Hasbara Manipülasyonları Sözlüğü

“Buralar işgal değil, tartışmalı bölge” argümanı ile işgal hukuku reddedilir.

Örnek Olay: 1967 sonrası Batı Şeria için İsrail, “işgal hukuku geçerli değil” dedi. Tarihsel Arka Plan: İşgal hukuku Lahey ve Cenevre Sözleşmeleri’nde açıkça tanımlanmıştır. Küresel Yansımalar: BM ve ICRC işgal hukuku yükümlülüklerini sürekli hatırlatmaktadır.

Sivillere yönelik yükümlülükler ortadan kaldırılır.

İşgal statüsünün uluslararası hukukta tartışmasız olduğu öne çıkarılmalı.

86. İşgal Topraklarının “Tartışmalı Alan” Olarak Sunulması; 28. İhlallerin “İç Hukuk”la Maskelenmesi; 75. Uluslararası Teamül Hukukunun “Geçersiz” İlanı; 100. Uluslararası Sözleşmelerin “Güncelliğini Yitirdiği” İddiası

ICRC (2012). Occupation and International Humanitarian Law. UN Security Council Resolution 2334 (2016).

Diplomatik misyon veya uluslararası örgüt tesisleri saldırı sonrası “yanlış hedefleme” diye açıklanır.

Örnek Olay: 2024’te Gazze’de Mısır sınırına yakın bölgelerdeki saldırılar “yanlışlık” denilerek açıklandı. Tarihsel Arka Plan: Lübnan’da BM barış gücüne yönelik saldırılar da benzer şekilde açıklanmıştı. Küresel Yansımalar: BM Güvenlik Konseyi bu tür saldırıları uluslararası hukuk ihlali ilan etti.

Devletler arası ilişkilerde sorumluluk gizlenir.

Tarafsız devletlerin dokunulmazlığının mutlak olduğu vurgulanmalı.

47. İnsani Konvoy Saldırılarının “Yanlışlık” Gibi Sunulması

UN Security Council (2024). Statements on attacks against UN personnel. Reuters (2024). Strikes near Egyptian border condemned.

Gıda girişinin engellenmesi “ekonomik yaptırım” gibi tanımlanır.

Örnek Olay: 2023–2024 Gazze kuşatmasında açlık sonucu ölümler “ekonomik kontrol” olarak açıklandı. Tarihsel Arka Plan: Aç bırakma Roma Statüsü’nde açıkça savaş suçu olarak tanımlanmıştır. Küresel Yansımalar: BM bu politikaları “açlığı silah olarak kullanmak” diye nitelendirdi.

Siviller aç bırakılarak uluslararası hukuk ihlali görünmez kılınır.

Aç bırakmanın savaş suçu olduğu vurgulanmalı.

14. Açlıktan Ölümlerin “Yan Etki” Gibi Sunulması; 46. Roma Statüsü Suçlarının “Kaçınılmaz” Diye Gösterilmesi

UN OCHA (2024). Gaza Famine Risk Report. ICC Elements of Crimes (2011). Article 8(2)(b)(xxv).

20. yüzyıl anlaşmaları “eski” sayılarak hükümleri reddedilir.

Örnek Olay: İsrail yetkilileri, 2014 Gazze saldırılarında Cenevre Sözleşmesi’nin “artık geçerli olmadığını” öne sürdü. Tarihsel Arka Plan: 1949 Cenevre Sözleşmeleri, tüm devletler için güncelliğini koruyan bağlayıcı metinlerdir. Küresel Yansımalar: BM, bu sözleşmelerin evrensel nitelikte olduğunu teyit etmiştir.

İnsancıl hukuk zayıflatılır.

Sözleşmelerin güncellenebilir ama asla geçersiz sayılamayacağı vurgulanmalı.

97. İşgal Hukukunun “Uygulanamaz” Sayılması; 75. Uluslararası Teamül Hukukunun “Geçersiz” İlanı; 81. Esir İhlallerinin “Güvenlik Gereği” Diye Sunulması

Geneva Conventions (1949). UNHRC (2015). Applicability of International Humanitarian Law in OPT.

İşgal ve saldırılar “savunma hakkı” retoriğiyle hukuki çerçeveye oturtulur.

Örnek Olay: 2021 Gazze saldırılarında Netanyahu “BM’nin tanıdığı savunma hakkımızı kullanıyoruz” açıklamasını yaptı. Tarihsel Arka Plan: 1967’den sonra bu söylem sürekli kullanıldı. Küresel Yansımalar: ABD ve AB’nin resmi açıklamalarında tekrarlandı.

Uluslararası kamuoyunda meşruiyet algısı üretilir.

İşgalci güçlerin meşru müdafaa hakkı olamayacağı vurgulanmalı.

