KÖREBE · BAĞIMSIZ ARAŞTIRMA SÖZLÜĞÜ
Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü
Propaganda ve algı yönetimi örüntülerini tanım, mekanizma, belgelenmiş örnek, analiz, karşı strateji ve kaynaklarıyla inceleyin.
1.000 MADDEDE ARA
Terim, yöntem, olay veya kaynak
Arama yalnız Hasbara Sözlüğü içinde çalışır; genel Kavram Atlası verisine ve sayaçlarına karışmaz.
SÖZLÜK SONUÇLARI
1.000 madde
Akademik Dergilerde Eleştirel Makalelerin Reddi
İsrail eleştirisi içeren akademik makalelerin “taraflılık” gerekçesiyle reddedilmesi.
İşleyiş mekanizması
Hakem süreçlerinde editöryal manipülasyon.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2018’de Third World Quarterly dergisinde Filistin makalesinin reddi. Tarihsel Arka Plan: İsrail karşıtı araştırmalar uzun süredir baskılanıyor. Küresel Yansımalar: Akademik özgürlük krizi büyür.
Analitik değerlendirme
Akademik bilgi üretimi tek yönlü hale gelir.
Karşı strateji
Açık erişim platformlarında alternatif yayınlar.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Said, E. (1992). The Question of Palestine. Vintage.
Araştırma Fonlarının İsrail Teknolojisine Yönlendirilmesi
Uluslararası araştırma fonlarının İsrail’in askeri ve teknoloji projelerine aktarılması.
İşleyiş mekanizması
AB Horizon fonları ve ikili anlaşmalar.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2020’de AB Horizon programından İsrail savunma sanayine milyonlarca avro aktarımı. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren Avrupa–İsrail fon işbirlikleri arttı. Küresel Yansımalar: Filistin halkı aleyhine teknoloji üstünlüğü güçlendi.
Analitik değerlendirme
İsrail’in işgal politikalarını destekleyen teknoloji geliştirilir.
Karşı strateji
Fon kullanımında insan hakları kriterlerinin zorunlu hale getirilmesi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Stop the Wall Coalition (2020).
Üniversite Kürsülerinde İsrail Yanlı Profesörlerin Atanması
Stratejik akademik kürsülere İsrail yanlı akademisyenlerin yerleştirilmesi.
İşleyiş mekanizması
Bağış fonları ve lobi baskısıyla kadro atamaları.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2015’te Harvard Kennedy School’da İsrail yanlı fonla kurulan kürsü. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden itibaren ABD ve İngiltere’de sık görülen bir yöntem. Küresel Yansımalar: Üniversite özerkliği sorgulanır hale geldi.
Analitik değerlendirme
Akademik söylem tek taraflı hale gelir.
Karşı strateji
Üniversitelerde şeffaf bağış ve kadro politikaları.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Giroux, H. (2014). Neoliberalism’s War on Higher Education. Haymarket.
Mezuniyet Törenlerinde Filistin Bayraklarının Yasaklanması
Üniversite mezuniyetlerinde öğrencilerin Filistin bayrağı taşımasının “siyasi eylem” gerekçesiyle engellenmesi.
İşleyiş mekanizması
Yönetimlerin disiplin tehditleri ve güvenlik müdahaleleri.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2022 ABD Duke Üniversitesi’nde Filistin bayrağı açan öğrencilerin güvenlik tarafından çıkarılması. Tarihsel Arka Plan: 2010’lardan itibaren birçok ABD ve Avrupa kampüsünde yaşandı. Küresel Yansımalar: Akademik özgürlük tartışmaları büyüdü.
Analitik değerlendirme
Öğrencilerin ifade özgürlüğü kısıtlanır, Filistin dayanışması görünmez kılınır.
Karşı strateji
Öğrenci sendikalarının dayanışma bildirileri.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Al Jazeera (2022).
Akademisyenlere İsrail Eleştirisi Nedeniyle Vize Engeli
İsrail’i eleştiren akademisyenlerin seyahat vizelerinin reddedilmesi.
İşleyiş mekanizması
Hükümetler tarafından kara liste uygulamaları.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2018’de ABD’li profesör Katherine Franke’nin Tel Aviv’de ülkeye girişinin engellenmesi. Tarihsel Arka Plan: 2000 sonrası BDS hareketini destekleyen akademisyenler hedef alındı. Küresel Yansımalar: Akademik hareketlilikte siyasi ayrımcılık tartışmaları.
Analitik değerlendirme
Uluslararası akademik işbirlikleri kısıtlanır.
Karşı strateji
Akademik kurumların vize kısıtlamalarına karşı uluslararası kampanyaları.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
The Guardian (2018).
Uluslararası Konferanslarda Filistinli Katılımcıların Davet Edilmemesi
Filistinli akademisyen ve uzmanların konferanslara “davet edilmeyerek” dışlanması.
