Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü

Parlamenterlerin özel ziyaretlere davet edilmesi, finansal destek.

Örnek Olay: İngiltere Parlamentosu’nda “Friends of Israel” grubunun yoğun faaliyeti. Tarihsel Arka Plan: 1970’lerden beri Avrupa ve ABD’de bu tür dostluk grupları yaygınlaştı. Küresel Yansımalar: Parlamenter bağımsızlığı tartışmaya açıldı.

İsrail yanlı yasa teklifleri güç kazanır.

Parlamentolarda şeffaf lobi kayıtları.

—

Cobain, I. (2017). The Guardian.

Brüksel merkezli düşünce kuruluşları ve finans destekli ağlar.

Örnek Olay: 2015’te Avrupa Parlamentosu’nda İsrail yanlı değişiklik önergelerinin çoğunluğu engellemesi. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren AB siyaseti yoğun lobi faaliyetlerine açıldı. Küresel Yansımalar: AB’de demokratik temsil krizi tartışmaları doğdu.

Filistin lehine kararların önü kesilir.

AB düzeyinde lobi şeffaflık kayıtlarının güçlendirilmesi.

—

Transparency International EU (2016).

İstatistiksel çerçevede İsrail’in “gelişmiş demokrasi” imajı parlatılır.

Örnek Olay: 2010’da İsrail’in OECD üyeliği sırasında verilerin “pozitif” sunulması. Tarihsel Arka Plan: Ekonomik örgütlerde veri diplomasisi yumuşak güç aracı oldu. Küresel Yansımalar: OECD’nin tarafsızlığı tartışıldı.

Ekonomik ve sosyal veriler uluslararası algıyı etkiler.

Bağımsız veri doğrulama ağlarının geliştirilmesi.

—

Spiegel Online (2010).

Filistin projelerine kredi aktarımında İsrail onayı aranması.

Örnek Olay: 2005’te Dünya Bankası’nın Filistin projelerine İsrail denetimli şartlar koyması. Tarihsel Arka Plan: Bretton Woods kurumları 1990 sonrası siyasi şarta daha çok yöneldi. Küresel Yansımalar: Kalkınma yardımlarında bağımsızlık tartışmaları doğdu.

Kalkınma yardımları siyasileştirilir.

Kredilerde insan hakları kriterlerinin şart koşulması.

—

World Bank (2005).

Oylarda lobi baskısı, alternatif tarih anlatısı.

Örnek Olay: 2016’da UNESCO’nun Kudüs kararında İsrail’in karşı kampanyası. Tarihsel Arka Plan: 20. yüzyıldan itibaren kutsal mekân diplomasisi. Küresel Yansımalar: UNESCO içinde kutuplaşma arttı.

Filistin kültürel mirası görünmezleştirilir.

Tarihsel belgelerin ve saha raporlarının öne çıkarılması.

—

UNESCO Records (2016).

Papalık ziyaretleri, dini diyalog toplantıları.

Örnek Olay: 2014’te Papa Francis’in Kudüs ziyaretinde İsrail ile ortak fotoğraf mesajları. Tarihsel Arka Plan: 1967 sonrası Vatikan–İsrail ilişkilerinde Kudüs ekseni. Küresel Yansımalar: Hristiyan topluluklarda Filistin görünmez kılındı.

İsrail’in kutsal mekânlar üzerindeki kontrolü meşrulaştırılır.

Filistinli Hristiyan cemaatlerinin diplomatik temsili.

—

CNN (2014).

AB parlamenterleriyle özel ilişkiler, fon destekleri.

Örnek Olay: 2019’da Avrupa Yahudi Derneği’nin Brüksel’de AB karar süreçlerine müdahil olması. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan beri diaspora lobileri AB içinde etkinleşti. Küresel Yansımalar: Avrupa kamuoyunda “dış etki” tartışmaları arttı.

AB politikaları İsrail lehine şekillenir.

AB’de bağımsız şeffaf lobi denetimleri.

—

European Jewish Association Reports (2019).

Ortak yatırımlar, start-up işbirlikleri, teknoloji transferi.

Örnek Olay: 2019’da Google ve Microsoft’un Tel Aviv merkezli Ar- Ge yatırımları. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren İsrail’in “Start-up Nation” söylemiyle teknoloji lobisi güçlendi. Küresel Yansımalar: Teknoloji diplomasisi siyasi eleştirileri gölgeler.

İsrail, “teknoloji devi” imajıyla küresel meşruiyet kazanır.

Filistinli start-up ekosistemine uluslararası destek.

—

Senor, D. & Singer, S. (2009). Start-up Nation.

Uluslararası konferanslarda İsrail start-up’larının tanıtımı.