—

UN Charter, Article 51. ICJ (2004). Legal Consequences of the Construction of a Wall in the OPT.

Bombardımanlarda sivillerin ölümü “istenmeyen sonuç” olarak açıklanır.

Örnek Olay: 2014 Gazze saldırısında BM okulunun vurulması “yan hasar” denilerek savunuldu. Tarihsel Arka Plan: Vietnam Savaşı’ndan bu yana ABD-İsrail söyleminde kullanılıyor. Küresel Yansımalar: Batı medyası kavramı teknik dilde standartlaştırdı.

Sivil kayıpları normalleştirilir, hesap sorulamaz hale gelir.

Sivillere yönelik saldırıların hiçbir koşulda meşrulaştırılamayacağı vurgulanmalı.

—

HRW (2014). Israel: In-Depth Look at Gaza School Attacks. UN OCHA (2015). Occupied Palestinian Territory Humanitarian Impact.

Devlet politikaları ile Yahudi kimliği bilinçli şekilde özdeşleştirilir.

Örnek Olay: 2019’da Jeremy Corbyn’in Filistin lehine açıklamaları “antisemitizm” ile damgalandı. Tarihsel Arka Plan: 2. Dünya Savaşı sonrası Holokost’un travması sürekli bu amaçla kullanıldı. Küresel Yansımalar: BM raportörleri, İsrail eleştirisinin antisemitizmle karıştırılmaması gerektiğini vurguladı.

Uluslararası eleştiriler kriminalize edilir.

Eleştirinin Yahudi karşıtlığı değil, devlet politikalarına yönelik olduğu açıkça belirtilmeli.

—

Butler, J. (2012). Parting Ways: Jewishness and the Critique of Zionism. UNHRC (2019). Report of the Special Rapporteur on freedom of expression.

Tüm muhalif faaliyetler “terör” kategorisine sokulur.

Örnek Olay: 2018 Gazze Büyük Dönüş Yürüyüşü “terör eylemi” olarak damgalandı. Tarihsel Arka Plan: 11 Eylül sonrası “war on terror” retoriği İsrail tarafından yoğun kullanıldı. Küresel Yansımalar: ABD söylemiyle uyumlu biçimde Batı medyasında normalleştirildi.

Sivillere yönelik baskılar meşrulaştırılır.

Protesto ve direnişin uluslararası hukukta tanınan hak olduğu öne çıkarılmalı.

—

UNHRC (2019). Report on the protests in the OPT. Amnesty International (2018). Israel: Deadly Force against Protesters.

Politik çatışma ontolojik bir hayatta kalma meselesi gibi sunulur.

Örnek Olay: 1967’den bu yana hemen her savaş sonrası İsrail liderleri bu söylemi kullandı. Tarihsel Arka Plan: Holokost sonrası güvenlik algısı üzerinden sürekli beslenen bir dil. Küresel Yansımalar: Batı kamuoyunda İsrail’in “küçük ama tehdit altındaki devlet” imajı güçlendirildi.

Her türlü şiddet aracı meşrulaştırılır.

Gerçek tehdidin işgal ve apartheid politikaları olduğu ortaya konmalı.

—

Morris, B. (2001). Righteous Victims: A History of the Zionist-Arab Conflict. UNGA (2021). Resolutions on Palestinian Self- Determination.

Operasyonlara “barış operasyonu” ismi verilir.

Örnek Olay: 1982 Lübnan işgali “Barış için Galilee Operasyonu” diye adlandırıldı. Tarihsel Arka Plan: Soğuk Savaş boyunca ABD’nin “barış operasyonu” söylemiyle uyumlu. Küresel Yansımalar: BM ve uluslararası medya bu kavramın manipülasyon olduğunu açıkladı.

Askeri saldırılar pozitif çerçevede sunulur.

Barış adı altında işlenen saldırıların belgelenmesi.

—

Schiff, Z., & Ya’ari, E. (1984). Israel’s Lebanon War. UN Security Council Resolutions (1982).

Yoğun sivil bölgeler “militanların saklandığı yer” olarak ilan edilir.

Örnek Olay: 2023 Gazze’de Cibaliye Mülteci Kampı bombalandığında “Hamas liderleri hedeflendi” denildi. Tarihsel Arka Plan: 2000’lerden itibaren İsrail’in resmi söylemi haline geldi. Küresel Yansımalar: BM ve HRW, bu saldırıların sistematik olarak sivilleri öldürdüğünü belgeledi.

Sivil ölümleri sorumluluktan kaçırılır.

Sivillerin ayrım gözetmeksizin öldürüldüğü belgelerle ortaya konmalı.

—

HRW (2023). Gaza: Strikes on Refugee Camps. UNRWA (2023). Situation Reports.