İşleyiş mekanizması
Organizasyonlarda davet listelerinin bilinçli kısıtlanması.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2017’de Kudüs konulu uluslararası konferanslarda Filistinli akademisyenlerin dışarıda bırakılması. Tarihsel Arka Plan: Oslo sonrası dönemde bu uygulamalar arttı. Küresel Yansımalar: Konferanslarda taraflılık algısı güçlendi.
Analitik değerlendirme
Filistin perspektifi akademik alanlarda yer bulamaz.
Karşı strateji
Akademik birliklerin eşit temsil şartı talep etmesi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Middle East Monitor (2017).
Doktora Tezlerinde Filistin Konularına Sansür
Filistin meselesini işleyen tezlerin “taraflılık” gerekçesiyle reddedilmesi veya değiştirilmesinin istenmesi.
İşleyiş mekanizması
Jüri ve danışman baskısı.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2019’da ABD’de bir doktora öğrencisinin Filistin konulu tezine “daha dengeli ol” baskısı yapılması. Tarihsel Arka Plan: 2000 sonrası özellikle ABD ve İngiltere’de sistematikleşti. Küresel Yansımalar: Akademide oto-sansür yerleşti.
Analitik değerlendirme
Akademik üretim özgürlüğü zedelenir.
Karşı strateji
Bağımsız yayın organlarında tezlerin yayımlanması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Journal of Palestine Studies (2020).
Üniversite Kampüslerinde Filistin Dayanışma Çadırlarının Kaldırılması
Öğrencilerin kampüslerde kurduğu dayanışma çadırlarının güvenlik güçleri tarafından dağıtılması.
İşleyiş mekanizması
Yönetimlerin polis çağırarak mekânları zorla boşaltması.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2024 Columbia Üniversitesi Filistin dayanışma kampının polis müdahalesiyle kaldırılması. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden bu yana apartheid karşıtı eylemlere benzer şekilde uygulandı. Küresel Yansımalar: Uluslararası basında kampüs baskısı tartışmaları.
Analitik değerlendirme
Protesto ve ifade özgürlüğü engellenir.
Karşı strateji
Öğrencilerin hukuk desteğiyle kampanyaları sürdürmesi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
New York Times (2024).
Akademik Fonlarda İsrail Şirketleriyle Zorunlu Ortaklık
Fon başvurularında İsrail merkezli şirketlerle ortaklık şartı aranması.
İşleyiş mekanizması
Uluslararası hibelerde İsrail kurumlarının proje ortağı yapılması.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2017 AB Horizon projelerinde bazı fonlarda İsrail ortaklığı şart koşuldu. Tarihsel Arka Plan: 2000 sonrası Avrupa–İsrail araştırma işbirlikleri hızlandı. Küresel Yansımalar: Fon bağımlılığı akademik yönelimleri tek taraflı hale getirdi.
Analitik değerlendirme
Akademik fon akışı İsrail lehine yönlendirilir.
Karşı strateji
Fon politikalarında şeffaflık talebi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Stop the Wall Coalition (2017).
Yayın Komitelerinde İsrail Yanlı Hakemlerin Çoğunluğu
Akademik dergilerde İsrail yanlı hakemlerin çoğunluk oluşturması.
İşleyiş mekanizması
Editöryal kurullarda bilinçli kadrolaşma.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2018’de Filistin konulu makalelerin yüksek oranda reddedilmesi. Tarihsel Arka Plan: 1990 sonrası yayıncılıkta görünür hale geldi. Küresel Yansımalar: Akademik çeşitlilik kısıtlandı.
Analitik değerlendirme
Filistin lehine araştırmaların reddi kolaylaşır.
Karşı strateji
Alternatif akademik dergilerin kurulması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Said, E. (1992). The Question of Palestine.
Üniversite Müfredatında Nakba’nın Görmezden Gelinmesi
Üniversite ders programlarında Nakba’nın ya hiç işlenmemesi ya da tarafsızlaştırılması.
İşleyiş mekanizması
Ders kitaplarında konunun “çatışma” veya “göç” gibi yumuşak terimlerle geçiştirilmesi.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: ABD ve Avrupa üniversitelerindeki Ortadoğu derslerinde Nakba’nın dışarıda bırakılması. Tarihsel Arka Plan: 1948 sonrası Batı akademilerinde yaygın sansür. Küresel Yansımalar: Küresel gençlik Nakba’yı tarihsel bir “tartışma” gibi algılar.
Analitik değerlendirme
Tarihsel gerçeklik inkâr edilir, Filistin halkının hafızası silikleşir.
Karşı strateji
Filistinli akademisyenlerin alternatif ders programları.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Khalidi, R. (2020). The Hundred Years’ War on Palestine.