Örnek Olay: 2020’de CES Fuarı’nda İsrail devlet destekli start-up tanıtımları. Tarihsel Arka Plan: İsrail hükümeti girişim sermayesini siyasi stratejiye entegre etti. Küresel Yansımalar: Eleştirel ülkeler bile ekonomik çıkarla İsrail işbirliğine yöneldi.

Yatırımcı ülkeler, İsrail’in politikalarını göz ardı etmeye yönlendirilir.

Filistin start-up’larının küresel etkinliklerde görünürlüğünü artırmak.

—

Feldman, M. (2016). Israeli Innovation Ecosystem.

Savunma sanayii anlaşmaları ve teknoloji transferi.

Örnek Olay: 2021’de Hindistan’a İsrail yapımı Heron İHA’larının satışı. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren İsrail dünyanın en büyük İHA ihracatçılarından biri oldu. Küresel Yansımalar: Askeri teknoloji bağımlılığı diplomatik baskı aracına dönüştü.

Silah ihracatı diplomatik avantaj sağlar.

Silah ihracatına insan hakları kriteri getirilmesi.

—

SIPRI (2022). Arms Transfers Database.

İstihbarat yazılımları, güvenlik kameraları, sınır teknolojileri.

Örnek Olay: Pegasus casus yazılımının Meksika ve Macaristan’a satılması ve diplomatik yakınlaşmalar. Tarihsel Arka Plan: İsrail güvenlik teknolojisi 11 Eylül sonrası “terörle mücadele” söylemiyle pazarlanıyor. Küresel Yansımalar: Gizlilik ve insan hakları ihlalleri tartışıldı.

Otoriter rejimler İsrail teknolojisine bağımlı hale gelir.

Dijital gözetim teknolojilerine uluslararası denetim.

—

Citizen Lab (2018).

Yenilenebilir enerji yatırımları ve gaz projeleri.

Örnek Olay: 2021 Glasgow COP26’da İsrail’in “yeşil enerji” projelerini ön plana çıkarması. Tarihsel Arka Plan: Enerji diplomasisi 2000’lerden itibaren İsrail’in dış politika aracı oldu. Küresel Yansımalar: Filistin’in çevresel hakları göz ardı edildi.

İsrail çevreci söylemle enerji diplomasisi yürütür.

İklim diplomasisinde Filistin çevre örgütlerinin görünürlüğü.

—

UNFCCC (2021).

Mısır, Yunanistan, GKRY ile enerji ittifakı.

Örnek Olay: 2019’da Kahire’de kurulan forumda Filistin temsilcilerinin etkisiz bırakılması. Tarihsel Arka Plan: Leviathan ve Tamar sahaları enerji diplomasisini hızlandırdı. Küresel Yansımalar: Doğu Akdeniz’de jeopolitik gerilim tırmandı.

Filistin doğal kaynak hakları göz ardı edilir.

Uluslararası deniz hukuku mekanizmalarının güçlendirilmesi.

—

Stratfor (2019).

Gaz boru hatları, deniz yetki alanı müzakereleri.

Örnek Olay: 2022’de Türkiye–İsrail enerji diyaloğunun yeniden başlaması. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren dalgalı seyreden ilişkiler enerji diplomasisine bağlandı. Küresel Yansımalar: Doğu Akdeniz enerji denklemi yeniden şekillendi.

Filistin meselesi ikincilleştirilir.

Enerji anlaşmalarında Filistin haklarının garanti altına alınması.

—

Anadolu Ajansı (2022).

Üçlü zirveler, askeri tatbikatlar, enerji projeleri.

Örnek Olay: 2018’de Yunanistan–GKRY–İsrail üçlü zirvesi. Tarihsel Arka Plan: 2010 sonrası Türkiye ile gerilim döneminde bu ittifak öne çıktı. Küresel Yansımalar: Akdeniz’de bloklaşma arttı.

Bölgesel yalnızlık diplomasiyle aşılır.

Bölgesel işbirliğine Filistin’in dahil edilmesi.

—

Kathimerini (2018).

Enerji işbirliği ve ihracat.

Örnek Olay: 2020’de İsrail gazının Mısır LNG tesislerine aktarılması. Tarihsel Arka Plan: Camp David sonrası Mısır–İsrail enerji işbirliği gelişti. Küresel Yansımalar: AB enerji bağımlılığı tartışmalarına eklendi.

Mısır–İsrail ilişkileri normalleşir, Filistin gaz sahaları devre dışı bırakılır.

Doğu Akdeniz gaz projelerinde Filistin’in haklarının savunulması.

—

Reuters (2020).

Ortak su projeleri, kanal inşası, su ihracatı.