Yıllarca süren abluka, kontrol noktaları “geçici güvenlik tedbiri” gibi sunulur.

Örnek Olay: 2007’de başlayan Gazze ablukası hâlâ “geçici güvenlik önlemi” diye savunulmaktadır. Tarihsel Arka Plan: 1967 sonrası Batı Şeria’daki askeri kontrol aynı söylemle meşrulaştırıldı. Küresel Yansımalar: BM, bu önlemlerin kalıcı işgale dönüştüğünü defalarca vurguladı.

İşgalin kalıcı niteliği görünmez kılınır.

Uzun süreli kısıtlamaların “geçici” olamayacağı belgelerle ortaya konmalı.

—

UN OCHA (2020). Gaza Blockade Reports. B’Tselem (2019). The Gaza Closure.

Cenevre Sözleşmeleri’ndeki istisna maddeleri kötüye kullanılır.

Örnek Olay: 2023’te Gazze’de hastanelerin vurulması “askeri gereklilik” diye açıklandı. Tarihsel Arka Plan: 1949’dan bu yana işgalciler tarafından sıkça kullanılan bir savunma. Küresel Yansımalar: ICRC, bu gerekçenin suistimal edildiğini defalarca raporladı.

Sivillerin korunma hakkı delinmeye çalışılır.

Askeri gereklilik bahanesiyle sivillerin hedef alınamayacağı hatırlatılmalı.

—

Fourth Geneva Convention (1949). ICRC (2016). Interpretive Guidance on the Notion of Direct Participation in Hostilities.

Onlarca sivilin ölümü “tek bir roket tehdidine karşı orantılı yanıt” gibi sunulur.

Örnek Olay: 2014 Gazze saldırısında binlerce sivilin ölümü İsrail tarafından “orantılı yanıt” diye savunuldu. Tarihsel Arka Plan: “Orantılılık ilkesi” uluslararası hukukta sivilleri korumak için var, ama tersine çevrildi. Küresel Yansımalar: BM ve uluslararası hukukçular bu argümanı reddetti.

Ölçüsüz saldırılar hukuki zemine oturtulur.

Orantılılık ilkesinin yanlış yorumlanmasına karşı içtihatlar öne çıkarılmalı.

—

UNHRC (2015). Report of the Independent Commission of Inquiry on Gaza. Lubell, N. (2010). Extraterritorial Use of Force Against Non- State Actors.

Askerî baskı sonucu göç ettirilen siviller, koruma amacıyla taşınıyor gibi sunulur.

Örnek Olay: 2023 Gazze’de kuzeyden güneye zorla göç, “siviller için güvenli bölge” diye açıklandı. Tarihsel Arka Plan: 1990’larda Bosna savaşında da aynı kavram kötüye kullanıldı. Küresel Yansımalar: BM, Gazze’de ilan edilen “güvenli bölgelerin” hedef alındığını raporladı.

Zorla yerinden etmenin suç niteliği gizlenir.

Güvenli bölgelerin tarafsızlık ilkesine uygun olması gerektiği vurgulanmalı.

—

UN OCHA (2023). Gaza Humanitarian Reports. HRW (2023). Gaza: Civilians Ordered to Evacuate.

“Savaş” yerine “operasyon” kelimesi kullanılarak algı yumuşatılır.

Örnek Olay: 2014 Gazze saldırısı İsrail tarafından “Koruyucu Hat Operasyonu” diye adlandırıldı. Tarihsel Arka Plan: ABD ve NATO müdahaleleriyle benzer bir söylem benimsendi. Küresel Yansımalar: Medyada “operation” ifadesi, savaşın dehşetini görünmez kıldı.

Uluslararası hukukta savaş suçlarının üstü örtülür.

Hukuki tanımlamalarda “işgal” ve “savaş” terimlerinin kullanılması.

—

Falk, R. (2014). UN Special Rapporteur Report on Gaza. Pappé, I. (2017). Ten Myths About Israel.

“Tehdit kaçınılmaz, bu yüzden vurduk” argümanı kullanılır.

Örnek Olay: 2009 Gazze saldırısı “kaçınılmaz roket tehdidi” gerekçesiyle açıklandı. Tarihsel Arka Plan: 2000 sonrası “önleyici meşru müdafaa” doktrini geliştirildi. Küresel Yansımalar: Uluslararası hukukçular bu söylemin saldırgan savaşı gizlediğini belirtti.

Önleyici saldırılar normalleşir.

Önleyici saldırının BM Şartı’na aykırı olduğunun vurgulanması.

—

Dinstein, Y. (2011). War, Aggression and Self-Defence. UN Charter, Article 2(4).

İşgalci statüsü görmezden gelinir.