Araştırma Projelerinde İsrail Kaynaklarının Önceliklendirilmesi
Araştırmalarda İsrail resmi kurumlarının verilerinin “güvenilir” kabul edilmesi.
İşleyiş mekanizması
Akademik başvurularda İsrail kaynaklarının zorunlu tutulması.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2016’da ABD’de bir araştırma fonunda yalnızca İsrail devlet verilerinin kullanılmasına izin verildi. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden itibaren akademik yönlendirme arttı. Küresel Yansımalar: Tek taraflı veri, akademik bilgi üretimini çarpıttı.
Analitik değerlendirme
Filistinli kaynaklar “taraflı” ilan edilerek dışlanır.
Karşı strateji
Uluslararası bağımsız veri tabanlarının güçlendirilmesi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Journal of Palestine Studies (2016).
Akademik Atamalarda İsrail Dostu Pozisyonların Tercihi
Üniversitelerde üst düzey pozisyonlara İsrail dostu isimlerin atanması.
İşleyiş mekanizması
Bağışçılar ve lobiler üzerinden yönetim baskısı.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2015’te bazı ABD üniversitelerinde Ortadoğu çalışmaları bölüm başkanlarının İsrail yanlı akademisyenlerden seçilmesi. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan itibaren sistematikleşti. Küresel Yansımalar: Akademide tek yönlü kadrolaşma.
Analitik değerlendirme
Üniversite politikaları İsrail lehine şekillenir.
Karşı strateji
Akademik şeffaflık ve liyakat ilkelerinin savunulması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Giroux, H. (2014). Neoliberalism’s War on Higher Education.
Üniversite Senatolarında İsrail Yanlı Kararların Geçmesi
Üniversite senatolarında İsrail yanlı pozisyonları destekleyen kararların kabul edilmesi.
İşleyiş mekanizması
Lobi baskısı ve bağışçıların etkisiyle senato gündemlerinin yönlendirilmesi.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2022’de bazı ABD üniversitelerinin BDS karşıtı kararlar alması. Tarihsel Arka Plan: 2010’lardan itibaren BDS hareketinin güçlenmesiyle karşı kararlar çoğaldı. Küresel Yansımalar: Akademik kurumların tarafsızlık iddiası zedelendi.
Analitik değerlendirme
Üniversitenin resmi tutumu tek taraflı hale gelir.
Karşı strateji
Öğrenci ve akademisyenlerin demokratik karar mekanizmalarına katılımının artırılması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Palestine Legal (2022).
Öğrenci Gazetelerinde Filistin Yazılarının Yasaklanması
Öğrenci gazetelerinde Filistin yanlı makalelerin yayımlanmasının engellenmesi.
İşleyiş mekanizması
Editöryal baskı ve yönetim müdahaleleri.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2019’da California Üniversitesi öğrenci gazetesinde Filistin makalesi yayından kaldırıldı. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren sıkça görülen sansür biçimi. Küresel Yansımalar: Üniversite basın özgürlüğü tartışmaları.
Analitik değerlendirme
Genç seslerin Filistin konusundaki görüşleri susturulur.
Karşı strateji
Bağımsız öğrenci medyası girişimleri.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Mondoweiss (2019).
Üniversite Radyolarında Filistin Tartışmalarının Susturulması
Üniversiteye bağlı radyo programlarında Filistin konulu yayınların iptal edilmesi.
İşleyiş mekanizması
Yönetimlerin içerik kontrolü ve siyasi baskılar.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2018’de bazı ABD kampüs radyolarında Filistin programlarının kaldırılması. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan beri artan bir uygulama. Küresel Yansımalar: Üniversite radyolarında ifade özgürlüğü kısıtlanır.
Analitik değerlendirme
Alternatif medya alanı da İsrail söylemleriyle uyumlu hale gelir.
Karşı strateji
Bağımsız podcast ve çevrimiçi yayınların geliştirilmesi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Journal of Communication Inquiry (2019).
Akademik Yayınlarda İsrail Karşıtı Terimlerin Çıkarılması
Makale ve kitaplarda “işgal”, “apartheid” gibi kavramların editör süreçlerinde silinmesi.
İşleyiş mekanizması
Hakem ve editör müdahaleleriyle dilin yumuşatılması.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2017’de bazı yayınevlerinin “işgal” yerine “çatışma” ifadesini kullanmaya zorlaması. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden beri dil manipülasyonu sistematikleşti. Küresel Yansımalar: Uluslararası literatürde Filistin’in meşru hakları görünmezleşir.
Analitik değerlendirme
Akademik bilgi üretimi manipüle edilir.
Karşı strateji
Akademik özgürlük bildirilerinin güçlendirilmesi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Pappé, I. (2006). The Ethnic Cleansing of Palestine.
Kütüphanelerde Filistin Kaynaklarının “Yanlı” Diye Damgalanması
Üniversite kütüphanelerinde Filistin yanlı eserlerin “taraflı” ibaresiyle etiketlenmesi.
