haline getirildi. Küresel Yansımalar: Filistinlilerin yaşadığı Nakba görünmezleştirildi.

İsrail eleştirileri “Holokost mağduriyetine saygısızlık” gibi çerçevelenir.

Holokost hafızasının evrensel insan hakları perspektifiyle ele alınması.

—

Levy, D., & Sznaider, N. (2006). The Holocaust and Memory in the Global Age.

Ekonomik teşvikler, güvenlik işbirliği, diplomatik garantiler.

Örnek Olay: 2020 Abraham Anlaşmaları’nın imzalanması. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren İsrail–Arap normalleşme çabaları. Küresel Yansımalar: ABD’nin bölgesel stratejisiyle uyum sağlandı.

Filistin meselesi Arap diplomasisinde arka plana itildi.

Arap Birliği içinde Filistin dosyasının öncelikli tutulması.

—

Miller, A. (2021). The Abraham Accords and the Changing Middle East.

Ortak fonlar, altyapı projeleri, teknoloji transferi.

Örnek Olay: 2022’de BAE–İsrail ortak yatırım fonu anlaşması. Tarihsel Arka Plan: Oslo sonrası ekonomik diplomasi. Küresel Yansımalar: Filistin diplomasisi geri plana düştü.

Normalleşme ekonomik çıkar çerçevesinde sunulur.

Körfez yatırımlarında Filistin şartı aranması.

—

POMEPS (2022). Gulf Normalization Deals.

ABD, AB ve müttefiklerini yanına çekerek çoğunluğu engellemek.

Örnek Olay: 2018’de Gazze protestolarında sivillere ateş açılmasını kınayan karar ABD vetosu nedeniyle uygulanamadı. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren BM’de veto diplomasisi. Küresel Yansımalar: BM’nin meşruiyet krizi derinleşti.

İsrail aleyhine raporların bağlayıcılığı zayıflatılır.

Genel Kurul çoğunluk mekanizmalarının güçlendirilmesi.

—

Falk, R. (2014). Palestine: The Legitimacy of Hope.

Tarım teknolojisi, sağlık yardımları, kalkınma projeleri.

Örnek Olay: 2021’de İsrail’in Afrika Birliği’nde gözlemci statüsü kazanması. Tarihsel Arka Plan: 1960’larda sömürge sonrası İsrail-Afrika ilişkileri. Küresel Yansımalar: Afrika’daki dayanışma hareketlerinde bölünme yarattı.

Afrika ülkeleri BM’de İsrail lehine oy kullanmaya yönlendirilir.

Pan-Afrika dayanışma ağlarının güçlendirilmesi.

—

Shai, A. (2013). Israel’s Africa Policy.

Tarım projeleri, afet yardımı, burs programları.

Örnek Olay: 2017’de BM’de Kudüs oylamasında bazı Karayip ülkelerinin İsrail lehine çekimser kalması. Tarihsel Arka Plan: İsrail 1960’lardan beri küçük ada devletlerine yöneldi. Küresel Yansımalar: Oy ticareti eleştirileri arttı.

Küçük devletlerin oyları kritik kararları etkiler.

Küçük ülkeler için bağımsız bölgesel dayanışma ağları.

—

UNGA Voting Records (2017).

İlaç, teknoloji, doktor desteği.

Örnek Olay: 2020 COVID-19 döneminde İsrail’in Afrika ülkelerine sağlık yardımı göndermesi. Tarihsel Arka Plan: Sağlık diplomasisi Soğuk Savaş sonrası yumuşak güç aracı haline geldi. Küresel Yansımalar: Yardımın siyasi olduğu tartışmaları doğdu.

İsrail imajı “insancıl yardım” üzerinden güçlendirilir.

Yardımların tarafsız uluslararası kuruluşlarca yapılması.

—

Fidler, D. (2020). Health Diplomacy in the Pandemic Era.

Ticaret anlaşmaları, karşılıklı yatırım teşvikleri.

Örnek Olay: 2019’da Florida Valiliği’nin İsrail’i “stratejik ortak” ilan etmesi. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren eyalet bazlı İsrail anlaşmaları arttı. Küresel Yansımalar: ABD’de federal düzey dışında da İsrail desteği pekiştirildi.

Yerel siyasette İsrail desteği kurumsallaşır.

Yerel halkın ve STK’ların karar süreçlerine katılımı.

—

Florida Governor’s Office (2019).