Örnek Olay: 2023 Gazze bombardımanında “kendimizi savunuyoruz” açıklaması yapıldı. Tarihsel Arka Plan: 1948’den bu yana bu söylem dış politikanın temelidir. Küresel Yansımalar: ABD söylemiyle birleşerek BM’de veto mekanizmasıyla güçlendi.

İşgalciyi mağdur gibi gösterir.

İşgalcilerin kendini savunma hakkı olamayacağı içtihatlarla hatırlatılmalı.

—

ICJ (2004). Legal Consequences of the Wall. UNGA Resolutions on Palestinian Right to Resist.

Hukuki statü değiştirilmeye çalışılır.

Örnek Olay: 2006 Lübnan işgali “Temmuz Operasyonu” diye adlandırıldı. Tarihsel Arka Plan: İsrail ordusunun resmi literatüründe hep “operasyon” terimi tercih edilir. Küresel Yansımalar: Batı basını da aynı terminolojiyi kullanarak savaşın boyutunu küçülttü.

Savaş suçu yükümlülüğü görünmez kılınır.

Olayların uluslararası hukukta “savaş” kategorisine girdiği vurgulanmalı.

—

HRW (2007). Why They Died: Civilian Casualties in Lebanon. UN Security Council Resolutions (2006).

Toplumda sürekli korku algısı yaratılır.

Örnek Olay: 2014 Gazze saldırısı “İsraillilerin evlerine güven içinde dönemediği” argümanıyla savunuldu. Tarihsel Arka Plan: 1948’den itibaren İsrail’in milli güvenlik söyleminin parçasıdır. Küresel Yansımalar: Batı kamuoyunda İsrail “savunmasız” ülke olarak konumlandırıldı.

Saldırılar “önleyici güvenlik” adıyla normalleştirilir.

Asıl tehdidin işgal ve abluka politikaları olduğu belgelenmeli.

—

Oren, M. (2002). Six Days of War. UNHRC (2015). Gaza Conflict Report.

Barış masası retoriğiyle zaman kazanılır.

Örnek Olay: Oslo Süreci boyunca yerleşimlerin iki katına çıkması. Tarihsel Arka Plan: 1990’lardan beri “barış süreci” işgalin örtüsü oldu. Küresel Yansımalar: Batı’da “çözüm için çabalayan taraf” algısı üretildi.

Yerleşimlerin genişletilmesi perde arkasında sürer.

Barış süreci retoriğinin fiili işgal genişlemesiyle çeliştiği vurgulanmalı.

—

Said, E. (1995). Oslo Peace Accords Critique. UN OCHA (2013). Settlement Expansion Reports.

“Alternatifimiz yoktu” dili kullanılır.

Örnek Olay: 2023 Gazze saldırısında Savunma Bakanı Gallant, “başka çaremiz yoktu” dedi. Tarihsel Arka Plan: İsrail’in tüm askeri operasyonlarında kullanılan kalıp. Küresel Yansımalar: Batı medyası bu ifadeyi çoğunlukla manşete taşıdı.

Uluslararası tepkiler yumuşatılmaya çalışılır.

Alternatif diplomatik yolların belgelenmesi.

—

HRW (2023). Gaza Conflict Coverage. UNRWA (2023). Emergency Reports.

Uluslararası hukukun bağlayıcılığı görmezden gelinir.

Örnek Olay: 2018 Gazze sınırında keskin nişancı ateşleri “zorunlu adım” diye savunuldu. Tarihsel Arka Plan: İsrail ordusu bu retoriği özellikle abluka ve duvar inşasında kullandı. Küresel Yansımalar: BM İnsan Hakları Konseyi bu ifadeyi reddetti.

Suç niteliğindeki eylemler meşru gösterilir.

Uluslararası hukukun “zorunluluk” adıyla delinmeyeceği vurgulanmalı.

—

UNHRC (2019). Protests in OPT Report. Amnesty International (2018). Sniper Fire Against Protesters.

Kolektif kimlik üzerinden kriminalizasyon yapılır.

Örnek Olay: 2023 Gazze açıklamalarında İsrail Savunma Bakanı Gallant, “hayvanlarla savaşıyoruz” dedi. Tarihsel Arka Plan: 1948’den beri Filistinlilerin kitlesel kriminalizasyonu var. Küresel Yansımalar: Uluslararası insan hakları örgütleri bu dili “soykırımcı söylem” olarak tanımladı.

Ayrım gözetmeksizin saldırılar haklılaştırılır.

Sivillerin “düşman unsurlar” sayılamayacağı uluslararası hukukla ortaya konmalı.

—

Genocide Watch (2023). Incitement to Genocide in Gaza. UN Experts Statement (2023). Dehumanizing Language by Israeli Officials.