İşleyiş mekanizması
Kataloglama ve sınıflandırmada ideolojik yönlendirme.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2015’te bazı ABD üniversitelerinde Filistin kitaplarının “bias” etiketiyle işaretlenmesi. Tarihsel Arka Plan: 20. yüzyıl sonlarından itibaren görünürleşti. Küresel Yansımalar: Akademik kütüphanelerde tarafsızlık tartışmaları.
Analitik değerlendirme
Öğrencilerin bu kaynaklara erişimi caydırılır.
Karşı strateji
Açık erişim Filistin arşivleri oluşturulması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Khalidi, R. (2020). The Hundred Years’ War on Palestine.
Burs Programlarında İsrail Yanlı Öğrencilere Öncelik
Uluslararası burslarda İsrail yanlı görüşleri olan öğrencilere öncelik verilmesi.
İşleyiş mekanizması
Mülakat ve referans sistemlerinde ideolojik tercih.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2019’da ABD’de bazı burs programlarının “İsrail ile dostane” kriterini öne çıkarması. Tarihsel Arka Plan: 2000 sonrası uluslararası burs politikalarında sıkça uygulandı. Küresel Yansımalar: Akademik adalet ilkesine zarar verir.
Analitik değerlendirme
Akademik fırsatlarda eşitsizlik yaratılır.
Karşı strateji
Şeffaf burs kriterlerinin zorunlu hale getirilmesi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Palestine Legal (2019).
Araştırma Laboratuvarlarının İsrail Fonlarıyla Bağlanması
Üniversite laboratuvarlarının İsrail şirketleri ve hükümet fonlarıyla bağımlı hale getirilmesi.
İşleyiş mekanizması
Savunma ve teknoloji fonlarının üniversitelere aktarılması.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2020’de Tel Aviv Üniversitesi’nin ABD’deki üniversitelerle ortak savunma laboratuvarları kurması. Tarihsel Arka Plan: 1990 sonrası İsrail teknolojisinin akademiye entegrasyonu. Küresel Yansımalar: Araştırma projelerinde etik tartışmalar.
Analitik değerlendirme
Akademik bağımsızlık zedelenir.
Karşı strateji
Fon kaynaklarının şeffaf raporlanması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Stop the Wall Coalition (2020).
Akademik Konferanslarda İsrail Yanlı Sponsorlar
Uluslararası akademik konferansların İsrail şirketleri ve kurumları tarafından sponsor edilmesi.
İşleyiş mekanizması
Finansal destek karşılığında programlarda İsrail yanlı içeriklerin öne çıkarılması.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2018’de bazı Avrupa konferanslarında İsrail savunma şirketlerinin sponsorluğu. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren akademik sponsorluklarda artış. Küresel Yansımalar: Bilimsel tarafsızlık sorgulanır hale gelir.
Analitik değerlendirme
Akademik bağımsızlık ekonomik bağlarla gölgelenir.
Karşı strateji
Bağımsız finansman kaynaklarının güçlendirilmesi.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Journal of Academic Freedom (2019).
Üniversite Güvenliğinin Filistin Eylemlerini Bastırması
Kampüslerdeki Filistin yanlı protestoların özel güvenlik ve polisle zorla dağıtılması.
İşleyiş mekanizması
Yönetim kararıyla güvenlik güçlerinin çağrılması.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2024 Columbia Üniversitesi Filistin dayanışma kampına yapılan polis müdahalesi. Tarihsel Arka Plan: 1980’lerden itibaren apartheid karşıtı eylemlerde de görüldü. Küresel Yansımalar: Akademik özgürlük ve ifade hakkı uluslararası gündeme taşındı.
Analitik değerlendirme
Öğrencilerin demokratik eylem hakkı ihlal edilir.
Karşı strateji
Uluslararası öğrenci birliklerinin dayanışma ağı kurması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
The New York Times (2024).
Akademik Dergilerde Filistinli Editörlerin Çıkartılması
Filistinli editörlerin akademik dergi komitelerinden “tarafsızlık” gerekçesiyle çıkarılması.
İşleyiş mekanizması
Yönetim ve yayıncı baskılarıyla görevden alma.
Belgelendirilmiş örnek / hukukî çerçeve
Örnek Olay: 2021’de bazı dergilerde Filistinli editörlerin görevden alınması. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren sistematik hale geldi. Küresel Yansımalar: Akademik yayıncılıkta temsil eşitsizliği derinleşti.
Analitik değerlendirme
Filistinli akademisyenlerin uluslararası akademik alandaki etkisi zayıflatılır.
Karşı strateji
Alternatif akademik platformların kurulması.
Çapraz başvurular
—
Kaynaklar
Journal of Palestine Studies (2021).