Örnek Olay: 2021’de Ürdün–İsrail arasında imzalanan “su–enerji takası” anlaşması. Tarihsel Arka Plan: 1994 barış anlaşmasından beri su diplomasisi ikili ilişkilerin merkezinde. Küresel Yansımalar: Filistin’in su hakkı müzakerelerde dışarıda bırakıldı.

Ürdün ekonomik bağımlılık içine çekilir.

Bölgesel su yönetiminde üçlü (Ürdün–Filistin– İsrail) denetim mekanizması.

—

Al Jazeera (2021).

NSO Group ve benzeri şirketler aracılığıyla casus yazılımların satışı.

Örnek Olay: 2021’de Pegasus yazılımının BAE tarafından kullanılması. Tarihsel Arka Plan: 11 Eylül sonrası güvenlik teknolojilerinin küresel yükselişi. Küresel Yansımalar: İnsan hakları örgütleri gözetim ihlallerini raporladı.

Körfez monarşileri İsrail teknolojisine bağımlı hale gelir, karşılığında diplomatik yakınlaşma sağlanır.

Uluslararası siber etik standartlarının geliştirilmesi.

—

Amnesty International (2021). Pegasus Project Report.

MASHAV programı ile teknoloji transferi ve eğitim.

Örnek Olay: 2019’da Kenya’da İsrail destekli tarım merkezlerinin açılması. Tarihsel Arka Plan: 1950’lerden beri Afrika’da tarım diplomasisi. Küresel Yansımalar: İsrail–Afrika ilişkileri gelişirken Filistin dosyası geri plana itildi.

İsrail imajı “kalkınma partneri” olarak güçlendirilir.

Yardımların bağımsız ve çok taraflı yönetilmesi.

—

Israeli MFA (2019).

İş çevreleri, medya ve politik ilişkiler üzerinden baskı.

Örnek Olay: 2017’de Arjantin’in Kudüs oylamasında çekimser kalması. Tarihsel Arka Plan: 20. yüzyıl boyunca Arjantin ve Brezilya’da güçlü diaspora varlığı. Küresel Yansımalar: Latin Amerika’da Filistin desteği bölündü.

İsrail yanlı kararlar hızlanır.

Filistin topluluklarının örgütlü lobi gücünün artırılması.

—

Riggirozzi, P. (2018). Latin America and Global Governance.

Resmî ziyaretler, fon destekleri, medya görünürlüğü.

Örnek Olay: 2015’te Kanada–İsrail Parlamentolararası Dostluk Grubu’nun genişlemesi. Tarihsel Arka Plan: Kanada siyaseti 2000’lerden itibaren İsrail lobisinin etkisine açıldı. Küresel Yansımalar: Kanada’nın BM oylamalarındaki tavrı değişti.

Kanada’nın Ortadoğu politikası İsrail yanlısı çizgiye kayar.

Kanada’da Filistin yanlı STK’ların politika süreçlerine dahil edilmesi.

—

Canadian Parliamentary Records (2015).

Holokost anma politikaları, güvenlik ve silah anlaşmaları.

Örnek Olay: 2022’de Almanya’nın İsrail’e Arrow 3 savunma sistemi satışı. Tarihsel Arka Plan: 2. Dünya Savaşı sonrası Almanya–İsrail ilişkileri Holokost merkezli. Küresel Yansımalar: Almanya’nın Filistin politikasında tarafsızlığı tartışmalı hale geldi.

İsrail politikaları tarihsel sorumluluk kalkanıyla korunur.

Holokost hafızasının evrensel insan hakları perspektifiyle ele alınması.

—

Bundesregierung (2022).

Seçim desteği, medya kampanyaları, kültürel ağlar.

Örnek Olay: 2014’te Paris’teki Filistin protestolarına karşı sert polis müdahalesi. Tarihsel Arka Plan: 20. yüzyıl boyunca Fransa’da büyüyen diaspora etkisi. Küresel Yansımalar: Fransa’nın AB içinde İsrail politikalarını desteklemesi.

Fransız siyaseti İsrail politikalarına duyarlı hale gelir.

Filistin yanlı Fransız hareketlerinin güçlendirilmesi.

—

Le Monde (2014).

Parlamenter ziyaretleri, fon desteği, lobi etkinlikleri.

Örnek Olay: Conservative Friends of Israel grubunun yoğun kampanyaları. Tarihsel Arka Plan: 1970’lerden itibaren İngiltere’de güçlü lobi ağı. Küresel Yansımalar: İşçi Partisi içinde Filistin tartışmaları bastırıldı.

İngiliz siyaseti İsrail lehine politikalar üretir.

Şeffaf lobi yasaları ve eşit temsil.

—

Cobain, I. (2017). The Guardian.